Paweł Paliński

Polaroidy z zagłady

Warszawa 2014

Paweł Paliński
Polaroidy z zagłady

ISBN: 978-83-64384-27-1

Wydawca:
Powergraph
ul. Cegłowska 16/2
01-803 Warszawa
tel. 22 834 18 25
e-mail: powergraph@powergraph.pl
www.powergraph.pl

COPYRIGHT © 2014 by Paweł Paliński
COPYRIGHT © 2014 by Powergraph
COPYRIGHT © 2014 for the cover by Jan Kosik & Rafał Kosik

PROJEKT GRAFICZNY: Rafał Kosik i Jan Kosik
ILUSTRACJA NA OKŁADCE: iStock
REDAKTOR PROWADZĄCY: Kasia Sienkiewicz-Kosik
REDAKCJA: Michał Cetnarowski
KOREKTA: Joanna Mika-Orządała

Wyłączna dystrybucja:

Firma Księgarska Olesiejuk Sp. z o.o. Sp.j.
ul. Poznańska 91, 05-850 Ożarów Mazowiecki
tel. 22 721 30 00 / 11

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer

Spis treści

¤

na zewnątrz

¤

1

2

3

4

5

6

7

wewnątrz

1

2

3

4

5

6

7

obok

1

2

3

4

5

6

7

pomiędzy

1

2

3

4

5

6

7

?

Prowadź pamiętnik; pewnego dnia on poprowadzi ciebie.

Mae West

Ty jesteś tym.

Upaniszada Czhandogja

na zewnątrz

Posłuchaj. Jesteś sama. Świat zginął, wokół czai się wróg. Sąsiedzi, już nie twoi sąsiedzi, te pomniejszone przez perspektywę niedzielnych rytuałów ludziki, które zżymały się, że trzymasz przed domem brudny samochód, i co masz takiego do roboty w weekend, że nie potrafisz zadbać o własne cztery kółka – pamiętaj, to nie byli ludzie. Chodzili jak ludzie, mówili jak ludzie, jedli jak ludzie… maskarada nie miała końca. Bo była to maskarada; i trwała od dawna, uwierz. Tak będzie łatwiej. Teraz zupełnie nowa zgraja wydała wyrok, śmiertelny wyrok; musisz się bronić.

Pamiętaj, zajrzano pod noszoną przez ciebie maskę, czas wziąć sprawy w swoje ręce. Dlaczego? Takie pytanie nie ma sensu. Czemu to ma służyć? Takie pytanie zostało źle postawione. Dlaczego i po co nie ma znaczenia. Świat nie istnieje, świat to zgliszcza. Jesteś ostatnią ludzką istotą, która zadaje pytania. Zastanów się, czy warto. Zastanów się, czy myślenie ma jakąkolwiek przyszłość. Wstań o poranku. Wyjdź z domu. Walcz o życie. Wieczorem zadecydujesz, czy stać cię na luksus pustych rozważań.

Przygotuj się. Nadchodzące dni wkrótce będą wyglądały tak samo. Czasami tylko znienacka spadnie deszcz, czasami zaświeci słońce; drzewa zrzucą liście, zobaczysz dawno niewidziane ptaki. Te obrazki będą wydawały się coraz bardziej do siebie podobne – potem zrozumiesz – nastaje wciąż tylko jeden i ten sam dzień, a ty zaledwie przyglądasz się wielu jego twarzom. Czy zmierzysz się z taką pewnością? JEDEN DZIEŃ. Właśnie tyle ci pozostało. W związku z tym śmierć nadejdzie już jutro. Nic na nią nie poradzisz. Oto początek końca twojego życia.

Jeden dzień. Zakasaj rękawy. Zrób coś. Koniec jest bliski.

1

Ty, Teresa Szulc, lat sześćdziesiąt cztery, znana byłaś z tego, że nie wierzysz w nic. Nie wierzyłaś w czyste intencje, okresowe szczepienia i życie pozagrobowe. Śmiałaś się, gdy ktoś mówił przy tobie o rzeczach takich jak spożywanie nienasyconych kwasów tłuszczowych potrzebnych do zachowania zdrowia. Wykpiwałaś coroczny chrzest świadków Jehowy, nie wierzyłaś, że ktokolwiek postawił nogę na Księżycu; zbywałaś wzruszeniem ramion rozmowy o tym, co nadejdzie – wątpiłaś, czy nadejdzie cokolwiek. Odmawiałaś dyskusji na temat przeznaczenia, drwiłaś z przeczuć.

Wiara miała być tym, czego dopiero przyjdzie ci się nauczyć.

Zabarykadowana we własnym domu, wyglądasz na ulicę przez piwniczny lufcik. Z tej perspektywy świat wydaje się odległy, dziwnie napięty; jakby wydłużony. Niebo, błękitny elektromagnes, ciągnie ku sobie każdą latarnię, hydrant czy sklepową markizę. Te, uczepione gruntu, stawiają opór, aż orientujesz się, że to nie cisza trzeszczy ci w uszach, lecz właśnie każda z tych rzeczy, poddana niesłychanej sile przyciągania. W studzienkach odpływowych ściele się gęsty dym. Płoną magazyny chemiczne pobliskiej huty żelaza. Gdybyś tylko otworzyła okienko, poczułabyś, jak cierpki ten dym ma smak.

W punkcie esteesu przeciąg zamiata kwitki nigdy nieopłakanych przegranych oraz niespieniężonych losów. Pomieszał nagłówki, wyszczerbił nazwy drużyn, pokpił daty i stawki. Uczepione korkowej tablicy tekturowe litery nie oznajmiają nic. Za kontuarem półleży martwy bukmacher, bieli się jego łysa czaszka. Dwa dni temu resztki wysuszonej skóry z policzków trupa opadły na podłogę, odsłaniając łuk żuchwy. Tuż obok, jak gdyby nigdy nic i na przekór martwocie, stado gołębi przechadza się dumnie po zdemolowanej witrynie piekarni. Pleśń chleba żywo kontrastuje z jasnym upierzeniem.

Oto S., miasto niegdyś słynące z walcowanej stali i niezrównanego Festiwalu Jagód.

Obecnie kolejny otwarty grobowiec ludzkości.

* * *

Jest rano, jest pusto. Zamyślona nasłuchujesz odgłosów budzącego się dnia. Dnia pomniejszonego o ruch uliczny, echo głosów; o nieobecne ludzkie pasmo. Kilka miesięcy temu o tej porze za oknem przewalał się tłum robotników, w okresie świetności huty czterdzieści tysięcy dusz, w tę i we w tę, co osiem godzin ruszało na zmianę warty; stąpał ciężki but, terkotało shimano. Trzy razy w ciągu doby, spracowany wiec. Teraz na ulicach, w parkach, w otwartych na wieczność barach mlecznych gwizdy wiatru zagłuszają huciany lejtmotyw.

Niewiele przetrwało. Odwracasz głowę, odczytujesz grzbiety z podręcznej biblioteczki: Anatomia dla bystrzaków, kupiona gdzieś na poniemieckiej giełdzie, i nigdy nieotwierane reprodukcje obrazów Marii Sibylli Merian z Neues Blumenbuch. ABC młodego siłacza Zakrzewskiego. Są tam, tuż za twoimi plecami, nieużywane i stęchłe, ulegające wilgotnemu rozkładowi. Jak wszystko wokół. Czcionka wylewa się, sączy na podłogę; tak to widzisz. Wspomnienia po tym, czym byłaś. Nauczycielka wuefu. Istnieją rzeczy, których nie chcesz pamiętać, wspominanie ich osłabia cię. Za oknem pozostaje zbyt wielu przeciwników, abyś pozwoliła osobistym zmorom, by odbierały ci siły.

Z tamtego okresu, ze szczęśliwego okresu, gdy przemieszczałaś się z niedźwiedzią gracją po szkolnych korytarzach, tytułowana „panią psorką”, pozostały wyłącznie stare szkolne zdjęcia ostatniego rocznika zawieszone na ścianie oraz dziennik klasy, której byłaś wychowawczynią. Ten dziennik zatrzymałaś przez przypadek, zabrałaś go niedługo przed wybuchem paniki – w wieczór zarezerwowany na wystawienie ocen na półrocze. Nie kieruje tobą nostalgia. W dzienniku brakuje stron. Dwa tygodnie temu wyraźnie ochłodziło się. Kolejne kartki służą jako rozpałka do kominka. Kominek oddaje ciepło tylko za taką walutę.

Za każdym razem, gdy ogień pożera znajome nazwiska, gdy czernieje strona za stroną, a kolejne przedmioty ulatują z dymem, przyglądasz się duchom przeszłości, wierząc, że całopalenie sprzyja oczyszczeniu: twojemu, twoich podopiecznych. Nikt nie uratował dorosłych, nikt przecież nie uratuje dzieci. Zasnęły i poszły prosto do piekła – lekcja bez szans na przerwę i śmiech.

Kartki wyrywasz od końca. Patrzyłaś, jak płoną polski i historia. Na liście godzin wychowawczych ugotowałaś swój pierwszy polowy posiłek z konserw, pewnego deszczowego popołudnia, gdy ostatecznie zabrakło gazu w kuchence. Na matematyce grzałaś wodę na pierwszą kąpiel. Od tamtej kąpieli minęło sporo czasu; zreflektowałaś się, że w obecnej sytuacji higiena zakrawa na rozrzutność. Drugi raz nie popełnisz tego błędu. W związku z tym nie myjesz się od dawna. Własny zapach daje poczucie bezpieczeństwa; potwierdza obecność. Kwaskowa woń pach, intymnych miejsc, stóp. Zapach to ty. Wszystko, o co się otrzesz, nasiąka tobą. Wtedy przechodzi na własność.

Na razie pozostało w tobie dość godności, aby ów proces odbywał się naturalnie, lecz przemożna chęć ocierania się o każdy mebel, każdy sprzęt, narasta. Chciałabyś się czochrać. Całym ciałem. Na grubym dywanie. W salonie. Potem nakryłabyś się tym dywanem przed snem – ukryta sama pod sobą. To przyniosłoby ulgę. Tak sądzisz.

Wizyty na świeżym powietrzu ograniczasz i z tego powodu. Świat poza obrębem schronienia pachnie obco, zieje zagrożeniem. Wewnątrz domu bukiet zapachów wydaje się nieskończony. Zepsute toalety na parterze i na piętrze. Lodówka w kuchni. Sterta kompostu w ogrodzie, smar i benzyna w garażu. Znajdzie się tego więcej. Odkąd zabrakło elektryczności, noce są ciemne, głębokie jak morze; dryfujesz przez nie bezsennie, ciśnienie dudni w uszach.

Potrzeby także załatwiasz z rozmysłem. Mocz oddajesz w pobliżu wejścia do piwnicy, grudki kału pozostawiasz dalej, wedle z góry ustalonego schematu, precyzyjnie, na przebiegu zaplanowanych tras ucieczek. To żmudne zajęcie, wymaga żelaznej rutyny. Wilgotne żółte plamy wysychają w przeciągach, gówno co prawda im się opiera, lecz i ono nie trwa wiecznie. Tę naukę na szczęście masz już za sobą. Naukę, że jesteś tym, co jesz, oraz tym, co się z ciebie wydostaje. Będąc wszędzie i nigdzie. Że to, co się z ciebie wydostaje, w pewnych okolicznościach może mieć wartość życia. Twojego życia. Nie wywęszą cię.

Regres tak dogłębny nie należy do łatwych, więc jakiś czas temu postawiłaś, na powrót, na uczłowieczenie. Odszukałaś pudełko z chorągiewkami koktajlowymi i przyozdobiłaś nimi każdy z lepkich brązowych kopczyków. Efekt był opłakany. Brzydziłaś się jednak po raz kolejny dotknąć chorągiewek – pozostały na miejscach. Myślisz, że w obecnej sytuacji nikt zbytnio nie będzie ci wytykał braku dobrych manier. Nie grożą ci żadne dyplomatyczne konsekwencje. Attaché kulturalny nie będzie kręcił nosem. Z jakiegoś powodu świadomość bezkarności nie przynosi ulgi, nasila natomiast wyrzuty sumienia. Nie chcesz o tym myśleć. Musisz.

Codziennie rano po przebudzeniu powtarzasz więc: Niemcy – Belgia – Francja – Japonia. Przedsionek, na lewo, jeszcze raz lewo, prosto, przez okno do ogródka, do ziemianki wykonanej z beczki po oleju napędowym. Niemcy – Kanada – Szwecja – Indie. Przedsionek, prawo, prosto, na werandę, za blanki ciężkiej mosiężnej wanny. Niemcy – Maroko – Turcja – Egipt. Najniebezpieczniejsza, najbardziej rozpaczliwa trasa, przez patio wprost na otwartą przestrzeń. Zdajesz sobie sprawę, że to, co robisz, nie ma sensu, ale z drugiej strony wyraźny brak sensu oznacza, iż kiedyś gościł w tej okolicy.

Tymczasem dziennika ubywa. Poranek przyniósł przymrozek: wydychasz kłęby pary na zgrabiałe palce. Paznokcie matowieją pod wpływem wilgoci, jednak ciało zwycięża, krew nadal krąży. W rogu sutereny stary, pozbawiony minutowej wskazówki zegar wskazuje prawie siódmą rano, dokładność, ponad którą niczego obecnie nie oczekujesz. W uwieszonym na łańcuszku kluczyku tkwi karteczka z datą. Sprawdzasz tę datę. Spoglądasz na kalendarz. Nakręcałaś zegar dwa dni temu. Musisz pamiętać, aby zrobić to jutro; zgodnie z rozkładem obowiązków.

O siódmej śniadanie.

Nie masz najmniejszej ochoty na śniadanie, lecz z dna wiklinowego kosza wybierasz zupę błyskawiczną. Dzielisz makaronowe gniazdo, w najlepsze chrupiesz słonawe nitki, łagodne, pięć smaków. Makaron rozepcha żołądek, na kilka godzin stłumi głód. Braki w kaloriach nadrobisz podczas obiadu. Oczywiście jeżeli dożyjesz obiadu.

Perspektywa nieistnienia przyprawia o dreszcz.

Tik-tak. Zegar delikatnie poskrzypuje. Gdyby nie zdemontowany w ramach bezpieczeństwa układ cymbałków, mechanizm właśnie wygrywałby skoczny kurant. Jeszcze rok temu niezależnie od wykonywanego zajęcia przerywałaś tę czynność, gdy tylko wybrzmiewały pierwsze tony. Zamykasz oczy i starasz się zanucić bodaj strzęp melodii. Nie potrafisz.

Cicho, czysto, pusto. Bez wspomnień tego, co nieistotne.

To dowodzi jednego. Wiesz, że masz szansę. Tak uzbrojona przetrwasz.

Tak ci się wydaje.

2

Później. Pożar huty przybrał na sile. Nadciąga front niskich chmur. Przyglądasz się niebu. Dymy mącą światło, podbarwiają obłoki jadowitą ochrą; te ciemnieją i rosną, jakby wkrótce miały plunąć deszczem wrzącej sadzy. Deszcz ognia, widowiskowy koniec świata. Po części tego właśnie ci brakuje, na coś takiego czekasz: na wspaniałe kosmiczne widowisko, które ostatecznie potwierdziłoby nakład środków włożonych w jego wywołanie. Na Armageddon in tractu. Jak dotąd nikt nie zechciał udzielić ci informacji, co tu się, do cholery, wyprawia. Niepewność przyczyny dręczy. „W CHWILI OBECNEJ NIE MA PODSTAW DO WSZCZYNANIA PANIKI” – kwękasz, naśladując nosowy głos spikera z komunikatu Obrony Cywilnej; nadal przechowujesz zrzuconą z wojskowego samolotu ulotkę. Bez paniki. Być może z jakiegoś powodu przegapiłaś ostatni dzwonek. Och, jeżeli taki dzwonek w ogóle wybrzmiał; choć chyba nikt i nic nie mogłoby być okrutne na tyle, by zrezygnować z ostatniego ostrzeżenia?

W domu panuje duchota. Uszczelniłaś drzwi i okna pakułami, potem rozpaliłaś w kominku i przez godzinę lub dwie dorzucałaś drewno i książki; żar aż dudni wewnątrz ceglanej niszy. Mosiężny ruszt cyka w dole, ssąc ciepło. Suche powietrze, wizg płomieni w kominie. Biorąc pod uwagę rozmiary pożaru, jedna nitka dymu nad miastem nie zrobi nikomu różnicy. Wszelką ostrożność uznałaś za zbędną. Ciekawe, że użyłaś tej formy: NIKOMU.

Zgodnie z rozkładem obowiązków, tak jak każdego pierwszego i piętnastego dnia miesiąca, przeprowadziłaś inspekcję pojemników z wodą. Zapasy niedługo ulegną wyczerpaniu. W innych okolicznościach nie zaprzątałoby ci to głowy, rezerwowe beczki na deszczówkę utrzymane są w ciągłym pogotowiu, lecz przecież wiesz doskonale, że najbliższy opad przyniesie ze sobą niezdatną do picia, śmierdzącą toluenem lurę. Wszystkiemu winien pożar.

Kropla potu spływa po brwi i dostaje się pod powiekę. Oko piecze. Klniesz. Wszystko przez pożar. Woda, upominasz się. Dużo wody. Myślisz: fontanna na rynku. Myślisz: czyżby?

Nie uśmiecha ci się wyprawa do miasta. Zeszłej nocy wydawało ci się, że słyszysz na pustych ulicach jakieś niezwykłe dla tej okolicy trzaski, szurania. Jakby… jakby ktoś… w pobliżu…

Nie ma nikogo. Już od dawna.

Może odczekasz? Ruszysz za kilka dni? Wytrzymasz.

Samotność to stan umysłu, mówisz na głos. SAMOTNOŚĆ TO STAN UMYSŁU, powtarzasz w myślach niczym mantrę, choć to mantra, między nami mówiąc, której nie darzysz szczególnym zaufaniem, odkąd w salonie zgromadziłaś wszelką rzecz, która pomaga w walce z samotnością właśnie, a wszystko zwielokrotnione: cztery wieże stereo, sześć telewizorów, niezliczone kina domowe, zestawy do uprawniania domowej gimnastyki, te proste i te wyjątkowo skomplikowane, kamery wideo i aparaty fotograficzne, analogowy, cyfrowy i polaroid, sokowirówki, rzutniki multimedialne… Każdy ze sprzętów rzyga niecierpliwie strumieniami przewodów i żaden nie przyniósł ulgi. Może to dlatego, że zaopatrzyłaś się w nie, szabrując supermarkety? Może za każdy luksus cywilizacji trzeba zapłacić gotówką, aby nabrał należnej mu mocy? Nigdy się tego nie dowiesz.

Garnki, tace i patelnie. Zdekompletowane zestawy sztućców dla średniej wielkości rodziny. Kubki emaliowane, kubki porcelanowe, kubki z podwójną ociepliną, ulubione przez kierowców i osoby pracujące na świeżym powietrzu. Brytfanny, tace i kieliszki. Podkładki pod talerze z maty, z plecionki, porcelany. Co najmniej tuzin wieszaków. Sześć niedziałających telefonów, na których dla rozrywki wystukujesz numery w oczekiwaniu na niepołączenia. Dwa manekiny, męski i damski. Jarmarczne obrazy w plastikowych ramkach, ukazujące tanie plastikowe postaci. Świeczniki z gipsu: świeczniki-pieski, świeczniki-baletnice, świeczniki-domki, tego całe kosze. Czasami aż trudno uwierzyć, że w taki oto sposób ludzie ostatecznie odcisnęli swoje piętno na Ziemi, wytwarzając tanie podstawki na aromatyzowane ogrzewacze, po kilka złotych za worek. Przeżyłaś kataklizm, porzucona wśród rzeczy tak pozbawionych treści jak suche zdania oznajmujące, którymi wypełniono instrukcje ich obsługi. Wśród wypełnionych powietrzem bytów. Jedyna zmienna to zmienny kształt opakowań z plastiku.

Kineskopy łypią bielmami kurzu. Manekiny rzucają statyczne kwadratowe cienie. Przyglądasz się im – sterczą w kącie – w wysublimowanej pozie, przydźwigane z salonu Polsportu po drugiej stronie miasta. Natknęłaś się na nie na stoisku bożonarodzeniowej promocji. Czy ujął cię blask tandetnych światełek na plastiku, czy fałszywa „człowieczość”, dość, że strawiłaś cały dzień na pchanie taczki z kukłami usadowionymi na szczycie zapasów. Wyciągnięte do przodu odlewy kończyn wskazywały coś w oddali lub małpowały bardzo ludzki gest poszukujących niezwłocznej pomocy. Prawdę mówiąc, nie zastanawiałaś się, co ci te ręce wtedy przypominały – przez wiele przecznic posłusznie pchałaś wózek dokładnie we wskazanym przez nie kierunku.

Męski model zdobią adidasy, dżinsy i sweter w romby. Damski – plisowana spódnica i marszczona pod szyją biała koszula. Jakiś czas temu opanował cię przymus przebierania tej wiecznie zadowolonej z siebie pary. Aseksualna nagość przesadnie wysportowanych sylwetek wzbudziła ten szczególny rodzaj wstydu, który występuje jedynie podczas zbyt intymnego kontaktu z nieznanym człowiekiem. Nie pamiętasz, kiedy to się zaczęło. Ale brakowało ci tego.

Męski manekin wyposażono w szczekaczkę. Gdy przychodzi ci ochota, przesuwasz ręką przed umieszczoną pośrodku jego piersi fotokomórką; wtedy bucha aksamitny głos: Weź mnie do domu na święta!

Czasami dla zabawy przekomarzasz się z gardłowym wezwaniem.

Weź mnie do domu na święta! Odmawiasz stanowczo.

Weź mnie do domu na święta! Drwisz i ponownie uruchamiasz mechanizm, głęboko wierząc, że wypowiadana po raz kolejny i kolejny sztuczna prośba zawiera coraz bardziej błagalne tony.

Weź mnie do domu na święta! Weź mnie do domu na święta!

Ostatnio słyszysz go coraz słabiej – baterie tracą moc.

Manekin ma nieskończenie pustą, płaską twarz. W związku z tym domorosła eschatologia przeżywa istny renesans.

* * *

Jeszcze później. Pociągasz nosem. Suchość w ustach. Woda. Wody. Pewne sprawy wymagają zaplanowania.

Przez strych wychodzisz na dach. Owinięta w płaszcz przeciwdeszczowy, wsparta plecami o komin, za pomocą sfatygowanego bushnella lustrujesz okolicę. Okular lornetki zawęża widnokrąg w znak nieskończoności.

W S. istnieje wiele niebezpieczeństw, ty zaczynasz od tych najprostszych. Chociażby zwierzęta. Kiedyś zamknięte w klatkach i kojcach, tłuste od nadmiaru suchej karmy, teraz wychudły, wyostrzyły się im boki. Wciąż pamiętasz noce nieprzerwanego chóralnego wycia, gdy zasnął i nie obudził się ostatni z ich panów. Osierocone i głodne, nie nosiły żałoby zbyt długo, stwardniał maślany wzrok kanapowych bywalców. Żadne z nich nie odsłania już brzucha w oczekiwaniu na pieszczoty. W związku z tym nim gdziekolwiek ruszysz, uważnie się rozglądasz. Mogłabyś pokazać cały zestaw szpetnych blizn dla uzasadnienia przyczyn własnej zapobiegliwości. Dlatego chociażby tak uważnie lustrujesz zdewastowany park zabaw na południowym zachodzie, gdzie w cieniu wielkiej płyty, tak obscenicznie swojskiej, że nawet gdy przerosły ją drzewa i krzewy, nadal rani wzrok, zadomowiła się kolonia królików. Wataha dzikich psów ustanowiła ów park swym terenem łowieckim. Ciekawe, ani po niej, ani po królikach nie ma teraz śladu. Kilka wron włóczy się bez celu między pustymi norami.

Mięso z królika byłoby miłą odmianą. Zupa z żółwia stepowego, którego miesiąc temu odnalazłaś w sklepie zoologicznym, okazała się przecież nie najgorsza. Na potrawkę z chomików potrzeba co najmniej sześć sztuk. Mogłabyś się postarać. Wzdychasz. Nie ma co się łudzić. Jedna rzecz pozostaje niezmienna – konkurencja nie śpi.

Poza tym – regulujesz okular lornetki – spontaniczne wybuchy gazu. Zaprószenia, krótkie spięcia, gromy z jasnego nieba.

Ulica za ulicą, podwórze za podwórzem, przeczesujesz je starannie, jakbyś widziała te obrazy po raz pierwszy.

* * *

Szeroka dwupasmówka umownie dzieli S. na część północną i południową. Poddana złudzeniu wygina się nieznacznie ku górze, na lewo nierealnie błyszczy San. Po Sanie suną kaczki i łabędzie. Strzępy. Biel i czerń. Tak doskonale na miejscu.

Od nagrzanego płaszcza przeciwdeszczowego bije zapach impregnatu. Od wody ciągnie tatarakiem i mułem.

W skupieniu liczysz ślad pasów na jezdni – równe siedemdziesiąt. Nie najgorsza przejrzystość powietrza. Jeżeli ogień w fabryce przygaśnie, rachunek niedługo sięgnie setki. Dobra widoczność to warunek powodzenia jakiegokolwiek wypadu; braki w zaopatrzeniu to niedostateczny powód, by opuścić suterenę, jeżeli jednocześnie ukazuje się mniej niż pięćdziesiąt pasów.

Zastanawiasz się, czy nie należałoby zacząć prowadzić rejestru warunków pogodowych. Profesjonalna prognoza pozostaje poza twoim zasięgiem, ale wszelką systematyczność uważasz za sprzymierzeńca. Rozsądny pomysł, decydujesz. Chyba zasypiasz.

Z drzemki wyrywa cię niesione wiatrem wycie – w lornetce skierowanej w stronę, z której dochodzi dźwięk, zapala się rozjarzony do białości kolaż światła i stali. Mrużysz oczy przed blaskiem biurowca w centrum. Budynek pręży się pysznie, wyzuty z wszelkiej treści ponad strzelistą formę. Wycie rozbrzmiewa ponownie.

Przenosisz wzrok na chodnik. Pomiędzy wrakami samochodów pełznie kościsty kształt. Nie potrafisz rozpoznać, co to za stworzenie. Czymkolwiek jest to coś, wielki siwy łeb dynda mu bezwładnie, a tylne łapy ciągną się po ziemi. Przez kilka minut uważnie śledzisz powolną wędrówkę.

Stwór znika z pola widzenia, zasłonięty przez skorupę dostawczego busa, przez hydrant, przez sportowe auto. Gdy wlecze się za trzeci z kolei wrak, nie wiadomo skąd jego tropem nadbiegają trzy niskie cienie. Wypuszczasz całe powietrze z płuc. Zwieszasz lornetkę na pierś. S. rzuca się w tył, w nagłym oddaleniu.

3

Granica S. Na rogatkach pyszni się tablica informacyjna: „Zwolnij, obszar zabudowany”. Uczepiony szerokiej piersi przedmieść zielony order za brak zasług, medal drogowy za trzecie miejsce w czołówce podkarpackiego – nie wiadomo jak zdobyty, czy za nadmiar biedy, czy ludności, czy może obu tych rzeczy naraz.

S. nie jest rozległe, całość do przedstawienia na jednej pocztówce w pięciu ujęciach: miejski dom kultury jak spod kreski Goldzamta, rondo z pomnikiem, szpital, basen, obowiązkowo krzyż. Jeżeli przypatrzeć się bliżej: cienie gimnazjalistów, leniwie rozpartych na dworcowych barierkach smarkaczy, rozmawiających o seksie i narkotykach prawie bez poruszania ustami; echa ponurych nastoletnich matek ze swoimi dziećmi, które w pobliżu piaskownic bawią się w jedyną dozwoloną im zabawę: pozory dzieciństwa; zalatujący gospodarskim znojem starzy-młodzi chłopcy-zwidy na skraju męskości, w białych koszulach z niemodnym kołnierzykiem, w wyświechtanych spodniach i butach o ściętych noskach – ich cienie stoją w kolejce po obiad w małej gastronomii. Nigdy niewysprzątane do końca ulice, tak że nawet w pełni lata ich pobocza przypominają o przeszłych jesieniach, tyle tam burych liści i nasion klonów podobnych do miniaturowych łodzi Charona.

Kanciasty moloch wybudowany kilkadziesiąt lat temu na użytek pracowników huty metalu. Martwe cielsko podłączone do życiodajnej maszynerii, która odmówiła posłuszeństwa; poszarpana blizna torów kolejowych. Miasteczko przeszyte obwodnicą. Przygniecione wygasłą elektrownią. Opuszczone, niepowtarzalne, anonimowe, rozprute.

Rozciągnięta na łóżku tępo świadkujesz temu, jak brzask zamiast nabierać kolorów, szarzeje niezbornie ponad niezdrowo przerośniętymi ruinami.

Odkąd pamiętasz, obraz pozostaje właśnie taki, fragmentaryczny, a jednocześnie nieporuszony. Nie miasto – witraż. Poszczególne części jak administracyjnie powykrawane łaty, spięte ze sobą w sposób raczej wysoce tymczasowy, ugrzęzłe pośród umownych granic domy, parkingi, hale, wrzucone pomiędzy beton parki, wgryzające się w zieleń ścieżki. Dawne spacery. Nieodwiedzane nigdy zakamarki. Wyrywkowo przecinane place.

Zresztą, czemu ci to przeszkadza? W dzieciństwie całymi dniami przesiadywałaś sama w domu, wychodziłaś dopiero pod wieczór, po tym jak odrobiłaś lekcje, po tym jak rodzice wrócili z pracy, po tym jak pomogłaś matce przy obiedzie, a wtedy S. witało cię zawczasu podzielone, przerzedzone mrokiem, zamknięte w kloszach światła latarń, oglądane poklatkowo, jak podczas zabawy taśmą filmową. Jak spektakl. Wrażenie podkreślały pędzące na południowy wschód reflektory cystern Resmleczu, powolne kołowanie szybowców z pobliskiego lotniska, wysoki krzyk pociągu z węglem, zgasła czerwień murów. Nieskończony film drogi. I był ten dźwięk, jakby z offu, świadomy, lecz spoza osiągalnej przestrzeni: urywki z sąsiedztwa. Krzyk, śmiech, pomruk silnika, zbliżający się świst powietrza, zapowiedź obelgi i nadciągającej za nią dłoni, które, gdy tylko je usłyszałaś, zmuszały cię do przerwania zabawy. Czy S. teraz jest inne?

Miasto puste i jest go w nadmiarze.

Zawsze takie było. Tylko ty obdarzasz je obecnie większą uwagą.

* * *

Nad S. słońce wstaje odrobinę później, niż podaje się w oficjalnych kalendarzach. To wina ukształtowania terenu. Najpierw oświetla hutę, rozrzucone na kilkudziesięciu hektarach rumowisko technologii, nastroszone niczym szczątki po upadku kosmicznego saksofonu. Ozłaca silosy i kominy, wdrapuje się na dzielący fabrykę od części mieszkalnej wschodni stok wzniesienia zwanego Jeleniowym Wzgórzem, tam zapala kilka sosen na szczycie. Spływa na skraj miasta, gdzie w przepięknej kadencji kolejne domy i kolejne ulice otrząsają się z mroku, trawnik za trawnikiem, zatoczka za zatoczką, w równym mieszczańskim ordynku. Kolejne zapłony zgliszcz, skrzyżowanie po skrzyżowaniu.

Czy chorobliwie wytrwała egzystencja wśród nich dałaby się ochrzcić mianem nowej filozofii? Religii? Wyznania fatalistycznego jednoosobowego zboru? Teresa Szulc. Destylat absolutu zawarty w kropli degradującego się człowieczeństwa. Jakieś patriarchalne pouczenia na podorędziu?

Ktoś kiedyś powiedział, że noc wymyślono po to, aby człowiek mógł zapomnieć.

W takim razie ty dopisujesz drugą linijkę do tej bajki: dzień zazwyczaj podsyca. Wszelką rzecz. Materialną i niematerialną. Głód i myśl.

Wróćmy do sedna sprawy. Przystosowani przeżyją dłużej, tak głosi jedno z bezlitosnych haseł biologii. Jego ciężaru doświadczasz na własnej skórze. Na dodatek, wbrew temu, co kiedyś uważano, pewne ideały zdewaluowały się wobec zaistniałych OKOLICZNOŚCI. Pamiętasz przecież jatki, do których dochodziło podczas ewakuacji przedmieść.

Dzieci. Ich twarze wdeptane w bruk.

Szkopuł w tym, że nic nie poradzisz. Zegar w suterenie wskazuje szóstą rano. Kark mrowi, jakby gdzieś wewnątrz nastąpiło krótkie spięcie. Wrażenie, że to nie tyle wstaje dzień, ile domy obojętnie wsuwają się pod płaski talerz słońca. Zaciskając zęby, bijesz pięściami w uda.

Spoglądasz na zegar. Szósta, szósta piętnaście. Za oknem cienie bliźniaczej zabudowy cofają się coraz szybciej, wirują, wracając do punktu odejścia nocy. Doskonale wyczuwasz rwące podskórne prądy zawiedzionych nadziei i spodziewanych rozczarowań.

Tętniące stare rany. Nienaprawioną niesprawiedliwość.

Posłuchaj, być może właśnie dlatego wciąż tu jesteś, być może dlatego S. jest ci tak bliskie. Łączą was doznane i nigdy niewyrównane krzywdy. Pamiętasz? Opuszczałaś przecież to miasto jako niechętną ci robotniczą dziurę bez perspektyw. Pamiętasz? Marzenia o karierze sportowej? Egzaminy na awuefie? Kpiny z własnego pochodzenia w „towarzystwie”? Tym mocniejsze, im głośniej śmiano się z prowincjonalnego stylu życia, tym bardziej wściekłe, im wyżej wokół zadzierano wielkomiejskie nosy. S. nie miało chwalebnych korzeni – każdy, kto z niego pochodził, przemierzał życie odrobinę przypadkiem. Na kredyt. Pamiętasz? Dano ci to wyraźnie do zrozumienia.

S.? Co za S.? Gdzie jest to całe S.? Nienawidziłaś go za to. A potem, gdy twoje życie zabrnęło w ślepy zaułek i straciłaś wszystko: świetlaną przyszłość atletki, perspektywę akademickiej kariery, miłość, dziecko, na koniec zaś rodziców, wróciłaś i miasto wciąż gotowe było cię przyjąć. Jak gdyby nigdy nic. Jak gdyby cierpliwie czekało. Zbudowane do służenia innemu celowi zobowiązało się służyć tobie. Oto cała historia – huta upadła, miasto pozostało – miasto upadło, pozostałaś ty. Być może właśnie z tego powodu nie opuściłaś go w potrzebie. Nie odeszłaś.

Pozostał dług do spłacenia.

* * *

Około siódmej – kawa. Picie kawy ustanawia rytuał rozruchu. Albowiem rytuały stanowią nieodzowną część każdej religii. A do kawy świeża rzepa z ogródka. Powinno jej zostać jeszcze parę główek na grządkach, jeżeli tylko nie dobrały się do niej ślimaki. Ślimaki nie stanowią zagrożenia, giną pod butem. Nienawidzisz ich za to. Za pękatą słabość, za skryty w kluchowatych ciałkach niezaspokojony głód. Klap, i zamiast połączonych tętniącą wilgocią komór pozostaje grudka świetlistej plazmy. Dla ślimaków zapewne wydajesz się Bogiem. Ciekawe, jak wygląda Bóg, który zesłał na świat cały ten burdel.

Rozgrzebujesz kominek w poszukiwaniu żaru, podsycasz go. Zalewasz czajnik do połowy. Następnie zaglądasz do ogródka. Kwitnie groszek. Pęcznieje kępa pszenicy. Rwiesz rzepę i brukiew. Wyrywasz je machinalnie, więcej, niż potrzebujesz. Kontakt z pulchną, oleistą ziemią wprawia w zadowolenie. Rozluźnia. Palce wbite głęboko, znacznie głębiej, niż jest to konieczne – mocno, tylko po to, żeby poczuć gruzłowaty opór. Wracasz z całym naręczem warzyw, uśmiechnięta, dobrodusznie potępiając własną rozrzutność.

Jeżeli taki paradoks jak dobroduszne potępienie ma w ogóle rację bytu.

W zapamiętaniu zebrałaś wszystkiego ponad miarę, część z bulw nie przetrwa. Wybierasz dwie dorodne rzepy ze środka kopczyka, obierasz je i zjadasz ze smakiem, pałaszując bez głodu, dla samego doświadczenia rozgryzania chrupkiego głąba. Resztę bulw przygotujesz do suszenia. Może zetrzesz na mąkę? Warto byłoby zrobić jakieś zapasy na zimę. Zima tego roku będzie wyjątkowo ciężka.

Zabójcza. Bezludna.

Nie ogrzejesz się. Gdybyś starła mąkę, może upiekłabyś chleb. Chleb wytrzyma tydzień, czerstwy – dwa. A co z jesienią? Dlaczego nie przygotowujesz się do jesieni? Długie wieczory, podwieczorki przerażenia. Dni niczym szkiełko w drzwiach kominka, brudne, ciemne.

Jesienią świat wstydliwie szykuje się do odwrotu. Zimą spiskuje przeciwko najsłabszym.

* * *

Licząc od dziesięciu w dół, czekasz, aż czajnik żwawo dmuchnie. Potem jeszcze raz. Sto stopni Celsjusza. Na początku trzeciej dziesiątki z emaliowanego dziubka wysnuwa się języczek pary. Ostrożnie zalewasz. Kubek bulgocze, kawa paruje, naciąga. Pierwszy łyk parzy język. Zamykasz oczy, smakując kiełkującą aż pod sklepienie czaszki igłę bólu. Przeszłość i przyszłość. Wysokie ciepło pod żebrami, potem niżej, u zwieńczenia ud. To się liczy. To się liczy. To się licz

4

Pochmurno. W nocy opady. W dzień spodziewane przejaśnienia.

W ustawione nieopodal piekarni wnyki złowił się młody gołąb skalny oraz odłączony od resztek hodowlanego towarzystwa kapucyn. Według kalendarza nastaje niedziela, według zegara godzina czternasta. Pożar w fabrycznej części S. na wygaszeniu.

Ptasie ciałka są wątłe, pociągnięte rosą. Skręcasz im karki i zawieszasz na poręczy ganku. Odwrócone pod niebywałym kątem głowy zastygają w niemym zdumieniu, jak gdyby ograniczona percepcja małych móżdżków nie potrafiła sprostać rozróżnieniu przeciwstawnych procesów życia i śmierci, znając wyłącznie zwierzęcy, na poły świadomy stan pomiędzy. Zdublowane konanie nie budzi krzty ciekawości. Wertujesz rejestr pogody. Notujesz: ciepło.

Rejestr pogody to książka przychodów i rozchodów z biura zakładów sportowych: wysoki oprawny zeszyt o numerowanych czerwoną czcionką stronach. Poprzednim właścicielem był bukmacher; potrafisz docenić ironię tego wyboru.

Książkę znalazłaś w sejfie za ladą. Także trochę pieniędzy, piersiówkę pełną pszenicznej wódki, plik gazet porno. Pieniądze przeliczyłaś z ciekawości, dla tego samego powodu przerzuciłaś czasopisma o lubieżnie śliskich stronach. Wychodząc, zatrzasnęłaś pancerne drzwiczki. Jeżeli sejf przetrwa jako kapsuła czasu, da poszukującym własnych korzeni przyszłym odkrywcom wyraźną wskazówkę co do dawnych priorytetów.

Gdy wychodziłaś, nie opuszczało cię wrażenie bycia obserwowaną; każdy ruch wymagał skupienia niczym w ogromnej bibliotece, w której za odstępstwo od reguły milczenia przewidziano straszliwą karę. I te upiorne tabele. Arsenal 0–0 Manch. Cit. Bolton 2–2 Portsmouth. Burnley 0–4 Liverpool. Chelsea 7–0 Stoke City. Wyniki masz wciąż przed oczami. Przypominają rachunek nieistniejących zysków i nieuniknionych strat.

Po raz kolejny zauważasz, jak ładnie wije się twoje pismo, kiedy tylko się do niego przyłożysz. Skreślasz „spodziewane” – dajesz głowę, że dzisiaj pogoda będzie murowana.

Drobnymi łykami rozpijasz wódkę. Widok starannie prowadzonych notatek nastraja optymistycznie. Który to dzisiaj, która godzina? Miesiąc? Dzień? Do wyboru, do koloru. Coraz rozleglejsza, niemal absolutna władza – przy odrobinie samozaparcia sama mogłabyś zadecydować o kolejności dni w tygodniu; nie byłoby to znowu aż tak trudne. Doby od dawna przelewają się w siebie nawzajem, nie oferując zbyt wielkiej odmiany. Przejmij ten świat, weź dla siebie. Nic nie stoi na przeszkodzie. Ogłoś się imperatorem, carem, królową. Podejmuj ministrów, generałów i doradców. Spójrz, właśnie idą ku tobie przez zaniedbany trawnik. Stawił się Minister Wątpliwości, Minister Defetyzmu i Minister Paniki. Drżą im kolana. Ich podszyty strachem szacunek wprawia cię w szampański nastrój. Wyobrażasz sobie czekające na audiencję rokokowe postaci. Owa dziecinada sprawia wiele radości. Wspaniały dzień na uszczuplenie politycznego gabinetu, myślisz. Zakończymy go wystawną egzekucją. I tylko Generał Odwaga zjawia się jak zwykle spóźniony, niecierpliwie szarpiąc sumiasty wąs. Męczy go niewyobrażalne pragnienie.

Przejrzystość powietrza wynosi obecnie osiemdziesiąt pasów. Większość beczek świeci pustym dnem. Królestwo znalazło się w opałach. W związku z tym zezwalasz na audiencję. Minister Wątpliwości jako pierwszy szepce ci do ucha:

„Brakuje wody…”.

Ścieżka prowadząca obok wieżowca w centrum należy do najkrótszych i najłatwiejszych; szczerze mówiąc, masz nadzieję, że będziesz mogła skorzystać właśnie z niej. Oszczędziłoby to fatygi. Kręcące się na ścieżce psy rekrutują się ze zdziczałych pupilków nowobogackich z północnej części S. Nie są tak groźne, bo nie działają w zorganizowanej grupie. Pudle i yorki, głupawe labradory, tragiczne mopsy i pekińczyki; silny kopniak odbiera im ochotę na cokolwiek. W głębi duszy żałujesz ich przy każdym spotkaniu. Psi los, do tej pory związany z losem człowieka, wydaje się podobnie przesądzony.

Minister Paniki piskliwie prosi o głos. Nigdy za nim nie przepadałaś, wydaje się zbyt pochopny. Minister Wątpliwości kontynuuje z rosnącą zadyszką:

„Wczorajszy atak, którego stałaś się przypadkowym świadkiem, odbył się zgodnie z wysoce przemyślanym schematem. Tak nie atakują przybłędy, lecz wprawni weterani”.

Minister Paniki wtrąca: „Tego się właśnie obawiamy, czarnego scenariusza – migracji stad z południowej części S.”. Minister Paniki dobrze wie, w które struny uderzyć, by zatruć radość. Później połamiesz go kołem.

Tymczasem Minister Wątpliwości unosi znacząco palec: „To niewiarygodne. Centrum miasta to pustynia, jeżeli zasiedliły je psy, stało się coś, co właśnie zmusiło je do wędrówki. Może gdzieś tam, wśród rolniczych pustostanów, wypracowany został nowy układ sił, a może śmierdzący dym z płonących fabryk zmusił je do przeniesienia się w bardziej przyjazne okolice?”.

Minister Defetyzmu zbliża się i bijąc pokłony, kracze: „Nie ma czasu na płonne rozmyślania: sprawy stoją źle. Psy z południa to elitarna banda. Te psy nie posłuchają już człowieka”.

Chcesz tego czy nie, wasze ścieżki niebawem się skrzyżują.

Ogarnia cię podszyte niepokojem zdziwienie, że doszło do tak niespodziewanego eksodusu. Czyżby do S. w rzeczy samej powrócili…

Generał Odwaga wznosi toast: „Czego się nie boimy?”.

Minister Paniki skamle: „Czyżby powracali Bierni?!”.

Generał Odwaga wznosi toast: „Bierni? Nie boimy się Biernych! Ich zamkniętych oczu i powłóczącego kroku lunatyka!”.

Minister Defetyzmu tłumaczy: „Nie myśl o tym, nigdzie się stąd nie ruszaj, popijaj, postaw na relaks, przegrana wydaje się pewna”.

Wódka w żołądku pali niczym czysty kwas.

Trzej Ministrowie skradają się, nie mają dobrych intencji. Pomocy. Pomocy! Na twe polecenie, sekretny umówiony znak, Generał Odwaga strzela każdemu z Ministrów w łeb. Co za przepiękny zamach stanu. Przepijacie do siebie nad ciałami. Ty wzdychasz z ulgą. On pada, zamroczony wódką.

Wypiłaś już co najmniej połowę kukurydzianej lury. Oboje osiągnęliście stan krańcowego bohaterstwa, jaki daje wyłącznie nieprzytomny rausz. Oboje cieszycie się nim na swój sposób. Ogłuszona, podnosisz dłonie, przez skórę rozpiętą między palcami przebija róż i biel. Generał i ty, ty i Generał. Które z was jest w tej chwili bardziej realne?

Wymyślony frontowiec, wymyślona nauczycielka, wymyślona odwaga.

Na środku trawnika ląduje kos, tak cichy i czarny, jak gdyby odłamany z oblicza nowiu. Przyglądasz mu się ze zdumieniem. Kos przechyla łebek, ostrożnie bada otoczenie. Zadowolony z rekonesansu, wydaje radosny gwizd. Czysty i donośny. Trawa na tle czarnego upierzenia wydaje się jaskrawozielona, lśni. Ptak bez ceregieli zanurza w niej długi ostry dziób w poszukiwaniu pożywienia. Gdy przemyka w cieniu, przypomina grudkę węgla – poza nim mieni się srebrzyście. Serce tłucze ci jak oszalałe.

Rozklejam się.

Trzej Ministrowie wstają z ziemi. Z obłędem w oczach rzucają się ku wyjściu z sali tronowej – biegnąc, zataczają się niczym pozbawione głów koguty. Generał Odwaga bździ przez sen. Pijackie znużenie przynosi wyłącznie niejasne wyrzuty sumienia.

* * *

O zmroku, z poczuciem nieuniknionego kaca, topisz wosk w garnku. To najlepsza metoda oprawienia piór. Zanurzyć, zedrzeć. Bulgoce pół litra. Pierwsza próba okazała się nieudana, wosk był zbyt gorący i płytki. Osmalony łebek kapucyna przywodzi teraz na myśl mnicha, który pół wieku temu dokonał aktu samospalenia.

Dlaczego właśnie coś takiego przyszło mi do głowy?

Starasz się przypomnieć sobie imię tamtego człowieka. Nie potrafisz. Miejsce i czas także odeszły w niepamięć. Chociaż nie, nie, w latach sześćdziesiątych ktoś, kto był naocznym świadkiem tamtego wydarzenia, otrzymał za zdjęcie dokumentujące moment płomiennej kaźni jakąś prestiżową nagrodę. A więc już ponad pół wieku temu wszelka uwaga kierowała się najszybciej ku wszystkiemu, co związane z gwałtowną śmiercią. Wyglądasz przez okno na niknący w ciemności świat. Obrazy, właśnie to najłatwiej przechować w pamięci, nic nieznaczące, nieruchome, martwe obrazy. Ludzie mieli to chyba we krwi: martwotę.

Właściwie, jeżeli się nad tym zastanowić, nie ma się czemu dziwić. Dostali za swoje.

Poznali smak odległych konsekwencji. Lekceważonej zagłady.

Korea, to wydarzyło się w Korei.

Albo i nie. Zresztą, nie interesuje cię to – wosk osiągnął pożądaną lepkość.

* * *

Pod warstwą dumnego brązowego upierzenia kapucyn okazuje się różowy i porowaty, nagi we wstydliwy, organiczny sposób. Od biedy przypomina kurę na granicy śmierci głodowej. Śmieszne porównanie. Z drugiej strony właściwie nigdy nie dotykałaś innego oskubanego z pierza ptaka prócz kury – skąd pomysł, że jej dalecy kuzyni będą mieli w sobie więcej gracji? Czy dlatego, że patrząc na kurę, myśli się o rzeczach przyziemnych? Wydawało ci się, że bardziej szlachetne ptaki wznoszą się ponad pospolitość, że pod piórami ich skóra jest gładka i zimna niczym porcelanowy pocisk. Nożem nacinasz brzuch. Wypływają falbanki jelit. Dla zabawy głośno gdaczesz.

Kapucyn okazuje się samicą, jej wnętrze skrywa pojedyncze jajo. Jajo jest niedojrzałe, skorupka miękka. W półprzezroczystym wszechświecie trwa zawieszony galaretowaty zarodek; szponiasty potworek zwinął pod siebie nóżki i skrzydełka. Pod światło wyraźnie odznacza się głowa z oczami jak dwa kwiatowe pąki, jakby pod ich ciężarem czaszka rozpękła się na pół.

Potrząsasz jajem, wypatrując ruchu. Dostrzegasz falowanie czegoś, co przypomina uwięzły w melasie brokat. Odkładasz je łagodnie na stół. Skorupka ugina się pod naciskiem palca. Cofasz rękę w obawie, że ją przebijesz. Minister Odwagi kpi na głos.

5

Słonecznie, niewielkie zachmurzenie. Noc pochmurna.

Dom, w którym się ukrywasz, odziedziczyłaś po rodzicach: kryty eternitem gierkowski pustak z kosztami utrzymania na poziomie odpowiadającym możliwościom prowincjonalnej plastyczki i inżyniera pezetelu na dorobku. Własnoręcznie przerabiany według rozwiązań podpatrzonych w wyświechtanych zachodnich katalogach. Niezrównany chaos asymetrii altan, nierówna biała oblicówka. Ojciec pieszczotliwie nazywał go „klockiem”. Ty miałaś ochotę zburzyć go zaraz po odczytaniu testamentu.

Poza tym matka projektowała wnętrza – więc pstrokacizna, plastik i kurz…

Śmierć rodziców, choć jak każda śmierć – nieoczekiwana, była ze wszech miar NATURALNA, dlatego też wraz z upływem czasu urosła dla ciebie do rangi symbolu. Oboje zmarli na długo przed tym, nim w S. wydarzyło się to, co się wydarzyło, jakiekolwiek by temu nadać miano. Odeszli jeszcze w świecie z pokorą poddanym żelaznym cyklom obrotu koła natury, w odległej rzeczywistości, w której ty kończyłaś ostatni rok studiów. W związku z tym, pomimo brzydoty, dom pełni obecnie rolę soczewki skupiającej twe rozproszone ja, zakotwicza cię. Ślady na groszowej wykładzinie w sypialni rodziców wciąż układają się w kształt twojej sylwetki. Przespałaś tam na podłodze kilka pierwszych tygodni po pogrzebie. Spoglądając wstecz, uważasz to za doskonałą terapię. Odpowiednio silny ból krzyża przełamie każdy objaw żałoby. Twój ojciec, zdaje się, nazwałby to cynizmem. Ty nazywasz to ewolucją zdrowego rozsądku.

Wnętrze domu: typowe. Trzy pokoje i salon na parterze, cztery gościnne na piętrze. Trzy łazienki, po jednej dla gospodarzy i gości: ciasne klitki spod znaku drobnomieszczańskiej klaustrofobii, odwiecznego skrywania przed wzrokiem innych tego, czego nikt widzieć nie powinien. W każdym z pomieszczeń ustawiłaś barykady i umocnienia.

Przerobiony na tarczę, wyposażony w rzemienne uchwyty i najeżony ostrymi sztućcami stolik do kawy przeznaczony jest do odpierania ataków w razie przełamania okiennic. Pod sufitem w korytarzyku prowadzącym do tylnego wyjścia podwiesiłaś wiązkę wideł. Szereg kos na szczycie schodów ustawiony został na wypadek, gdyby doszło do najgorszego i obrona przed napaścią oparła się o przyczółek na pierwszym piętrze. Do tego zapory ze staromodnych sof i foteli, twardych, wypchanych trocinami. Dwie nasączone rozpuszczalnikiem pufy, gotowe do podpalenia w każdej chwili. Napierasz na dębowe deski i gwoździe barykad. Trzask – trzeszczą.

Cicho, czysto, pusto, nie pamiętać, nie pamiętać.

Zewsząd wyglądają pamiątki po rodzicach. To deprymuje.

Po stypie uprzątnęłaś niemal każdą związaną z nimi rzecz, niestety pomniejsze drobiazgi umknęły uwadze. Zalegają teraz w najmniej prawdopodobnych miejscach, wyczekują. Zegar cyka złowieszczo, miarowo. Niepamięć wymaga tytanicznego wysiłku. Po namyśle postanawiasz, że w drodze wyjątku uznasz prawo wszelkich bibelotów do narzucania się; do tego przecież służą. Ściskając w dłoniach wyrysowaną na pakowym papierze odbitkę nagrobka rodziców, oddajesz się wspomnieniom.

Kopiowanie nagrobków było pasją matki, idiotycznym hobby, którym zaraziła się od przyjaciółek z młodości, członkiń kółek plastycznych popijających herbatkę w domu kultury, paniuś z ambicjami zawojowania tych wszystkich foksalów, łodzi kaliskich i krakowskich przedmieść. Przyjaciółek, które pisały dużo górnolotnych listów, szczególnie na święta, ale nigdy nie streszczały w nich swych wymarzonych karier. Wraz z upływem czasu każdy kolejny potomek oddalał je od siebie. W końcu przestawały pisać, hołdując corocznym misteriom wyboru koloru farb do przedpokojów własnych M-4.

Własnoręczne skopiowanie nagrobka jeszcze w salonie kamieniarza uznałaś za konieczność, za niezbędne wotum dziękczynne. Teraz upuszczasz odbitkę i śledzisz jej lot. Szelest. Równe pociągnięcia grafitu oddają fakturę surowego kamienia. W miejscach, w których odbił się skromny napis „Szulc Kazimierz i Anna” oraz data pochówku, papier zagłębił się nieco, stwarzając złudzenie trójwymiarowości. Gdy muskasz te zagłębienia palcami, odnosisz wrażenie, że – o dziwo – są koleinami nie smutku, lecz nadziei. Data przypomina kombinację szyfru – gdybyś tylko odnalazła sekretny zamek i wybiła na nim ciąg z tych liczb, otrzymałabyś zapewne dostęp do tajemnego miejsca, do którego Szulcowie się udali. Dobrze wiesz, że nigdzie na świecie nie ma takiego zamka. Przyjmujesz tę pewność z głębokim zrozumieniem. Wiesz, że na wszelkiej pewności ostatnio zbywa. W związku z tym ogarnia cię spokój.

Z drugiej strony, kiedy ostatni raz odwiedziłaś cmentarz? Ile razy, reflektujesz się natychmiast, ile razy? W świecie, który odszedł w niepamięć, ilość wydawała się najważniejsza. Ilość niechybnie świadczyła o zaangażowaniu. Ludzie żyli w krainie iloczynu.

Szyfr, matematyka, metafizyka.

Tym podobne bzdury.

Po raz pierwszy wyliczasz cmentarne wizyty podczas pogrzebu.

Wczesnowiosenna ceremonia. Ziemia tajała, na pierwszy rzut oka żywa i świeża, podskórnie wciąż skuta mrozem. Żałobnicy we flauszach wmaszerowali na ustrojoną wiązankami kwaterę, dziarsko mierząc się z wydrążoną w brązowej darni czeluścią. Po kwadransie tkwili po kostki w błocie. Oto obraz, który najżywiej utkwił ci w pamięci: zaciekła walka z ostatecznym, nieodpartym wołaniem grobu i rzędy odświętnych butów wyjmowanych wyłącznie na takie okazje: chrzty, śluby, komunie, ciasne drogie buciory utytłane w glinie, kłapiące, zbliżające się ku tobie. Cała ta parada pozorów, zewsząd pocieszające frazesy, niezdarne gesty. Palące współczucie. Miałaś ochotę wrzeszczeć. Wrzask zostałby źle odebrany. Osłupiałe milczenie wyrozumiale zaakceptowano. Ostatecznie stanęłaś na wysokości zadania. Ostatecznie uważasz, że są rzeczy, za których powrotem nigdy nie zatęsknisz. Hipokryzję uznajesz za jedną z nich.

Odsłaniasz kotarę na jednym z okien w salonie. Pilśniowa listwa wybrzuszyła się pod wpływem wilgoci. Myszy pracowicie obrobiły całą dolną krawędź. Węglem stawiasz obok uszkodzenia dużą literę N jak „naprawa”.

Jak niebezpieczeństwo, natychmiast, niezwłocznie.

Po raz drugi stanęłaś nad nagrobkiem z dyplomem w ręku. Lipiec; w lipcu. Ponad pół roku od pochówku.

Tamtego dnia przyniosłaś naręcze polnych kwiatów. Tłumaczyłaś sobie, że cięte kwiaty sprawiałyby wrażenie zbyt oficjalnych. Jakoś nie pomyślałaś o wiązance z kwiaciarni. Spieszyło ci się. W samochodzie niedaleko biura zarządcy cmentarza czekał na ciebie twój kochanek. Piekła cię skóra na karku. Wracaliście z wakacji spędzonych na Wybrzeżu. Cała droga w PKP, w przedziale sprytnie przerobionym na kuszetkę, potem wynajęty wóz. Mijaliście wiele stacji, wiele miast, nie zatrzymaliście się nigdzie, nie zatrzymaliście się na żadnej. Ostatnie pieniądze wydaliście na wódkę w Warsie. Kochanek był od ciebie starszy o dwadzieścia pięć lat, uczył w szkole, do której złożyłaś podanie o pracę. Pozycję wicedyrektora, którą przypadkowo w niej piastował, uważałaś za nieistotną. Pieprzył cię przecież całkiem nie po akademicku. Wiedziałaś, że rodzice leżą tam razem z tobą, głodni wyjaśnień. W ciemności.

À propos ciemności: zapas pochodni przy drzwiach wejściowych wymaga uzupełnienia.

Pochodnie najlepiej wykonuje się z krzeseł.

W domu pozostało niewiele krzeseł. Masz wystarczająco kłopotów, aby jeszcze zastanawiać się nad tym, skąd wziąć krzesła… W sypialni rodziców wciąż stoi sześć koślawych brzydactw w stylu klubowym.

Mówi się trudno…

Żyje się dalej. Sięgasz po siekierę.

Trzeci raz odwiedziłaś cmentarz w ciąży. Czwartą wizytę wciągasz na listę zaocznie, bo na pewno była piąta. Nie masz co do tego złudzeń, ponieważ po raz piąty stanęłaś przed kamienną tablicą w drodze powrotnej z Katowic. Z aborcji. Ciekawe, czy teraz też miałabyś dość odwagi, aby odwiedzić rodziców, sprawdzić, czy udzieliliby ci podpowiedzi, jak żyć. Nie. Jesteś tchórzem, stwierdzasz z dumą. Tchórze żyją dłużej. Oto jedyna lekcja, z której naprawdę skorzystałaś. I wyśmienite epitafium, kpisz. Ale wcale nie zbiera ci się na śmiech. Licznik sumienia nawija kolejne węzły wyrzutów, bije tuż pod sercem. Stalowe supły rozpychają gardło.

tchórz tchórz tchórz tchórz

Wspomnienia przepływają przed tobą – niechciane drapieżne ryby – wyszczerzone. Najgorszy rodzaj piranii, zachłannych ścierwojadów. Podsuń im jakiś kąsek. Wyciągnij rękę, by je odegnać – wczepią się w palce.

Jak tylko wrócą mi siły, rozniosę sypialnię w drobny mak.

Tymczasem – nic na to nie poradzisz – wciąż pamiętasz autobus ze szkoły do domu. Klang wiekowego diesla, kolejne mijane dzielnice. Rzężący autosan przecięty w pół, na załamaniu niczym opatrunek spina go kołnierz z czarnej, falowanej gumy. Słaby ten opatrunek, dziurawy, wieje. Lubisz wsadzać palce w te dziury w gumie. Ruchoma podłoga, okrągła, otoczona barierkami i aluminiową kryzą, porusza się pod stopami zawsze w kierunku przeciwnym do kierunku wykonywanego przez kierowcę skrętu. Nigdy tego nie rozumiałaś. Śmiejesz się, łapiąc równowagę. Co odważniejsi chłopcy przekładają czasami głowy za barierki i spoglądają w dół – widzą wtedy koła i szary gwizd jezdni. Nigdy nie odpowiadają na twoje pytanie, co wtedy czują. Strzegą przywileju.

Pamiętasz.

Pamiętam.

Kemping: płaską przestrzeń, na której złożone namioty znaczyły miejsca bielmem wyschłej trawy, niczym nieprawdopodobny rój dzikich brezentowych domów, co opadły tam na chwilę i po odpoczynku znów się wzniosły, poleciały dalej, w słupie gorącego powietrza, w nieznane strony. Niewielki, tchnący chłodem sklep o zapachu torfu i pieczarek; niespełniona obietnica zimnego piwa w wiecznie zepsutych lodówkach. Świeży chleb. Na obrzeżach kempingu: toalety. Bezzębny uśmiech. Brzęk drobnych na spodeczku. Szorstki budynek o wysokich, wąskich okienkach, w którym panował zwierzęcy zaduch, nieodstręczający, lecz przyjemny, budzący skojarzenie z ciepłem i pierwotnym bezpieczeństwem. Wewnątrz: rozklekotane brodziki. Resztki mydła w kratkach odpływów. Stwardniałe ze starości zasłony prysznicowych boksów, brak ciepłej wody. Zacieki pasty do zębów na brzegach umywalek. Człapanie dzieci. Pokrzykiwania rodziców. Na twarzy błogi, spieniony spokój.

Pamiętasz podróż fiatem 125p. Prowadzi ojciec. Kanapy wyłożone czarnym skajem, futerkowe zagłówki na siedzeniu pasażera i kierowcy. Lato z Radiem. Wszystko rozgrzane. Śpiewają Trubadurzy. Jedziecie gdzieś za miasto, do ogródków działkowych, w odwiedziny. Do kogo – nie pamiętasz. Ojciec chce wymienić przywiezione z enerdowa marki. Stoisz pomiędzy siedzeniami. Na wpół opuszczone szyby, chłodne powietrze. Tapicerka pachnie intensywnie, aż mdli. Zapach kreozotu. Na miejscu przejeżdżacie przez żelazną bramę. Wąska ścieżka. Działka obsadzona klombami. Mężczyźni rozmawiają. Odnajdujesz stare parciane rękawice, dla zabawy łapiesz pszczoły siadające na kwiatach. Pszczoły żądlą twardy materiał. Za kryształkiem żądła pozostawiają delikatne białe wnętrzności. Pokazujesz je ze zdumieniem ojcu. Nie rób tak, mówi. One od tego umierają. Jest w tym wszystkim jakaś głęboka myśl, jakieś przesłanie, które ci w tej chwili umyka. Zastanowisz się… Później.

* * *

Drzwi sypialni nie są zamknięte na klucz, ale – co do tego nie ma wątpliwości – stanowią przeszkodę, a ty w obecnym stanie potrzebujesz jakiejś przeszkody do pokonania. Nieważne jakiej – za to teraz, natychmiast! Rośnie w tobie potrzeba sforsowania czegokolwiek przy użyciu siły. Atakujesz. Rąbiesz polerowaną fasadę. W drzazgi! Drzwi odskakują z brzękiem pod uderzeniem hartowanej stali. Ha! Przypierasz je butem do ściany. Uderzenie za uderzeniem. Przestępujesz próg, czujna, wydmuchując powietrze przez nos jak bokser na ringu, rąbiesz futrynę, wieszak na podomki, toaletkę. Podobnie postępujesz z szafką. Z łóżkiem. Z nocną lampką. Z krzesłami. Z bezużytecznym zabytkowym sekretarzykiem, do którego klucz zaginął lata temu, rąb! rąb! rąb!, aż pod jednym z ciosów pryska ukryty w obudowie zasuszony sęk i mebel otwiera się. Z modrzewiowej szuflady na podłogę wypada oprawiony w zgrzebne tkaniny szkicownik. I nagle gniew gaśnie, spływa gdzieś, pod kolana; podcina. Nie spodziewałaś się, że dom chowa przed tobą jeszcze jakieś sekrety. Nie wiedziałaś o istnieniu szkicownika.

Na pierwszej stronie podpis: Anna Szulc z domu Lorenz. Wewnątrz dwa rysunki, dwa wykonane węglem portrety. Ojciec i matka – jak żywi. Układasz je oba przed sobą w obawie, że splątane linie zsuną się z papieru i rozsypią; tak dynamicznie zostały poprowadzone. Sygnatura wskazuje, że portrety zostały ukończone na kilka miesięcy przed śmiercią obojga. Wyobrażasz sobie matkę pochyloną nad deską do prasowania i wyblakłymi koszulami rozgrzanymi pod gładką stopą żelazka. Wyobrażasz sobie matkę pochyloną nad sztalugą, malującą tandetne scenki rodzajowe sprzedawane na odpuście. Kontrast tych dwóch obrazów wydaje się doprowadzony do granicy absurdu.

Układasz Annę po swojej lewej ręce, Kazimierza po prawej.

Pytanie brzmi: ile jest nas samych w nas samych?

W rupieciarni w salonie odszukujesz pudełko z polaroidem oraz ostre nożyczki. Po głębokim namyśle szkicownik wrzucasz do wygasłego kominka. Wracasz na górę z nożycami i aparatem. Oni wciąż tam są. Siadasz w kucki na dywanie. Obiektyw zwracasz ku sobie. Błysk flesza zostawia na siatkówce bolesny powidok. Nie szkodzi, błyskasz z rozmysłem w drugie oko. Potem przychodzi kolej na usta. Na nos. Na podbródek, czoło, policzki. Wkład nie jest najnowszy, części ciała na zdjęciach mają nieostre kontury, wyglądają, jakby wynurzały się z brązowej cieczy. Nie zraża cię to. Wycinasz każdą z nich i pieczołowicie układasz na czystej kartce. A gdy już wszystko jest gotowe, gdy patrzy na ciebie podobna do Quasimoda twarz, dokonujesz powolnego rozbioru samej siebie. Oczy masz po matce. Na lewo. Nos po ojcu. Na prawo. Usta po matce. Lewo. Czoło po ojcu. Prawo. Nie jesteś sobą. Jesteś nimi. Oni są tobą. Nie ma ich. Jesteś nikim. Zrzucasz kajdany sumienia. Przepełnia cię lekkość. Z lekkim sercem zbierasz odrąbane nogi krzeseł.

Będzie z tego płomień.

6

Nazajutrz. Bezwietrznie, lekki szron. Pod wieczór przejaśnienie. Niebo przejrzyste.

Sny. Wyraziste, takie, które tną umysł jak łyżwy powierzchnię lodu. Śniłaś o szczenięcych latach, o psotach, zabawach z rówieśnikami, o podwędzaniu jabłek ze straganów targowych; o pierwszym dotyku i pierwszym żalu. Wszystko z powodu wczorajszej wyprawy w przeszłość; wszystko z powodu nadchodzącej wyprawy po wodę. Po nieprzespanej nocy w ustach pozostał przykry żółciowy absmak. Nie potrzebujesz jasnych i przejrzystych snów. Wolisz być dręczona przez koszmary. Z koszmaru można się obudzić, poczuć natychmiastową ulgę.

Gdyby to zależało ode mnie.

O wpół do szóstej rozkładasz w kuchni plan miasta i okolic. Po miesiącach ukrywania się i obserwacji arkusz pokrywa monstrualny dziecięcy gryzmoł linii i tajemnych, niezrozumiałych znaków.

Wszystko przemyślane.

Ołówkiem zaznaczasz obszar, w którym wczoraj zauważyłaś psy. Czarne piktogramy zarezerwowane są dla zwierząt. Czerwone dla Biernych. Ssiesz polakierowane drewienko. Na mapie przeważa czerń – na szczęście. Oby tak dalej.

Oby tak dalej, lecz na jak długo?

Coś mówi ci, że wkrótce możesz się spodziewać przykrych niespodzianek.

Nie wmawiaj sobie.

Tymczasem wszechobecna regularność miasta powoduje, że S. szczyci się największą na świecie liczbą równorzędnych skrzyżowań. Mnogość krzyżujących się ulic zwraca uwagę na przerażającą wprost liczbę rogów; śmiertelnie obawiasz się tego, co spotka cię za każdym z nich. A wody nigdy jeszcze nie przyniosłaś więcej niż kilka litrów. Taka ilość nie starcza na długo. Och, zapewne nie zabrakłoby ci krzepy do przeniesienia znacznie większych pojemników niż kilka naprędce upchanych w plecaku butelek; to, co stoi ci na przeszkodzie, to świadomość, jak bardzo spowolniony byłby powrót. W S. wiele teraz zależy od szybkości, z jaką się poruszasz. Szybkość to życie. Uwaga to życie. Ostrożność to życie. Psy biegają szybko. I nie są głupie. Od kilku dni nasłuchiwałaś ich głuchego ujadania. Nie powiedziały ci nic oprócz tego, że powinnaś się bać.

* * *

W przedpokoju wiążesz wysokie buty, wkładasz skórzaną kurtkę, długie robocze rękawice. Każde z ubrań nosi ślady zębów. Buty obwiązane kawałkami flaneli – w ten sposób wygłusza się kroki. Na głowę naciągasz pilotkę, na nos gogle. Dobierasz do tego dębowy obuch z końcem wzmocnionym drutem kolczastym. Tak uzbrojona, zapięta pod szyję, modlisz się, żeby tym razem udało ci się przemknąć bez wzniecania zbędnego zainteresowania.

Bez zbędnego zainteresowania z NICZYJEJ strony.

Kilometr w jedną, kilometr w drugą.

Dwa kilometry.

Spotkania jeden na jednego nie stanowią zagrożenia. Trzy do czterech czworonogów to już potyczka; stado – pewna śmierć.

Bierni…

Pieszo pół godziny.

Biegiem o wiele krócej.

Biegiem, jeśli serce wytrzyma. Który to już krzyżyk na karku?

Czy Bierni biegają? Nie mogę sobie przypomnieć.

O Biernych za wszelką cenę staraj się nie myśleć.

* * *

Z początku idzie gładko. Do końca ulicy docierasz nie niepokojona. Na przystanku autobusowym czerwienieje wrak linii pospiesznej MKS. Wystawiasz ramię z przemyślnie wszytym w grzbiet rękawicy lusterkiem. Przy jednej z felg rozparty w nieprawdopodobnym attitude derriere czarny kocur dokonuje leniwej ablucji. Droga wolna. Powoli. Mijasz autobus. Kocur przygląda ci się leniwie kątem jedynego oka; w oczodole drugiego zieje brudna rana. Na szyi dynda strzęp niebieskiej, przeciwpchelnej obróżki. Błyska zawieszka. Imię: Cezar.

Ponownie zakręcasz, tym razem w prawo. Serce skacze do gardła, gdy spod nóg umyka wychudły kłębek, w którym poznajesz uczepione życia resztki szpica-czempiona. Na szczęście na tym etapie spotkanie z drobnicą nie niepokoi, aczkolwiek droga do fontanny biegnie na południe, a tam każde niespodziewane spotkanie zdecyduje o losie obu ze stron. Ogarnia cię coraz większy niepokój. Dalej! Tamten szpic już się nie pojawi.

Krok za krokiem przez gruzowisko przedmieścia, aż czterysta metrów przed tobą wyłania się misa fontanny. Oto ostatnia inwestycja władz miasta, sprowadzony z Lipska wodotrysk napędzany bateriami słonecznymi. Bije zeń wciąż podświetlany słup wody, który wbrew prognozom centrum informacji turystycznej nie przyciągnął zbyt wielu dewizowych turystów. Ale prognozy nie przewidziały przecież także i tego, że tak szybko tych turystów zabraknie, prawda? Najważniejsze, że dzięki niemu okolica obfituje w świeżą wodę – to drogocenny płyn – za każdy łyk ryzykujesz przelew krwi.

W budce telefonicznej nieopodal budynku Poczty Polskiej ustanawiasz pierwszy przyczółek. Wokół wyłożonego kostką rynku ciągną się niskie pawilony o elewacji w tandetnie eklektycznym stylu. Bary i restauracje, kilka sklepów z ubraniami. Wiatr wieje wzdłuż chodnika prosto w twoją twarz; dobry wiatr.

Budka telefoniczna mieści dwa automaty: nowoczesny na karty i stary, zardzewiały, na żetony. Dla zabawy przykładasz do ucha słuchawkę, stroisz miny, międzymiastową poproszę. Tak się kiedyś zamawiało. Do Białegostoku. Albo do Gdańska. Ktoś za brudną szybką wykręcał numer, kręcił korbką, przekładał przewody. Trzeba było czekać przy wykładanej boazerią kabinie. Czekać na swoją kolej i czekać, by nikt nie ubiegł. Na łasce. Halo, halo, czy ktoś mnie słyszy, halo, odbiór, udajesz wojskowy dryl, ale wtem włos jeży ci się na karku, bo przez ułamek sekundy wydaje ci się, że na drugim krańcu linii ktoś także woła: halo, halo!

Co to jest?!

Odrzucasz słuchawkę jak oparzona. Na ebonicie ślady palców.

To nic…

To nic. Umysł płata figle.

To naprawdę nic.

Dla pewności zerwij kabel słuchawki. Dla pewności zrywasz kabel.

Poza tym skoncentruj się. Już czas.

Na ugiętych kolanach przemykasz pomiędzy fragmentami ludzkich szczątków na różnych etapach rozkładu. Zalega ich tu krocie. Kręci ci się w głowie. Rozpoznajesz kości udowe, przełamane wpół, o brzegach zaokrąglonych od niezliczonych języków, które poszukiwały w nich resztek szpiku. Paliczki rąk i nóg. Omijaj je ostrożnie, by nie zaklekotał żaden nieopatrznie nadepnięty gnat. Ponad tym wszystkim ogromne okna witryn kipią od niedoszłych wyprzedaży, mienią się szyldy przodujących firm ubezpieczeniowych. Ich emblematy niczym tajemnice, wypisane w sekretnych językach niespełnionych obietnic.

Kilka budynków czernieje złowieszczo. Te spłonęły doszczętnie w trakcie zamieszek po objęciu S. kwarantanną wojskową. Puste okiennice okala sadza, wszystkie odcienie i tony szarości. W jednym z takich wypalonych okien dostrzegasz ukradkowy błysk żółtych ślepi. Przełykasz ślinę, mocniej ściskasz drzewce obucha. Cokolwiek ci się stamtąd przyglądało, nie robiło tego z prostodusznej ciekawości, zbyt szybko ukryło się z powrotem w mroku.

Po psach na razie ani śladu. Ale nie wygląda to dobrze.

Oglądasz się za siebie i widzisz, że przeszłaś niemal połowę drogi. W oddali szumi fontanna. Zdrowy rozsądek walczy z wolą przetrwania. Tkwisz na środku ulicy na podobieństwo samotnego aktora na scenie. Żółte, złe ślepia. A może przywidziało ci się tylko? Nie, nie ma mowy o złudzeniu. Zbyt dużo ostatnio tych przywidzeń. Decyzja. Poprawiasz przewieszony przez ramię plecak. Zawracaj albo ryzykuj.

Ale bez wody ani rusz.

W takim razie przedstawienie czas zacząć. Biegnij! Stukają plastikowe butelki, głuchy stasimon. Skoro zaszłaś już tak daleko, nie ma mowy o odwrocie. I wtedy słoneczne promienie, które do tej pory zalewały wnętrze gogli, prześlizgują się nad twoją głową. A w każdym z okien, które minęłaś, niczym piekielne świętojańskie robaczki mienią się setki źrenic – brązowe, złośliwe, niebieskie ogniki – każda wlepiona w ciebie. Minister Defetyzmu miał rację. Są tu.

Biegnij!

Bez namysłu rzucasz się w stronę fontanny. Biegniesz najszybciej, jak potrafisz, To niespełna dwieście metrów; nie zwracasz uwagi na płomień, który zalewa ci piersi. Byle do głębokiej niecki fontanny, tam nie poddasz się łatwo – woda przy mechanizmie spustowym sięga powyżej pasa. Każdy pies, który będzie chciał dobrać ci się do skóry, zmuszony zostanie do pływania. Powolny i zawieszony w wodzie stanie się łatwym celem. Przynajmniej w teorii.

Zbliżasz się. Niespodziewanie ostre zęby chwytają spodnie. Ciągniesz obuchem wzdłuż uwięzionej nogi. Uderzenie łamie przednie łapy wychudłemu wilczarzowi. Kudłata sylwetka koziołkuje w bok, pies szoruje pyskiem po nierównym bruku. Skamle, krew zalewa mu gardło.

W chwili, w której docierasz do fontanny, walisz się prosto w niebieską wodę z ogromnym owczarkiem niemieckim na plecach. Nawet pod wodą pies nie daje za wygraną, szarpie skórzany kołnierz kurtki. Strach myśleć, co by się stało, gdyby zamknął szczęki na twoim karku. Ale pod wodą, mimo że brakuje powietrza, to ty masz przewagę. Gogle zapewniają doskonałą widoczność.

Łokciem atakujesz nos napastnika. Uderzasz dłońmi o dno i wybijasz się ku powierzchni. Pęka lusterko. Bierzesz psa pod siebie, wciskasz szeroki łeb między kolana. Krawędzią szkła tniesz po rozszerzonych ślepiach. Spod powiek owczarka buchają purpurowe strugi. Pies kona z gardłem zmiażdżonym pod twoim ciężkim butem, a ty, już ponad powierzchnią, wymierzasz kolejne ciosy, łamiesz płynące w twoim kierunku grzbiety. Woda gotuje się od niezliczonych łap. Wraz z wodą zalewa cię kryształowa pewność: nie masz najmniejszych szans.

Minuty, tylko tyle, mam przed sobą jeszcze kilka minut życia.

Szybki gogli parują, dostrzegasz zaledwie rozmazane kształty i cienie; plastik pozostaje przejrzysty jedynie w kilku punktach. Nasiąknięte spodnie i buty przygważdżają do dna. Misę fontanny obrasta kożuch zielonych glonów, ślizgasz się na nim. Obuch tnie powietrze ze świstem, bijesz na oślep w lewo i prawo – poszukiwanie celu mija się z celem, gdziekolwiek spadnie, natrafia na przeciwnika, lecz z każdą sekundą kolejne zamachy są coraz słabsze, zataczasz ramieniem coraz mniejsze łuki. Psy zbliżają się nieuchronnie.

Kątem oka zauważasz ogromnego rottweilera w pełnym pędzie. Twoje przeznaczenie. Czarne cielsko w locie przesadza brzeg fontanny. Atakuje z boku, w tych warunkach nie masz szans na miażdżącą kontrę, możesz tylko się modlić, że różowa kipiel, która się pod nim otworzy, zaskoczy go, że źle ocenił odległość i odbije od ciebie, a wtedy od razu pójdzie na dno.

Uginasz kolana, aby zamortyzować uderzenie. Przerażenie wypełnia uszy niczym kit. Nie słyszysz nic.

Uderzenie nie nadchodzi.

Czarna masa pełna kłów i mięśni wiotczeje niespodziewanie, parabola skoku zostaje złamana przez potworną siłę. Zwierzę skręca tuż przed twoim nosem i z plaskiem ląduje na ścianie poczty. Zastygasz, oniemiała. Na nadgarstku zaciskają się kolejne szczęki, wgryziony głęboko w rękawicę szary klin psiej mordy szarpie i drze. Mgła, zasnuwająca gogle, ostatecznie gęstnieje.

Wytłumaczenie tego, co się właśnie stało, przekracza możliwości logiki. Oto ludzka postać od niechcenia sięga do wnętrza fontanny i z niesłychaną lekkością wyławia, a następnie łamie wpół kolejnego czworonoga. Ból w przedramieniu wciąż wydaje się bardzo odległy, przechodzi cię nagły dreszcz.

Ratunek!

Nie wiesz, kto przyszedł ci na pomoc, ale szczerze mówiąc, nie obchodzi cię to. Najważniejsze, że pomoc w ogóle nadeszła. Nie jesteś sama! A więc twoje przeczucia spełniły się, ktoś powrócił do S.! Od nowa przepełnia cię chęć zadawania śmierci, wracają przytępione zmysły: na powrót rozbrzmiewa ostry plusk wody, charczenie głodnych kundli.

Bijesz w szarą głowę charta wczepionego w przedramię, a mózg, który z niej wypływa, znaczą pojedyncze pasma najdelikatniejszego różu. Jednym krótkim szarpnięciem wyswobadzasz rękę. Nieznajomy sprzymierzeniec powoli obchodzi brzeg fontanny, sprowadza na ziemię ogromnego doga i łamie mu kark. Zwierzęta kręcą się w kółko, zdezorientowane nagłą zmianą układu sił. Wykorzystujesz to i na oślep łapiesz pierwszy z brzegu długi ogon, unosisz go do góry, a skrzeczący zajadle kłębek zabijasz, uderzając kilkakrotnie o marmur. Złamana szczęka klekocze raz po raz w takt przedśmiertnego skowytu. Nareszcie to ty jesteś górą. Nareszcie to my jesteśmy górą!

Walczycie, ty i obcy, walczycie oboje tak zawzięcie, że przetrzebiona sfora psów wreszcie podaje tyły i skomląc, rejteruje. Mniejsze z nich wciąż mają kłopoty z wydostaniem się z głębokiej niecki. Brodząc w wodzie, systematycznie zabijasz je jednego po drugim, z lodowatą zaciekłością, która sprawia, że misa fontanny wypełnia się po brzegi kożuchem martwych ciał.

Krwawa jatka kończy się, gdy ostatni przeciwnik nieruchomieje. W ciszy, która zapada tak uroczyście i niespodziewanie, jakby wszystko, co cię spotkało, było złudzeniem, wyciągają się ku tobie pomocne dłonie. Jesteś dosłownie o krok od oferowanego przez nie dotyku. Tłumisz szloch. Falowanie wody ustało. Ściągasz gogle i układasz usta w kształt słów podziękowania.

I wtedy ze zgrozą dostrzegasz, że postać naprzeciw chwieje się lekko.

A w oczach, przypominających plamy zsiadłego mleka, brakuje życia. Te oczy… Te oczy nie należą do człowieka. Wysuszone wargi ułożone w ślad uśmiechu, który nie jest uśmiechem. Powiewa długa broda. Żółta, sucha skóra opina kości policzkowe niczym zeschły ser. Na wąskiej głowie szopa rudych włosów. Z zakrzywionych palców sterczą szpony paznokci. Pomyłka nie wchodzi w grę. Śmierć wyciąga ku tobie ręce. Stoisz twarzą w twarz z jednym z NICH.

Skąd tu się wziął?!

Cofasz się o krok, woda w fontannie przelewa się z pluskiem. Świadomość tego, że dotyka cię wilgotne, pełne brudu i psich trucheł bagno zupełnie niespodziewanie staje się nie do zniesienia. Bierny! Krzyczysz. I tamto też krzyczy, ale w odróżnieniu od pochodzącej z twojej piersi skargi jego gardłowe wołanie przepełniają nie strzaskane trwogą resztki fałszywego triumfu, lecz ślepa furia.

Pewnie spał gdzieś w jakiejś norze, a cały ten harmider zwabił go, wyrwał z letargu. Nie powinnaś była krzyczeć. Bierni nie znoszą hałasu, przecież wiesz. Unosisz przed sobą bure od krwi drzewce siekiery, cofasz się ostrożnie. Bierny przewiduje twoje zamiary. Rzężąc, pokonuje brzeg misy wodotrysku.

Zrywasz się do ucieczki. Nie zastanawiasz się, czy paniczna gonitwa odkryje drogę do twojej kryjówki na przedmieściach, kolejne przecznice migocą w pędzie na kształt wysokich szczelin w panoramie betonu. Za plecami rozlega się eksplozja, huk, zwielokrotnione echo. Przychodzi ci do głowy idiotyczna myśl: psi trup rozsadził fontannę. Powinno cię to zmartwić, ale właśnie w tym momencie docierasz do domu.

Dopadasz ganku, ryglujesz drzwi i skrywasz się w suterenie. Tak jak stoisz, zakrwawiona i w przemoczonym ubraniu, walisz się prosto na podłogę. Bezpieczne miejsce. Tylko to się liczy. Żyjesz.

7

Ale wtedy: gwałtowne opady! Nawałnice! Porywisty wiatr!

Mój Boże, tylko nie to. Tylko nie znowu.

Niemcy – Belgia – Francja – Japonia; naprzód, ile sił! Pożerasz przestrzeń, pokój za pokojem, przed tobą zastałe powietrze kruszy się bezdźwięcznie, za tobą opada w stukocie przewracanych mebli. Przyczyna biegu pozostaje nieznana, nie szkodzi, szanse na ocalenie są nieporównywalnie wyższe, gdy kieruje tobą instynkt. Fruniesz.

Zaspane oczy z trudem nadążają z wyławianiem nadciągających po kursie kolizyjnym sprzętów domowych; roztrącasz szafki, kosze i skrzynie. Golenie mrowią, obite i drętwe, ale biegniesz, bo twoje ciało nagle poczuło taką potrzebę, a ciało, przekonałaś się o tym wielokrotnie, ślepo wierzy w przetrwanie. Dlatego ty wierzysz w swoje ciało. Dobrze wam razem ze sobą. Dlatego wyciągasz nogi. Bez zastanowienia!

Niemcy – Belgia – Francja – Japonia; chyba właśnie minęłaś Francję. Przed tobą ciemny kwadrat okna. Świta, rejestrujesz. Tak, Francja. Przesadzasz parapet. Na chwilę zawisasz w powietrzu, ogarnięta mdlącym uczuciem nieważkości, kiedy jednak bezwładność staje się niemal nie do zniesienia, nogi dotykają ziemi – i zaraz ziemia sprężynuje bezlitośnie. Kręgosłup skrzeczy w jasnym płomieniu bólu, nogi uginają się od uderzenia. Zanurzasz dłonie w błocie; na kolanach, na czworakach, wcisnąć się pod dywan wilgotnej trawy, zniknąć na zawsze.

Bije piorun, rozlega się grzmot. Ogród tonie w strugach deszczu – burza uderza w S.

Zniknąć.

Zimny wiatr i woda na skórze przywracają chęć działania. Krew zwalnia. Dopadając do drzwiczek ziemianki, myślisz tylko o tym, aby panika nie wzięła góry, abyś nie wpełzła do niej głową naprzód. Pomyłka nie wchodzi w grę, pomyłka oznacza zgubę. To, że nie zauważasz żadnej pogoni, nie dodaje otuchy. Tyłem do przodu, coraz głębiej w chłodny półmrok. W szorstki swąd ropy.

Ziemianka o średnicy metra, długa na ponad półtora. W sam raz dla dorosłej osoby. Ciasno, myślisz, gdy mocujesz nad głową okrągłe denko. Co z tego, skoro przestrzeń zamienia się w ciemność wypełnioną oddechem i nagle rozmiar przestaje się liczyć – liczy się wyłącznie ów oddech właśnie. Z głową wtuloną między kolana, w pozycji embrionalnej, która nie jest ani wygodna, ani nie zwiększa poczucia bezpieczeństwa, doskonale za to łagodzi wywołaną przerażeniem czkawkę, starasz się opanować i pozbierać myśli.

* * *

Obudził cię rumor, a może szmer dochodzący z piętra, niespodziewany, nagły, taki, który nie mieścił się w gamie niegroźnych hałasów, jakich pełne są opustoszałe, ciche domy w sąsiedztwie. Nie, raczej huk: głośny, pełen brutalnej siły, jak gdyby coś szturmowało ściany. Z trudem przełykasz ślinę. Słowo „szturm” budzi najgorsze skojarzenia.

Drzwiczki ziemianki przecina prostokątny wizjer, przecierasz zamulone szkiełko rękawem koszuli. Ogród faluje bezgłośnie, szarość pod ciężkimi kroplami deszczu. Z doświadczenia wiesz, że wszelki spokój zazwyczaj okazuje się złudny. Cierpliwość, bądź cierpliwa.

W beczce nie ma ogrzewania. Dygoczesz z nosem wciśniętym pod kołnierz. Materiał kurtki paruje, unoszący się z niej wilgotny, kwaśny odór krwi, strachu i potu prowokuje, drażni – ubranie nie wyschło przez noc, w związku z tym wciąż cuchnie stoczoną walką. Ukrywasz twarz w dłoniach, głośno szlochasz.

Och…

Wracają echa niefortunnej wycieczki. Nie miałaś pojęcia, że Bierni kręcą się jeszcze w okolicy. Założyłaś naiwnie, że już dawno temu opuścili takie dziury jak S., w swym obłędzie zajęli ruiny większych miast, spenetrowali je w poszukiwaniu pustych legowisk, by nareszcie zasnąć na dobre.

Wsłuchana w skwierczenie deszczu na blasze otwierasz metalową szkatułkę z zestawem przeżycia i wśród sztormowych zapałek, wiązki sucharów i buteleczek z jodyną odnajdujesz złożony na czworo, datowany na trzy miesiące wstecz wycinek gazety. W jednej trzeciej wypełnia go czarno-białe zdjęcie. Gazeta, oblepiona folią dla ochrony przed zamoczeniem, nazywa się „Obserwator Lokalny”. Była tygodnikiem. Ten skrawek to pierwsza strona jej ostatniego wydania.

„ŚPI, NIE ŚNI, ŻYJE CZY NIE ŻYJE?” – czytasz nagłówek. Od wielokrotnego składania i rozkładania papier poprzecierał się miejscami, zdania artykułu pozbawione są niektórych liter, zupełnie jak gdyby wydrukowany, pędził później ukryty żywot. Ciekawe, czy za kilka, kilkanaście miesięcy wyłomy w słowach zlepią się w zupełnie nowe wyrazy? Ciekawe, czy doczekasz odczytania nowego przekazu.

Ocierasz łzy, przenosisz wzrok na gruboziarnistą fotografię. Ciemne, nieznane pomieszczenie. Perforowane ściany w tle przywodzą na myśl hangar lub halę przemysłową. W samym środku ujęcia biały męski kontur trwa w zagadkowej pozycji, w pośrednim stanie pomiędzy pospolitym „na baczność” a pełną ironii figurą człowieka witruwiańskiego. Mężczyznę rozebrano do naga, na ziarnistej poligrafii wyraźnie zaznacza się ciemna kępka łona. Dwa punkty sutków. Puste spojrzenie.

Dookoła ustawieni w sztywnym dwuszeregu wysocy rangą urzędnicy państwowi. Przyglądają się enigmatycznie, źli i znudzeni, jakby gdzieś w głębi stał szwedzki stół, a oni czekali jedynie na sygnał, aby rzucić się nań w ramach nagrody po spełnieniu niemiłego obowiązku. Ich imiona wymieniono w podpisie. To nie pierwszy raz, kiedy rozwijasz ten strzęp, znasz je na pamięć: burmistrzowie, starości, wojewodowie. Scenę przepełnia szacunek wespół z posępnym zakłopotaniem. Gdyby nie wyraźnie współczesny wydźwięk tego obrazka, porównanie do obozu zagłady wydawałoby się jak najbardziej uzasadnione.

Mężczyzna ma opuszczone powieki, na szyi obrożę, a na samym obrzeżu perfekcyjnie skadrowanego ujęcia czają się żołnierze. Sposób, w jaki pozbawiono ich udziału w tak pieczołowicie uwiecznionym widowisku, wyraźnie sugeruje, że byli niezbędnymi, choć niechcianymi jego bohaterami. Doskonale wiesz dlaczego. Ich obecność już wtedy nabrała posmaku przepowiedni.

Na zdjęciu uwieczniono pierwszego z Biernych. Pierwszego z wielu Biernych, jeżeli chodzi o ścisłość. W samym S. wykluło się ich siedemdziesiąt tysięcy.

„70 000” – wypisujesz starannie na rosie pokrywającej karbowane ściany beczki.

Czytasz na głos: „Ireneusz Wojnar zasnął i nie obudził się od wielu dni, jednak jego ciało odmawia uznania tego faktu! Czter ście dni od momentu, w tórym z snął i ws tał z łóżka pr y braku najmniejszych cech przytomności. I.W. po sza się i wyraźnie ożywia w pobliżu pożywien , choć ontakt z nimi nie jest ożliwy. Usadzony w f telu ogląda elewizję, p y włącz nym radiu słucha m zyki, reaguje na reklamy. Jego stan prz pomina narkolepsję lub luna yzm, lecz lekarz pierwszego kontaktu, do którego przypr wadziła pana Ireneusza z troskana rodzin , odmówił kładania zeznań. I.W. został zatrzymany przez prokuraturę po tym, jak dotkliwie pobił uli znego wiolonczelistę w trzecim dniu pozostawania w stanie »snu permanentnego«. Wyżej wymieniony acownik przebywał na oddziale urazowym, ale o ile nam wiadomo, opuścił już szpital. Na szczęście jego życiu nie za raża nie ezpieczeństwo…”.

Teraz, z perspektywy, sensacyjny ton artykułu brzmi fałszywie skromnie. Redakcja powinna umieścić w nim więcej dużej czcionki, kursywy, apostrofów i wołaczy. Więcej cytatów, komentarzy i odwołań do świętych ksiąg. Pan Wojnar powinien czuć się co najmniej niepocieszony – właściwie potraktowano go na równi z Reksem, dwugłowym psem z Komborni – uśpiono i zapomniano. Jednakże o ile Reksowi nie była dana sława, o tyle Wojnar przebojowo skorzystał ze swej szansy.

Nie potrafisz się powstrzymać, zataczasz palcem kolejne kółka. Metal mrozi opuszkę.

„700 000”. Tyle osób zasnęło, aby się nigdy nie obudzić, następnie wstać i wyjść na ulicę w ciągu dwóch dni od „przypadku Wojnara”. Informowała o tym krajowa telewizja. Pozostać w bezpiecznej odległości, nie wydawać głośnych dźwięków!

„7 000 000”. Tyle pod koniec tygodnia, według radiowych komunikatów obrony cywilnej.

O Wojnarze mówili w wiadomościach ogólnokrajowych. Urządzono debatę. Stan, w którym przebywają poszkodowani, przypomina sen, lecz snem nie jest, utrzymywał profesor Witebski z Uniwersytetu Warszawskiego. Czym więc jest, zapytał redaktor. Agrawacją powszechnej znieczulicy. Po debacie redaktor zauważył, że w środowisku naukowym profesor nie cieszy się najlepszą opinią. Zaprosił widzów na doskonały film akcji o dwudziestej dwadzieścia.

W weekend upadła stolica. Granice przestały mieć znaczenie.

W dziesięć dni od ukazania się ostatniego numeru „Obserwatora” finał wszelkiego odliczania oznajmiła całkowita cisza w eterze. Tak było. Niechętnie dopisujesz kolejne zera za siódemką. Rachunek się zgadza. Według wszelkich szacunkowych danych sto dwadzieścia dni temu my, człowiek, przestaliśmy istnieć. Bawi cię grobowa powaga tego stwierdzenia; kimże ja jestem, myślisz, karaluchem? Uśmiech jednak spełza z twojej twarzy. W jaki to bowiem sposób udowodnisz, że sprawy mają się inaczej? Że twoje ja to twoje ja, a nie rozbuchana fantazja jakiegoś insekta? Wiesz przecież, że wyobraźnia nie musi iść w parze z inteligencją.

Inteligencja to naprawdę mocno przereklamowana cecha.

Inteligentni ludzie spuszczają na siebie płonącą pochodną mydła, ciesząc się z tego, jak pięknie rozświetla dżunglę.

Problem tożsamości zaczyna doskwierać. Ziemianka potęguje uczucie osaczenia.

Gdyby istniał ktoś tobie podobny, mogłabyś wyjść z tego impasu przez porównanie. Wiesz przecież, że świat najlepiej opisywać przez porównania. A tak co zrobisz? Wyrecytujesz coś z klasyków? Kiepski argument, widziałaś kiedyś cyrk owadów, w którym karaluchy jeździły na malutkich rowerkach i skakały z trampoliny. Niektóre z nich obsługiwały miniaturowe ksylofony. Wyglądały na całkiem zmyślne. Zastanawiasz się nad tym problemem – naprawdę trudno by ci było udowodnić samej sobie, że jesteś tym, kim jesteś.

Dość. Chyba ogarnia mnie gorączka.

Ile tak już siedzisz bez ruchu? Godzinę? Dwie? Kilka dni? Ignorując zagrożenie, uchylasz drzwiczki. Niespokojne myśli wirują coraz szybciej. Znasz je wszystkie, od dawna krążą nad tobą jak kruki. Łykasz zimną, lekko stęchłą wodę z manierki.

Siedem miliardów. I ty jedna. I jedno pytanie: dlaczego zostałaś wyłączona z zagłady? Czym sobie zasłużyłaś na tę wyłączność? Może podlegasz karze? Może tak właśnie wygląda piekło? Nieustająca konfrontacja z kształtami znajomymi, lecz pozbawionymi znaczeń. Może wszyscy zostali wzięci do Królestwa Niebieskiego, po dobrych ludziach pozostały puste złe skorupy, grzesznicy zaś w ramach pokuty stali się zwierzyną łowną?

Przypominasz sobie, że nie wierzysz i nigdy nie wierzyłaś w zbawienie. A nawet jeżeli zostałaś mimowolnym świadkiem wniebowzięcia spod znaku sola gratia, to bardzo przepraszasz, ale święty mechanizm zawiódł, Boża łaska zamieniła się w kiepski żart. W tej sytuacji zachowanie powagi nie wchodzi w grę. Woda przerzyna ci gardło jak nóż.

Dobiegający gdzieś od strony domu i z góry nagły huk sprawia, że płyn cofa się z przełyku, tryska nosem. Krztusząc się, nie dowierzasz w to, co widzisz – oto przyczyna całego zamieszania. Pochylone nad domem na wpół uschnięte drzewo straciło gałąź – martwy konar spadł i zdruzgotał eternit tuż obok komina, dokładnie w miejscu, z którego zwykle za pomocą lornetki prowadzisz obserwacje okolicy. Resztki omszałych płyt rozwleczone są po całym dachu. Gruz zatkał część rynny, deszczówka przelewa się szeroką kurtyną wody. Poruszana wiatrem, kostropata część korony ślizga się po kalenicy.

Gałąź, cholerna gałąź.

Uczucie ulgi wypełnia cię niczym gorąca wata. Wyczołgujesz się na mokrą trawę; odwracasz na plecy i pozwalasz kroplom bić po rozpalonej twarzy. Trawa pod twoimi dłońmi przypomina gumę, piszczy, gdy ją mocniej potrzeć.

Gałąź. Weź się w garść.

Człapiesz przez ogród. W butach chlupie. Tylne wyjście zabite deskami. Trzyma.

Teraz, gdy już wyjaśniła się przyczyna porannego zamieszania, nie masz ochoty na powrót do piwnicy. Uważasz, że padłaś ofiarą kpiny, że padasz nią raz po raz; wszystko, co zrobisz, tylko potwierdzi twoją kapitulację. Ale deszcz zacina, nieustępliwy i zimny, więc w końcu podchodzisz do parapetu i ostrożnie wsuwasz się przez okno.

Zamykasz okiennice. Zapach wygasłego popiołu w kominku unosi się ponad znajomym organicznym smrodem. Szczękając zębami, mościsz się przed paleniskiem. Bierzesz pogrzebacz. Pod czarnym rusztem tylko przepalone, ptasie kostki. Burczy ci w brzuchu. Pogratuluj sobie własnej bezmyślności. Trzeba będzie użyć rozpałki. Spoglądasz w głąb przedpokoju. Kanister z benzyną został w piwnicy. Zapłon etyliny w drewnianym domu wiąże się z niemałym ryzykiem.

Śmiertelne zapalenie płuc także.

Przemoczone ubranie ciąży i przygniata. Powoli zdejmujesz mokre łachy i rozwieszasz je na mosiężnym płotku: spodnie, koszulę, skarpety. Pod ubraniem całe ciało pokrywa piaszczysty lepki szlam. Zdejmujesz majtki, zaglądasz w pachwiny i zagłębienia pomiędzy palcami stóp. Nie wygląda to najlepiej. Skóra zmacerowała się, przypomina żółtawą krepinę. Kąpiel okazuje się niezbędna, jeżeli nie chcesz nabawić się paskudnych odparzeń. Infekcji. Grzybicy. Gangreny. Róży. Czego tylko sobie życzysz.

Owijasz się szczelnie w koc. Idąc przez przedpokój, przystajesz przed lustrem. Przyglądasz się sobie. Umazana gęba, sine, obwisłe piersi staruchy. Bajkowe czupiradło. Nastroszone włosy. Włosy – właściwie dlaczego jeszcze nosisz je tak długie? Z sentymentu? Do czego? Niespodziewanie nabierasz ochoty, by ukarać siebie za nadmierną tkliwość.

Z szuflady wydobywasz ciężkie krawieckie nożyce. Bez zastanowienia przykładasz je do głowy, wycinasz sztywny pukiel. Chrup. Trochę powyżej czoła i przy samej skórze. Chrup. Po kwadransie świecisz plackowatą łysiną, gdy salutujesz niezgrabnie własnej stanowczości.

* * *

Obecność Biernych w okolicy komplikuje pewne sprawy: na przykład używanie ognia. Tylko małe ogniska, nieczęsto. Zdejmujesz ze ściany jedno ze szkolnych zdjęć, łamiesz drewnianą ramkę. Potrzeba ci zaledwie kilku kropel paliwa. Po przyłożeniu zapałki ogień rozpala się w krótkim podmuchu. Układasz drzazgi, podsypujesz węglowym pyłem. Wylot komina zakrywasz częściowo kurtką, niech wilgotny materiał oczyści dym w takim stopniu, w jakim jest to możliwe. Ty także skorzystasz z zapachu spalenizny, zabije twój własny.

Siadając plecami do płonącego stosiku, czujesz, jak przepełnia cię ciepło; błoto na twarzy zastyga w skorupę. Rozkładasz okładki dziennika. Dziś Przysposobienie Obronne zagrzewa wodę w wannie. Odwracasz się i nabierasz odrobinę węgla na koniec metalowej szufelki.

Beczki z deszczówką na pewno wypełnione są po brzegi.

W drodze na werandę po raz kolejny zatrzymujesz się przed lustrem. Płaska powierzchnia fascynuje, zadaje osobliwe, niewypowiedziane pytanie. A może źle odczytujesz rozpięte w nim odbicie? Może lustro ignoruje cię, ponieważ więzi same ukryte odpowiedzi? Pomimo chłodu zrzucasz koc i przybierasz pozę tamtego mężczyzny ze zdjęcia. Ciekawe, jak byś wyglądała, gdybyś właśnie ty zamieniła się w Bierną. Stoisz nieruchomo. Stoisz nieruchomo. Stoisz nieruchomo, nic się nie dzieje. Wreszcie przejeżdżasz kciukiem po wystających żebrach, sterczących biodrach. W takim stanie wygrana z panem I.W. przyszłaby z łatwością.

Naga, łysa, z płonącą szuflą i zmiętym papierem w dłoni, przypominasz zjawę. Żadnych boskich porównań. Po kąpieli rozbijesz lustro. Postanowione.

Tymczasem na werandę. Tam grzejesz niezbędną ilość wody. Gdy żeliwo osiąga odpowiednią temperaturę, szarym mydłem myjesz się dokładnie od stóp do głów. Mydliny spłukujesz chochlą prosto z beczki, szczerząc zęby za każdym razem, gdy naczynie przechyla się nad karkiem, bo uderzenie zimnego strumienia przypomina smagnięcie kablem. Potem wycierasz się i przebierasz w suchy ciuch. Wracasz przed kominek. Żar na szufli dogasa. W różowym, zwiewnym migotaniu nie odnajdujesz ciepła. Dorzucasz do ognia kilka szczap, by zająć czymś ręce. Samotność. Samotna, powtarzasz.

Czy to nie dziwne? Oswoiłaś przecież to słowo, a niespodziewanie drąży cię ono niczym robak. Pewnie dlatego, reflektujesz się, że do tej pory uważałaś się za OPUSZCZONĄ.

Bardzo odpowiadał ci ten przymiotnik, miał w sobie głęboko ukryty, podstępny wymiar, brzmiał nieomal niczym kara. Przyczyn kary można się domyślać, to zajmuje czas. Karę ODBYWA SIĘ. Bycie opuszczoną oznaczało bycie z rozmysłem pozostawioną samej sobie, sam proces wydawał się zamierzony, dynamiczny, stwarzał szansę na zmianę. Budził złość, a gdy pragniesz przeżyć, złość jest dobra.

Spotkanie z tamtym strzępem człowieczeństwa uświadomiło ci, że jakakolwiek odmiana twojego losu nie wchodzi w grę. Ugodziło głębiej, niżbyś mogła przypuszczać – otworzyło rany, które uważałaś za wygojone. Jesteś sama, świat zginął, wszyscy dookoła to twoi wrogowie. Jesteś sama, potrzebujesz przyjaciela. Wrogów masz pod dostatkiem.

Jacy przyjaciele ci pozostali?

W salonie, rupieciarni, stajesz przed manekinem; uśmiech jak z obrazu hiperrealistów mierzy dokładnie w ciebie. Skoro potrafisz oszukać żołądek kilkoma łyżkami wysuszonego makaronu, dlaczego nie miałabyś w podobny sposób oszukać serca? Dać mu coś bezwartościowego, puste kalorie, coś, czym zajęłoby się bodaj przez chwilę?

Kładziesz drżące dłonie na sztywnych ramionach kukły i czekasz, aż ukryty pod materiałem plastik ogrzeje się. Zbliżasz swoje usta do jego ust. Nieruchomy oddech manekina jest mroczny, zagadkowo lubieżny. Wychodzisz mu na spotkanie. Sięgasz pocałunkiem w twardą pustkę; liczysz plastikowe zęby. Liżesz zimne policzki. Pokrywający je kurz smakuje piżmem.

Napierasz ciałem. Kukła kolebie się, niezdarnie przewracasz się wraz z nią w ramionach. Spada na was lawina sprzętu elektronicznego. Rozgarniasz ten złom i na środku salonu gorączkowo rozpinasz guziki koszuli, orientując się poniewczasie, że – mimo iż uprawiasz grę pozorów – nie tak powinno to wyglądać. Wczuj się w swoją rolę. Swoje lata. Nawet rozpaczliwą pozę dobrze doprawić odrobiną szacunku. Przecież walczysz o autentyczność. Czyż stosunki międzyludzkie i tak nie były rodzajem oszustwa akceptowanego przez każdą ze stron?

Znosisz manekina do sutereny i stawiasz przed łóżkiem. Siadasz na skraju posłania. Rozbieracie się po trochu, na wymianę: jedna część garderoby za jedną część garderoby. Wyczerpane baterie kukły sprawiają, że mechaniczny głos spowalnia, obniża się i przeciąga, brzmiąc niczym długi, niezrozumiały jęk rozkoszy. Pozwalasz mu, aby cię ujeździł. Praca waszych bioder odbija się echem w pochylonej nad tobą plastikowej skorupie. Jest ci dobrze. Jest ci tak dobrze, jakby wszystko dookoła było kłamstwem, a tylko ty pozostałaś prawdziwa. Potem szczytujesz i natychmiast spadasz.

Prawda jest cięższa od kłamstwa, nie zapominaj o tym.

Kłamstwo pozwoli ci latać. W teorii.

wewnątrz

1

Deszcz. W nim – zapowiedź zmiany. Wyczuwasz jej nadejście w drżeniu źdźbeł trawy, w perleniu się wilgoci na słupkach ogrodzenia, w kryształowym chłodzie powietrza pośród sinych pasm dżdżu. W chmurnej bieli.

Coś się zmienia.

Deszcz. Obłoki zstępujące na ziemię. Taktowne przecięcie punktu rosy.

Ulewa trwała całą noc, podtapiała i rwała podwórka, płoty i rynny, ostatecznie zaś rozpierzchła się w drobną mżawkę – opad delikatny, lecz na tyle intensywny, że uwięził cię w domu. Dzień czy dwa spędzone pod dachem dobrze ci zrobią. Niedawne wydarzenia trudno byłoby zakwalifikować jako szczególnie przyjemne. A zmiana, cóż, może nie wyjść na lepsze. I jeszcze: dom wznosi się na fundamentach, trudno ruszyć go z posad. Spróbuj się z tym nie zgodzić.

Wnioski z przygody w centrum są jednoznaczne: po pierwsze, dzieje się więcej, niż ci się wydaje, i po drugie, jeden stający do walki przeciw wszystkim rusza do boju pod sztandarem głupca. Schronienie przewyższa brak schronienia, spacer nie sprzyja zdrowiu. Bierni to nie grypa, nie przechodzą, nie nikną – są. Zapewne jeszcze długo BĘDĄ. Prawdopodobnie pozostaną, nawet gdy odejdziesz ty. Prawdopodobnie nikt tego nie sprawdzi. Trwają. Logicznie biorąc, oznacza to, że są przejawem wieczności. Nie wygrasz z wiecznością. Lepiej, żebyś o tym pamiętała.

Chcesz zmienić swe położenie? Bądź gotowa na wszystko, planuj. Myśl, kalkuluj, przewiduj. Bez przerwy. Ostatnio zabrakło ci przygotowania. Plus: dość wystawiania się na pastwę żywiołów, kiedy to nie jest konieczne. Absolutnie konieczne.

Absolutnie konieczne.

A głowa pęka od domysłów.

Skąd przyszedł?

Skąd przyszedł? Czy mogłaś go przewidzieć?

Otacza cię zapach zaniedbanego, dawno nieogrzewanego domu. Zwietrzała uryna, grzybnia; poufałe aromaty. Zrelaksuj się. Skorzystaj z tego, że wciąż kontrolujesz pewne, niewielkie terytorium. Granice terytoriów bywają wyjątkowo płynne. I na nowo – deszcz. W nim: milczenie.

Obracasz w rękach kubek wystygłej kawy. Świat poza czterema ścianami przenika jednostajny szum. Cicho sza, i tylko niekiedy jakiś szelest mąci spokój, a wtedy bacznie nadstawiasz ucha, ale to nic, to chlupoczą girlandy kropel na parapecie. Woda poderwana gdzieś z odległych jezior, rzek i wpompowana na odpowiednią wysokość, by opadła gdzieś indziej. Trochę fizyki. Kilka zmian stanu skupienia. Odrobinę zanieczyszczeń. Nic romantycznego. Proces. A jednak.

Przez to, w jaki sposób przelotnie napinają się mięśnie twojej twarzy, odgadujesz, że wypływa na nią sarkastyczny uśmiech. Po tym, jak się rozluźniają, poznajesz, że uśmiech nie utrzymał się za długo. Zatonął.

Jak wszystko wokół.

Na powierzchni kawy formuje się srebrzysty kożuch. Bezrozumne kolonie pleśni w lodówce za twoimi plecami pęcznieją. Szyby w oknach pokrywa mgiełka; nie sposób wyjrzeć na zewnątrz. Czas płynie, terkocze. Przyglądasz się własnym dłoniom. Drżą.

Ciało w trzech czwartych składa się z wody. Martwe ciało także. Palcami wystukujesz nieskładny rytm. Martwe ciało. Rytm zlewa się z pulsem i odnosisz wrażenie, że gdybyś przyspieszyła, i puls by przyspieszył. Nic bardziej mylnego. Martwe ciało. Dzieje się odwrotnie, to palec goni rytm serca. Martwe… W rytm serca, rytm serca, rytm serca… aaaaaach!, z całej siły kopiesz w kant stołu. Nie lubisz wymierzać sobie kar, lecz ta wydaje się nad wyraz usprawiedliwiona.

Ból, ależ to boli.

Dzięki niej wszelkie domysły zostają błyskawicznie wymazane. Na bladej skórze tuż poniżej rzepki wykwita sina pręga. Zagryzasz wargi. Chyba nie złamałaś sobie nogi, chyba nie byłabyś na tyle nierozważna? Nie, kości wydają się całe. Choć w tobie niezaprzeczalnie coś pękło.

Właściwie nie czujesz się najlepiej. Od rana zbiera ci się na wymioty. Głowa trzeszczy, pulsuje boleśnie na szwach. Osowiała, lustrujesz ściany, przyglądasz się przekrzywionym szafkom, z których przeżarta przez mole kasza sypie się na równi z przeżartym przez korniki drewnem. Mole psują zapasy. Korniki zamieniają twardość w miękkość, opór w uległość. W brudnym zlewie brudne naczynia. U podstawy boazerii w łączniku z salonem – kałuża. Kałuża? Zdziwienie wymagałoby zbyt wielkiego wysiłku. Przeciek, notujesz w pamięci. Sprawdzić później.

Później.

Korniki. Soczewkoocy bracia mniejsi. Nawet oni stanęli przeciwko tobie.

Później.

* * *

Z upływem czasu ból w nodze przygasa. Nagły skok i spadek adrenaliny sprowadził błogi spokój. Chemiczną senność.

Później.

Nie. TERAZ. Zastanów się wreszcie. Czterdzieści osiem godzin po potyczce z psami i tête-à-tête z sennym kadawerem nie podjęłaś żadnych kroków, które miałyby na celu wyjaśnienie całego zamieszania. Pułapki, w którą wpadłaś. Paniki, której uległaś. Konsekwencji, jakie, och, nie udawaj, że o tym nie pomyślałaś, spadną wkrótce na twoją łysą głowę. Co w związku z tym zamierzasz?

Spójrz, przeciwnik dokonał niesygnalizowanej roszady. Wyciągnął z rękawa kilka dodatkowych asów. Klasyczna frajerko, czy ostatnio nie ogłaszałaś powstania królestwa? Nie dziw się więc, że tak bezpardonowo przypuszcza się frontalny atak na odsłonięte pozycje. Zasady są proste: kto zabije królową, wygrywa.

Zwieszasz głowę na piersi. Spoglądasz na siebie jakby z ogromnej odległości; wychudłe ciało, szmaty. O czym myślisz?

Dobrze byłoby sprawdzić stan zdruzgotanego punktu widokowego obok komina.

Dobrze byłoby sprawdzić, co z fontanną.

Dobrze byłoby sprawdzić, gdzie podczas deszczu buszują psy.

Dobrze byłoby sprawdzić, ilu Biernych kręci się po okolicy.

Dobrze byłoby sprawdzić, czy ktoś nie kręci się po okolicy.

Dobrze byłoby sprawdzić wszystkie zapasy. Na wszelki wypadek.

Dobrze byłoby zamknąć oczy, policzyć do trzech i wylądować w samym środku jakiegoś naprawdę przesłodzonego hollywoodzkiego happy endu.

Dobrze byłoby.

W ciemności pod powiekami przemykają poziome iskry. Nie daj się nabrać, to nie hollywoodzka bajka, nie parada napisów końcowych; to pcha się przerażenie, rozdziawia każdy por, wpełza przez nos, mości legowisko w dole brzucha. Drżąca, odstawiasz kubek. Przepełniony zlew przekrzywia się, mokra porcelana opada łagodnym łukiem, rozdzwania się na posadzce, rozpryskuje. Ciemna na wierzchu, biała w środku, przypomina strzęp ciała. Odległy grzmot przewala się ponad dachem, tłusto, leniwie, z lewa na prawo. Nie zauważyłaś błysku.

Stopniowo ogarnia cię obrzydzenie. Diagnoza: rozsypka; właśnie jej podlegasz. Nie pozbierasz się do kupy przez kilka najbliższych dni, próżne starania.

Tym razem błyska, lecz nie słychać grzmotu.

Po pierwsze, dobrze byłoby naprawić szkody wyrządzone na dachu; jednakże wtedy będziesz zmuszona wspiąć się na drabinę. Będziesz zmuszona do przejścia obok pokoju rodziców. W stanie, w jakim się znajdujesz, nie wiesz, czy temu podołasz. Odłóż to. Zdecydowanie. Poza tym drabina ma śliskie stopnie. Jakby tego było mało, mokra dachówka stwarza niebezpieczeństwo upadku. Co gdybyś spadła i skręciła kark? Kilka dni agonii bez czucia w kończynach, godziny powolnego wysnuwania się życia z gasnących czakr u podstawy czaszki i lędźwi, oczy wydziobywane przez ptaki. Wysuszona na kość. Zmumifikowana. Czy gdybyś uległa takiemu wypadkowi, zaliczono by ci eksternistycznie przyjemności czyśćca? Raczej nie. Poza tym, nawet gdyby udało ci się naprawić półkę do obserwacji, w taką pogodę na nic się to nie zda. Zbyt słaba widoczność. Odłóż to.

Salonu nie tkniesz palcem. Zalegający w nim sprzęt uważasz za w jakiś sposób zbrukany. Pozostaje weranda i suterena.

W suterenie zwlekasz manekina z łóżka i przeciągasz pod ścianę. Nakrywasz kawałkiem koca. Rozglądasz się uważnie.

Zegar. Regał. Łóżko.

Nakręcasz zegar, notujesz datę. Przestawiasz zakurzone książki.

Dość tego.

Przewracasz pościel na drugą stronę. Gdy pochylasz się nad spiżarką, dostrzegasz wilgotną smugę na ścianie, lśniący szlak od sufitu aż po samą podłogę. Kolejny przeciek.

Opierasz czoło o lodowaty beton. Płakać. Chciałabyś zapłakać. Słowo „samobójstwo” awansuje zaocznie z obszaru odległych nieprawdopodobieństw do poczekalni jawnie rozważanych ewentualności. Na razie co prawda nie myślisz o żadnej konkretnej metodzie. Jednak chęć, by porwać się na własne życie, niezaprzeczalnie nabrała kształtów. Nęci. Jesteś przecież taka zmęczona.

Później.

2

Pogoda bez zmian, pełne zachmurzenie. Nadszedł czas, by wziąć sprawy w swoje ręce, dokonać inspekcji linii frontu, lecz mokra ziemia ugina się pod stopami i syczy zdradliwie, jakby była zaledwie cieniutką warstwą na powierzchni fantastycznego wszechbagna. Na odcinku kilku metrów z werandy do ogrodu zaliczasz aż dwa upadki. Buty nasiąkły po skraj cholewki. W związku z tym zawracasz. Grunt jest zbyt niepewny.

Wsparta o drzwi wejściowe ściągasz przemoczone skarpetki. Chłodne powietrze poranka drażni płuca; kilkakrotnie głęboko odkasłujesz. Kaszel dręczy cię od przebudzenia; nie jest szczególnie przykry, lecz w związku z niedawną kąpielą w fontannie starasz się o nim nie myśleć. Kiwając się w przód i w tył, trzesz pomarszczone paluchy. Potem bez celu patrzysz w dal.

W oddali trwa spokojne, monochromatyczne niebo, półpłynne, przewrotnie triumfujące, odkąd ponownie w ruch poszła ukryta w ich wnętrzu zapomniana biblijna maszyneria. Mijają minuty, kwadranse. Pada równo, zaciekle. Jeżeli nie nadchodzi kolejny potop, zapewne odbywa się jego próba generalna.

W piekarni chleb nasiąkł i rozpłynął się w szeroką zielonkawą strugę. Większość gołębi odleciało już w poszukiwaniu lepszych żerowisk i suchszego schronienia, te, które pozostały, wiedzą, że popełniły śmiertelny błąd. Czuwają na podcieniach dachów. Najbardziej osłabione przycupnęły wprost na chodniku. W ich oczach odbija się beznadzieja, gdy tak obserwują, jak kipiąca kleista maź, która kiedyś była ich czerstwą manną, odpływa, zatykając burzowe odpływy… Tereso? Właściwie wcale nie myślałaś na poważnie o obchodzie wokół domu, prawda? Sytuacja zmieniła się odrobinę.

Na niekorzyść.

Brak ci sił do zajęcia się czymkolwiek.

Boso klapiesz przez przedpokój, boso w dół po schodach. W bezpiecznym, piwnicznym wnętrzu, nakryta kołdrą aż po samą szyję, pocierasz przemarzniętymi stopami. Dzisiejszy dzień, dzień pod fatalistyczną gwiazdą, poświęcony zostanie w całości na medytowanie o śmierci – i przyległościach. Bo przecież trzeba być przygotowanym na przeróżne możliwości, na ewentualność godnej porażki, a to znaczy na porażkę bodaj z mirażem świadomego wyboru. Na skrócenie własnych męczarni, gdyby ktoś… chociażby trwale cię okaleczył. Gdybyś uległa takiemu okaleczeniu, pewnie nie chciałabyś dłużej żyć. Za nic. Bez dwóch zdań. Właśnie zastanawiasz się nad najlepszą metodą pozbawienia się życia. Najbardziej niezawodną.

Bo gdyby nie udało się za pierwszym razem…

Nieudane samobójstwo: naprawdę niepokoi cię możliwość przegranej w tak osobistym doświadczeniu. Związany z nim bagaż winy. Chciałabyś mieć zawczasu udzieloną gwarancję sukcesu. Wolałabyś poddać się z góry niezawodnej procedurze unicestwienia. Ona jednak ostatecznie nie podlega rękojmi. A metoda? To obszar stwarzający jawne problemy. Gaz, myślisz. Nie ma gazu. Strzał? Nie masz broni. Tabletki? Sznur? Skok z mostu? I jakby w odpowiedzi płyną obrazy strojne w ponurą rewerencję.

Lśniące ryby myszkujące w grząskich jelitach, robaki toczące zapasy w skruszonym gardle, rozdęty metanem brzuch, spocony trupim jadem zewłok podczas lądowania na rzecznej mieliźnie.

Pieprzyć to.

Tupot szczurzych pazurów, ostre zęby wbite w miękkie, wrażliwe miejsca u nasady nosa. Drapieżniki pochylające głowy, z pyskami w całości we wnętrzu dudniącej katedralną pustką klatki piersiowej. Sprośne podrygiwanie i bezwład kończyn. Śliski odgłos otwieranej czaszki. Wnętrze rozgryzanego serca.

Pieprzyć.

Bez szans na pochówek. A nawet gdyby, to pamiętaj, ludzie nigdy nie lubili dotykać ciał zmarłych. Dotykanie oznaczało fizyczny kontakt – kontakt istnienia z nieistnieniem – i wywołaną tym reakcję łańcuchową skojarzeń, przeczucie nadejścia przewidywanego kresu. Natura też za takowym nie przepada, więc gdy przyjdzie co do czego, co najwyżej ostrożnie przewróci cię z boku na bok, żeby dobrał się do ciebie każdy, najmniejszy nawet padlinożerca. Oczyścił. Przefiltrował. Rozpuścił. Smutek zamienił w nawóz.

Pieprzyć to.

Tak. Śpij.

* * *

Leżysz. Wpatrujesz się w sufit. Tak długo, aż sieć pęknięć na tynku zlewa się w jakąś większą całość, w splątane dorzecze starych rys i atoli świeżo odsłoniętego muru. Fantastyczne, nieznane archipelagi. Kontynenty powołane do życia ręką murarzy, osiadaniem gruntu – w oczekiwaniu na bystre spojrzenia nieistniejących kartografów.

Mapa, mapy.

Przekręcasz głowę i całość spękanego mikrokosmosu wykonuje półobrót.

Plany, projekty i szkice: zgonu, przeżycia, ucieczki. Jaki mają sens?

Dręczy cię pytanie, czy potrafiłabyś wyrysować mapę własnego życia. Dochodzisz do wniosku, że tak, ale, do cholery, byłaby to mapa pełna białych plam. Same nieznane terytoria, prowadzące do nich zarośnięte ścieżki. Nie cofnęłabyś się po nich, nie doprowadziłyby cię nigdzie – co zostało minione i zapomniane, musiało już takie pozostać na zawsze.

Odkąd to człowiek ma obowiązek spamiętania własnych przeszłych kroków? Odkąd dają świadectwo. Jak chociażby wiele lat temu w kinie Ballada, gdy wyszłaś za potrzebą, a następnie zgubiłaś się w drodze powrotnej. W ciemniej sali wystarczyła chwila nieuwagi, jeden niewłaściwy skręt pośród identycznych rzędów, i już byłaś sama, odcięta od wszystkiego, co wcześniej. Obce głowy, nieznane, podświetlane blaskiem projektora twarze.

Trwała Polska Kronika Filmowa, z niezmiennymi fanfarami i tym śmiesznym lektorem, który słowa wymawiał tak, jakby naigrywał się z ich brzmienia – a ciebie nie było na miejscu. W puszce kina, w przerażającym mikrokosmosie w samym środku miasta nie potrafiłaś odtworzyć drogi powrotnej, co dopiero teraz.

Dziwny rodzaj wspomnień – niczym pocztówka z krajów, które nie zostały odwiedzone. Błędnie zaadresowana, choć podpisana znanym imieniem.

Któż wymyślił ten cały system pamięci, skoro ostatecznie i tak umieramy? Czy to rodzaj ukonstytuowanego powszechnością wyroku? Całe życie gromadzenia niepotrzebnych danych – zachodów słońca, zapachów strychu i siana podczas odwiedzin u dziadków na wsi, dotknięć, pocałunków, zamroczeń, dźwięku śmiechu, pojedynczych obrazów, nieprzekładalnych na słowa na poły metafizycznych wrażeń – aby, ostatecznie, czas zatrzymany w kilku białkach rozpadł się w hałdę nukleinowego kompostu. Psikus polegał na tym, by jak najdłużej trwała męka oczekiwania na nieuniknione.

Z biologicznego punktu widzenia pamięć to zbędny balast.

Cierpienie i pamięć, nierozerwalnie związane. Człowiek to zwierzę skazane na cierpienie. Drapieżnik budzący się co rano ze świadomością, że jego czas się kurczy. Co nam po wszystkich osiągnięciach, skoro wiadomo, że czas się kurczy? A teraz zastanów się, Tereso, czy cokolwiek z tego, co właśnie starasz się udowodnić, ma sens.

I co z tego?

Człowiek powinien umieć wstrzymać własne życie tak jak oddech. Ach, posiąść taką umiejętność! Opcje fast forward i rewind. Życie obsługiwane na zasadzie odtwarzacza zdarzeń. Pauza. Przeskok do następnego rozdziału. Czy jako ostatniej istocie ludzkiej na tej planecie nie należą ci się pewne przywileje? Nie masz na nie co liczyć. Ręce i nogi, te bezsilne tuby gęstej beznadziei i coraz rzadszego mięsa, ciążą nieznośnie. Jesteś osłabiona, pewnie udzielono by ci wybaczenia.

Nie mam co liczyć na wybaczenie.

* * *

W południe ponownie testujesz domowe umocnienia. Kręcisz się przy nich – każdy pomysł zwiększający bezpieczeństwo, który pieczołowicie wprowadziłaś w życie: kadr wyjęty z tandetnego filmu grozy. Spójrz – kpisz z własnego położenia. Dystans. Nabierasz go? Nabrałaś aż za dużo.

Dystans, determinacja, depresja, dno. Kategoria: poważne słowa na D.

Tandetny z kolei ma D pośrodku.

Doglądasz barykad. Postawiłaś umocnienia do cięcia, kłucia, podpalania. Owe filmy grozy, które przywołałaś, to niewyczerpana skarbnica pomysłów na tworzenie najbardziej wymyślnych samoróbek do okaleczania. Fikcyjne wykrwawiacze ze świata, gdzie każdy potajemnie pragnął mordu, lecz bał się jego konsekwencji. Sublimacja na trzydzieści pięć milimetrów i projektor. Porno dla zmęczonej duszy.

Odchylasz kark, przeciągasz brzegiem dłoni po odsłoniętej krtani. Ciach. W miejscu, w którym szyja zostałaby oddzielona od tułowia, poczułabyś pewnie delikatny ucisk.

Skoncentruj się.

Wydaje się, że kałuża w kuchni nie uległa powiększeniu, choć przy tym jej brzegu, który styka się ze ścianą, tapeta namokła, wypuczyło się grono bąbli. Przekłute, tryskają strugą mętnej wody. A więc pewność: przeciek. Głęboki, skoro przedziera się pomiędzy cegłami; problem mimo wszystko narasta.

Utonięcie. Co ty na to?

Czy spadająca gałąź mogła naruszyć konstrukcję domu? Opukujesz ścianę. Na pierwszy rzut oka wszystko wydaje się w porządku. Wszystko jest w porządku.

Wszystko musi być w porządku.

Stuk, stuk, centymetr za centymetrem wykuwasz we własnej duszy hasło: „NIE MA POWODÓW DO NIEPOKOJU”. Ale w salonie zaglądasz do kominka i zmieniasz zdanie. Zwęglone kartki szkicownika są wilgotne. Przesuwasz nad nim dłonią. W kominie brak cugu. Zaalarmowana sięgasz w głąb paleniska i wyżej, tak samo rozpaczliwie. Mokre palenisko, a więc brak ognia. Dobrze wiesz, co to oznacza. Brak cugu oznacza brak ognia. Dobrze wiesz, co cię czeka.

Spokojnie, na razie nie ma powodów do niepokoju!

Wczoraj odebrano ci dostęp do wody, dziś… Zaniepokojona, sięgasz głębiej w pachnący spalenizną mrok. Powyżej półki w przewodzie kominowym zieje głęboka rozpadlina. Przekręcasz się na plecy, podciągasz. Już po chwili majaczy ponad tobą szara plama, objęty cegłami wycinek deszczowego nieba. To dobrze i źle. Dobrze, ponieważ komin jest drożny na całej długości. Źle, ponieważ wylot nie ma już kwadratowego przekroju – proste utrzymały się tylko dwie ściany. Dwie pozostałe zapewne skruszył konar.

Jest dobrze, ponieważ gdy przytkałaś ciałem kominek, wyraźnie zwiększył się cug, a to oznacza, że komin nie jest całkowicie rozszczelniony.

Jest źle, ponieważ długą rozpadliną płynie woda.

Jest bardzo źle – na ceglanej półce zebrała się deszczówka. Obluzowana szamotowa cegła obsuwa się. Mdła breja zalewa ci twarz.

3

Wyobraź to sobie – jesteś niczym. Nie ma cię, nigdy nie było. Nie czujesz i nie masz snów. Nie zastanawiasz się i nie przewidujesz. Nie dotyczy cię nic, co mogłoby cię skrzywdzić. Nie jesz. Nie pijesz. Nie dręczą cię żadne potrzeby. Nie zastanawiasz się już nad piciem i jedzeniem. Nie zastanawiasz się nad wieloma rzeczami. Bo i po co? Przecież nie ukrywasz się więcej. Zupełnie nie obchodzi cię własne bezpieczeństwo. Oddaliłaś skrupuły. To takie proste. Nie dysponujesz żadnymi wspomnieniami, które sprawiałyby ból. Nie interesuje cię także to, co dopiero będzie. Polaryzacja „chcieć” i „mieć”. Wyobraź sobie. Wyobraź, że rozpraszasz się, znikasz – wypełniona amorficzną treścią, amalgamatem doczesności.

Że nie walczysz z przekonaniem, że jesteś stara, niesprawna, a konieczne naprawy przekroczą twe możliwości. Że nie upominasz się, że ustępliwość zwykle okazuje się zgubna. Że nie namawiasz się do tego, by trwać. Wyobraź to sobie. Że nie rzucasz cienia. Niezauważalna.

Nie zbierasz całego naręcza narzędzi stolarskich do nieporęcznej skrzynki, nie przewlekasz przez nią paska, nie przerzucasz sobie przez ramię. Nie uginasz się pod jej ciężarem. Nie dopada cię niezrozumiały głód najprostszej bodaj modlitwy, nie ganisz się za ten nagły przejaw niemocy. Nie zacierasz rąk – nie po to, by rozgrzać je przed pracą, lecz aby jeszcze na chwilę odsunąć od siebie jej perspektywę. Wyobraź to sobie. Skorzystaj z luksusu.

Wyobraź.

Że nie przeciskasz się przez właz strychu. Nie wspinasz się na dach w płaszczu, który porywany przez wiatr tłucze się i szeleści jak zielony płomień; nie trzymasz w ręku kubełka z gęstym cementem i zaprawą. Balansując na granicy równowagi, nie pełzniesz po śliskim od porostów eternicie, troskliwie zbierając każdą cegłę. Nie boisz się, jak to się może skończyć. Nie lżysz nieustającej ulewy. Nie osłaniasz zgrubnie naprawionego komina kawałem obwiązanego sznurem brezentu. Ten brezent nie rozdyma się, niespodziewanie, i nieomal nie zrzuca cię z kalenicy. Nie robi to na tobie żadnego wrażenia. Nie dygoczą ci ręce, gdy śmiertelnie powoli zbijasz z desek nowe bocianie gniazdo. Nie brakuje ci tchu. Ślina nie wysycha ci w ustach. Nie powtarzasz sobie w duchu: koniec, koniec, koniec. Mnie. Nic z tych rzeczy.

Nie rozkrwawiasz sobie kciuka, gdy młotek ześlizguje się z łebka gwoździa i trafia w miękki, odsłonięty staw. Wcale cię to nie wzrusza, wcale nie robi ci się ciemno przed oczami. Krew nie miesza się z poderwanym przez wodę zielonkawym mchem. Nie spływa w dół rynny.

Nie pozwalasz, aby po skończonej naprawie skrzynka spadła i roztrzaskała się gdzieś na tyłach domu. Nie ganisz się, że popełniłaś głupstwo. Nie mówisz sobie: dość, i co z tego?

Tak i tylko tak – we wspaniałym nastroju. Wyobraźnia zapewnia ci niezastąpiony komfort negacji. Cóż za uczucie.

Nie szarpiesz się ze śliskim konarem, który po zniszczeniu punktu obserwacyjnego obrócił się jak cierń w ranie i oparł o rynnę. Nie tniesz co cieńszych gałęzi siekierą, nie usuwasz go. Nie załamuje się pod tobą część dachu. Nie musisz uwalniać stopy zakleszczonej pomiędzy więźbami. Nie zajmuje ci to tyle czasu, żebyś przemarzła na kość. Nie myślisz o następstwach gojenia się głębokich ran zakażonych ziemią. O hipotermii. Nie.

Nie czołgasz się desperacko z powrotem, nie zsuwasz w zaduch strychu, nie zwijasz w kłębek. Nie marzysz o odrobinie ciepła. Nie sikasz na starą zasłonę, przyglądając się parującej plamie moczu, i nie owijasz się nią pod pachami, aby zyskać jeszcze parę minut ciepła, oszukać wyziębiony organizm. Nie rzęzi ci niepokojąco w piersiach, gdy z powrotem podciągasz się z trudem na półeczkę bocianiego gniazda.

Nie wyjmujesz lornetki, zziębniętą dłonią nie osłaniasz okularu przed deszczem. Nie obserwujesz okolicy z przekonaniem, że pośród ławic domów niechybnie zauważysz coś, co cię zaniepokoi.

Czarne kominy huty nie przypominają bastionów gorzkiej lukrecji. Nie dymią. Nie ulegasz złudzeniu. Drapacz chmur w centrum nie wydaje się wyblakłą i złowieszczą wieżą. Na Jeleniowym Wzgórzu nie brakuje kilku sosen. Nie bieleją świeże pieńki. Nie wmawiasz sobie, że zapewne przewrócił te drzewa wiatr. Bo przecież cóż innego? Kto? Na pewno wiatr.

Nie dostrzegasz zarysu pękniętej misy fontanny na końcu deptaka. Otwartego ku niebu owalu. Śladów eksplozji. Nie wstrząsa tobą ten widok. Nie wstrzymujesz oddechu w oczekiwaniu na kontur znajomej dwunogiej sylwetki. Nie próbujesz sobie udowodnić, że przecież na pewno już jej tam nie ma. Nie niepokoi cię nagła cisza nad S.: brak śpiewu ptaków, brak wycia i ujadania psów. Brak. Czegokolwiek.

Dość. Koniec bredni.

Opatulona w kilka warstw ciepłych ubrań apelujesz o bezzwłoczny koniec maskarady, którą przecież urządziłaś na własne życzenie. Ależ dobrze, Tereso, okaż sobie wyrozumiałość – ostatecznie to twoja wyobraźnia, twoje urojenia.

Swoją drogą, ileż można eksploatować jej bezcenne złoża?

A oto jak naprawdę się sprawy mają. Naprawa dachu zajęła ci całe popołudnie i tę część wieczoru, gdy jeszcze nie zawodziły zmęczone oczy. Głodna i przemoczona, podupadasz na duchu. Zmęczona starucha, wciśnięta w kąt, do którego dotarła półprzytomna i po omacku. Szwankująca na umyśle na tyle, że nie odmówi sobie odrobiny niedorzeczności.

Powiedziałam, dość.

Drapie cię w gardle, w płucach jakby przesypywał się gorący żwir. Sądząc po objawach, przeżywasz niegroźne przeziębienie. Sądząc po zapachu, możesz być w okolicach werandy. A może nie? Czy Francja była na prawo, czy może to była Belgia? Czy w ogóle były tam takie proporczyki? Czy ostatnio interesowało cię oznaczanie terenu?

Czy to ważne?

Stłuczony palec pulsuje mdląco. Boli skręcony staw skokowy. Rwą ponaciągane ścięgna. Czerwono, podpowiekowo, nieustannie.

Zachmurzenie przyspieszyło nadejście nocy; takiej nocy, co zaciera każdy kształt, substancję, wolę – cieszysz się, że dokonałaś wszystkich napraw przed zachodem słońca. Zmęczenie w ramionach i grzbiecie wydaje się ostatecznym znojem, jednakże palący ból mięśni wywołuje zadowolenie, potwierdza bowiem realizację podjętych napraw. Nie wierzyłaś, że im podołasz. Podołałaś. Punkt dla ciebie. Odrabiasz straty.

Z powrotem w siodle.

Spójrz, częściowo odzyskałaś poczucie misji. Ta misja to ratowanie świata, świata zamkniętego w tobie. Inny cię nie interesuje. Inny nie będzie twoim światem.

Oto lista spraw niecierpiących zwłoki.

Dom.

Dom został porządnie zabarykadowany. Do czasu zmiany pogody opuszczanie go wydaje się nierozsądne. Rekonesans wyłącznie przy użyciu lornetki.

Woda.

Zabezpieczyć. Przejrzeć plan miasta. Ustalić skrót nad rzekę. Ewentualnie znaleźć dodatkowe bezpieczne źródło zaopatrzenia.

Ciepło.

Bardzo ważne. Nadciąga ochłodzenie. Odbudowałaś część komina, ale najprawdopodobniej nie będzie on już tak sprawny jak dawniej. Powinnaś rozejrzeć się za alternatywnym źródłem ogrzewania. Agregat prądotwórczy byłby najlepszym rozwiązaniem. Agregat, do niego niewielki promiennik… O agregacie myślałaś wielokrotnie, lecz, po pierwsze, pasaż ze stoiskiem bogatym w takie wyposażenie znajduje się daleko, pod drugie, czerwona skrzynia agregatu waży prawie czterdzieści kilo. Miałabyś poważne kłopoty z transportem. Nie mówiąc już o zamieszaniu, jakie wzbudzi w okolicy planowany rozruch. I o trudnościach z paliwem. Ogień byłby po stokroć lepszy – cichy i poddany. Agregat – jedynie w ostateczności.

Psy.

Jak się okazało, wyjątkowo twardy przeciwnik. Dobrze zorganizowany. Nie dysponujesz na razie środkami, które mogłyby przechylić szalę zwycięstwa na twoją stronę. W związku z tym, ponownie: unikać kontaktu.

Awaryjne piesze wycieczki.

W okolicy, w parterowej zabudowie, każda posesja jest ogrodzona. Opracować ewentualne ścieżki i przejścia. Wykorzystać naturalne bariery. Choćby nieukończone nadrzeczne molo. Zastanowić się nad spenetrowaniem systemu kanalizacji.

Ja.

Ubrania, ciepłe koce. Kilka dni odpoczynku. Dodatkowe uszczelnienia pomieszczeń. Powrót do rytmu, wypracowanego rozkładu zajęć. Odpowiednie odżywianie. Skrupulatne prowadzenie rejestru pogody.

Ja…

Tak, ty. Teresa Szulc, lat sześćdziesiąt cztery, znana z tego, że nie wierzyłaś w nic. Przypominasz sobie siebie? Czy też nie przypominasz siebie wcale? Teresa Szulc, lat sześćdziesiąt cztery, znana z tego, że nie wierzy w nic. Kto to taki? Teresa Szulc, lat sześćdziesiąt cztery, znana z tego, że nie wierzy. Teresa Szulc, lat sześćdziesiąt cztery, znana. Komu? Dziennik uczniów – spalony. Zdjęcia – obrócone w popiół. Jak o nią zadbać? Czego potrzebuje?

Teresa Szulc, lat sześćdziesiąt cztery. Idzie jej sześćdziesiąty piąty. Kto to taki?

Sentymentalny, starzejący się, dwunożny ssak, pozbawiony futra i pazurów, i barw ochronnych, z wybujałą czapą neuronów, która zawiaduje głównie oddychaniem i sraniem, skoro uczucia do zaistnienia potrzebują odbiorcy, a odbiorców brak. Ostatnia przerośnięta meduza, która w ramach ewolucji chwacko podciągnęła spódnicę pierścieni nerwowych, zawinęła ją sobie na głowie niczym turban i aspirowała do roli władcy znanego świata. Ze skutkiem wiadomym.

Tereso Szulc. Przerabiałaś już ten temat. O dziwo, odkryłaś, że lubisz stan poniżenia. Daje ci on niewiarygodną siłę. Perpetuum mobile wewnętrznej ruiny, oto co popycha cię naprzód. Łatasz dziury w dachu, za nic nie masz zamiaru załatać siebie. Cieszy cię każde fiasko. Powodzenia są zbyt przejściowe. Porażki uświęcają. Nader wnikliwa obserwacja.

* * *

Rozpalenie niewielkiego ogienka w kominku przychodzi bez większego trudu, chociaż nie sposób nie zauważyć zmiany w nasyceniu ognia. Raczej pełga, niż płonie. Grunt, że się pali. Trzy, cztery szczapki dębowej boazerii dają dość światła, abyś obejrzała spracowane palce w poszukiwaniu wbitych w nie drzazg; dość ciepła, aby ogrzać kubek napełniony resztką kukurydzianej wódki.

Za oknami deszcz jakby osłabł. Parujący alkohol wżera się w nos, w płomienie, w ciemność. Pijesz mijające minuty, zadymiony zmrok, pijesz krótkimi łykami, wmawiając sobie, że przezroczysty płyn parzy usta, ale tak naprawdę łykasz powoli, bo gdy dojrzysz w kubku dno, skończy się picie, a zacznie trzeźwienie.

Lat sześćdziesiąt cztery, idzie ci sześćdziesiąty piąty, i ani jednego nałogu. Dobrze byłoby od czasu do czasu porządnie się otumanić. Zafundować jakąś petite mort. Raz, bez przebudzenia. Co prawda nie dzisiaj, dzisiejszy dzień nie sprzyja rozstaniom. A przed śmiercią we śnie, w ramach gratyfikacji za jawne ustępstwo na rzecz kostuchy, reflektowałabyś na jakieś wspaniałe marzenia. Żywe i kolorowe. Przede wszystkim żywe. Morską pianę na plaży. Suchy piasek na wietrze. Bałtowo, Przebrno, zapiekanka z budy kempingowej, palce umazane keczupem. Gdzieś, gdzie spędziłaś najpiękniejsze chwile młodości, gdzie byłaś tylko sobą, w dziecięcym zadufaniu nie obchodził cię nikt. Albo widok liścia pod szkolnym mikroskopem. Niewiele więcej. Może jeszcze – śmiech dzieci. Chciałabyś usłyszeć śmiech innych dzieci. We śnie to raczej niemożliwe, we śnie słyszymy złudzenie słyszenia. Czy jednak nie nauczono cię używać takich złudzeń? Przymknęłabyś oko na naprawdę dobre złudzenie. Stoi?

Wystawiasz rękę z kubkiem przed siebie, w oczekiwaniu na przypieczętowanie propozycji. Kominek gaśnie. Siorbiesz resztkę wódki. Dno kubka błyszczy niczym zrąb nagrobka; niczym mokry kwarc. Bez dat i bez pamięci.

4

Rozpogodzenie. Poranek jeszcze pochmurny. Noc ciemna, gwieździsta.

O czwartej cisza przedświtu nosi wszelkie znamiona zabójczego podstępu. Krążysz pomiędzy czterema ścianami niczym zwierzę w klatce; szorstki beton podłogi kąsa pięty, obrał je niemal do żywego mięsa. Przez zdeptaną szarość ciągną brudne pasma, wyraźne ślady – krew.

Nad horyzontem ciąży księżyc, kształtem przypomina srebrny sierp druidów, półprzymkniętą powiekę, paznokieć samego Boga. Poza tym widoczność okresowo nawet do osiemdziesięciu pasów, silny wiatr z kierunku północno-zachodniego. Dziś straciłaś ponad połowę zapasów i całą świeżą wodę. Wysoko na niebie klucz wędrownych ptaków.

Przeciek przy spiżarce rozprawił się ze sparciałą gumą pokrywy koszyka z zapasami, zbrylił własnoręcznie utartą mąkę, nie przepuścił trzymanej w woreczkach dzikiej fasoli i groszkowi. Nawet najczarniejsze scenariusze nie przewidywały utraty na taką skalę. Nie wiesz, jak do niej doszło. Dobrze wiesz – ponosisz wyłączną odpowiedzialność. Pozostało kilka psich konserw, traktowanych jako gastronomiczna ostateczność: żelazna porcja, wikt na czarną godzinę. Czy aby nie prorokowałaś, że tego roku lato będzie pogodne i długie? Uważałaś, że zawsze jeszcze będziesz miała czas na wizytę w supermarkecie, uzupełnienie spiżarni w zamknięte hermetycznie kabanosy i salami? Powinszować. Przeciek.

Kropla drąży skałę. Przysłowia są mądrością narodów. Nazwij to jak chcesz – choćby przypadkiem. Przypadkiem działającym na niekorzyść. Gwałtownie pozbawiono cię podparcia, lecz – z drugiej strony – w nieskończonej przestrzeni z biegiem czasu każda pozycja staje się ostatecznie tą właściwą. Nie przejmuj się. Cierpliwości. Choć na niej też ci zbywa.

Jeden z niewielu ocalałych przysmaków, pyzy w proszku, mają zapewne ohydny chemiczny smak. Wobec twoich potrzeb to tyle, co nic. Półprzezroczysty woreczek bez ciężaru, lecz tabelka wartości energetycznych oświadcza, że porcja zawiera trzysta kalorii.

Zjeść czy odłożyć na później?

Burczy ci w brzuchu. Podstawowe pytanie: czy będzie jakieś później? Nacinasz opakowanie. Z wnętrza wieje przyjemną, obfitą wonią, domową wonią sytości. Degustacja wypada na korzyść. Sypiesz w usta jedną trzecią zawartości, czekając, aż ślina rozpuści zestalone grudki. Wmuszasz je w siebie z uporem. I nie krzyw się. Niedługo pewnie w akcie desperacji sięgniesz po o wiele mniej kuszące przysmaki. Prawdopodobnie poznasz naprawdę paskudny smak – śmiertelnego głodu.

Głód.

Więc siorbiesz zawzięcie.

Na poły sypka, ledwie nasączona śliną maź oblepia ci brodę, schnie na wargach, ściągając je jak piołun; obraca się u nasady języka, tłusta, zwięzła klucha. Pozostając w sferze transcendentnych przenośni – grząski opłatek potępienia. Walkower, rezygnacja, eucharystia kapitulacji. Pominięty przeciek… Pech? Albo nauczka. Wykorzystałaś limit podjętych prób i popełnionych błędów.

Widocznie nawet zatwardziali ateiści, gdy się wystarczająco wypną, dostają od Niego kopa w odsłonięty tyłek.

Ech, bzdury, Tereso. Ty i twoje metafizyczne ciągoty. Naprawdę, jesteś odrobinę niepoważna. Teoria predestynacji, apokatastaza. Mądre słowa nieopisujące niczego. Bezużyteczne idee. Brnij, brnij, brnij w ten intelektualny miał.

Brnę, brnę, brnę.

Pamiętaj jednak o spragnionym kałdunie, nie przestawaj pałaszować.

Nie przestaję.

Szczęki pracują, liofilizat chrzęści; pozostajesz nieustępliwa, popluwasz do torebki. Od ciągłego wciągania policzków i zmuszania się do produkcji śliny kręci ci się w głowie. Wreszcie docierasz do końca tej namiastki posiłku. Wycierasz twarz rękawem koszuli. Zadbałaś o siebie. Na razie. To już coś.

Teraz, w dziwnym stanie, bo syta, lecz i świadoma przyszłego łaknienia, zabierzesz się do doglądania zapasów wody. Na werandzie wprowadzasz poprawkę. Nie zapasów. Tego, co po nich zostało.

Prawdę mówiąc – resztek.

Trzy pełne beczki zostają bezpowrotnie spisane na straty. Z jakiegoś powodu uległy zanieczyszczeniu – podniosła się w nich piana glonów. Nie ma innego wyjścia, należy je opróżnić.

Co się stało, to się nie odstanie.

W tej okolicy średni opad wynosi półtora litra miesięcznie na metr kwadratowy. Podstawa beczki razy jej wysokość, uwzględniając przepustowość rynny; myślisz zawzięcie, jaki będzie ostateczny wynik? Ile potrwa ich ponowne wypełnienie? Może kilka godzin, może kilka tygodni. Prędzej wyschniesz na wiór. W końcu odpuszczasz obliczenia i wściekła na siebie przewracasz pojemniki po kolei, jeden po drugim, i woda odpływa bezpowrotnie. Szlam, który pozostał na deskach, przeciwnie, zaprasza, byś się na nim poślizgnęła, doznała wstrząsu mózgu, skręciła kark i wreszcie dała sobie, kurwa, spokój.

Spokój. Bo co się stało, to się nie odstanie. A to już coś.

Na dnie beczek błyszczą fragmenty skruszonego eternitu. Jedna omszała dachówka załatwiła sprawę. Cholerna gałąź za jednym zamachem wymierzyła naprawdę precyzyjny cios. Brak wody, brak jedzenia. Pozbądź się złudzeń. Wróciłaś do punktu wyjścia. Wokół – zgliszcza. Sprzysiężenie przeciwko tobie.

* * *

Po raz kolejny obserwujesz okolicę. Liczysz – od domu do najbliższego zakola rzeki: około ośmiu przecznic, przez Wzgórze albo równiną od wschodu – droga, krok, sus, niekończące się ulice. Od domu do najbliższego supermarketu: sześć.

Nie dopuszczasz myśli o wędrówce po otwartym terenie. W odwodzie pozostają domki jednorodzinne. Nad rzekę mogłabyś się przemknąć tyłami, w cieniu parkanów. Straciłabyś trochę czasu, nadłożyła godzinę lub dwie, raczej na pewno dwie, potem ostre podejście, z drugiej strony jedynym miejscem nieosłoniętym od ewentualnych zagrożeń byłby wtedy duży betonowy plac dworca autobusowego. Sto metrów po przekątnej; kolejne sto nad sam brzeg. Dobra alternatywna trasa, gwarancja dostaw wody pitnej. Choć nie tak łatwa i bezpieczna jak ta do fontanny.

Z kolei supermarket zaopatrzyłby cię od razu w szczelnie pakowany prowiant i butelkowaną wodę. I pierwszą, i drugą raczej w ograniczonej ilości, ale jednak. Czy zaryzykujesz? Rzeka kontra stalowa hala. Otwarte kontra zamknięte.

Supermarket znajduje się znacznie bliżej. Na trasie bez przeszkód terenowych. Weź to pod uwagę. Bo o to właśnie chodzi: o to, ile możesz jeszcze z siebie dać. Ostatecznie, ciało nie jest niezawodne – nie zalepisz go, nie zacerujesz, nie przybijesz paru marnych desek w miejscach nadgryzionych przez czas.

Wpatrzona w rusztowanie dachu wyobrażasz sobie, że to wręgi ogromnej łodzi, a kołysanie, które z osobliwego punktu pomiędzy łopatkami przemieszcza się w górę przełyku, bierze swe źródło w ogromnej tafli, w którą uderzyłaś, rozpraszając koncentryczne kręgi, a więc masz także siłę potrzebną do ich powstrzymania.

Jakiś zbłąkany pies, węsząc, z nosem nisko przy ziemi, podkrada się do parkanu. Truchta na trzech łapach, prawą przednią niesie podkurczoną. Nie ma powodów do większego niepokoju – idzie z wiatrem, być może po prostu zbłądził. Mimo to jego obecność nie jest pożądana. Regulujesz ostrość, przyglądasz się zwierzęciu, potem od nowa kręcisz śrubą, jeszcze raz i jeszcze…

Pies uległ jakiemuś okropnemu wypadkowi. Przednia noga została urwana tuż powyżej zgięcia, kikut kończy czarny strup. Wielokolorowe futro opowiada całkiem inną historię: jest wyliniałe i przypalone – plamy rudości, które wzięłaś za charakterystyczne dla tej rasy, nie są niczym innym jak rozległymi poparzeniami. W chwilach, w których zwierzak nieruchomieje i możesz mu się lepiej przyjrzeć, muchy na tle bezwłosego mięsa kreślą trajektorie współrzędnych rozkładu i zepsucia. Kępki futra zlepia błoto. Niegdysiejszy collie przeżywa prawdziwe męczarnie.

Dobrze ci tak.

Ostrożnie, nie rezygnując z obserwacji, jedną ręką szukasz wokół siebie fragmentu dachu dostatecznie ciężkiego, by posłużył za pocisk. Gdy go odnajdujesz, ciskasz. Wydając krótki kwik, przybłęda odskakuje, zdrowa przednia noga załamuje się, pies kręci dwa komiczne fikołki, ale w końcu odbiega z podkulonym ogonem. Dopiero po kilkuset metrach przystaje na rogu jednego z budynków. Tam bardzo powoli liże okaleczony bok – jak gdyby w swej psiej przebiegłości chciał pokazać, komukolwiek, kto go przegonił, jak niesprawiedliwie oceniono jego zamiary.

Śledząc rozkołysaną sylwetkę, dostrzegasz całe stado jemu podobnych kalek. Są tam. Zniekształcone. Ciągną ulicami. Każdy pies drżący, przerażony. Żadnych sterczących ogonów, żadnych poszczekiwań. Co mogło spowodować takie straty w psich szeregach, takie spustoszenie? Przypominasz sobie o dymie, regularnie unoszącym się z huty. Te zbiegi okoliczności już dawno powinny przestać wydawać ci się przypadkowe.

* * *

Ulotka OC podaje trzy proste zasady, jak ustrzec się Biernych: nie zaczepiaj, nie hałasuj, nie dotykaj. Odnalazłaś ją – tak na wszelki wypadek. Ulotka wydrukowana o wiele za późno, spakowana, powierzona lotnikom, zrzucona z wysoka, niczym wyrzut sumienia. Albowiem przed czym miała ostrzegać? Że Biernym może być każdy? Że stan, w którym się znajdują, przypomina sen, z tą różnicą, że gdy w fazie REM ludzie poruszają gałkami ocznymi i śniąc, osiągają ostateczne rozluźnienie mięśni, u Biernych następuje proces odwrotny – zanika sen, nieruchomieją oczy, napinają się mięśnie? Że nie atakują, kiedy nie słyszą ofiary, nie zagrażają niesprowokowani? Że w szeroko pojętym interesie leży strzec się stanu znieczulenia, na który wielu z nich, nomen omen, pracowało latami, przestając kochać i zaczynając nienawidzić: rodziny, dzieci, pracy? Przestając czuć i chcąc jedynie brać, aż okazywało się, że fizyczne wyczerpanie pozostawiało w nich wyłącznie potrzebę pożerania, aż zasypiali i wstawali już jako swe własne widma. Kochając tylko siebie.

Bo właśnie tak, myślisz, można najlepiej wytłumaczyć letarg, któremu ulegli. Także ty nazwałaś ich Biernymi. W bankach, w szpitalach, w samolotach i samochodach. Na klatce schodowej, w mieszkaniach. W drugim pokoju. Zasypiały dzieci, zasypiali mężowie i żony. Urzędnicy. Politycy, strażacy i policjanci. Z początku tylko odrobinę spokojniejsi, powtarzali wyuczone czynności, nie wzbudzali podejrzeń. Potem coraz bardziej powolni, w coraz większej liczbie, coraz bardziej prymitywni, bardziej chcący.

Jak wielu.

Na kilka tygodni przed wysypem Biernych wracałaś ze społemowskich delikatesów objuczona zakupami, gdy na trawniku dostrzegłaś mężczyznę. Leżał trochę z boku, dziwnie skręcony łachmyta, choć buty i garnitur wydawały się dobrej próby. Przechodnie nie zwracali na niego uwagi, jak nie zwraca się uwagi na pijaka, niezależnie od jego poprzedniego statusu na trzeźwo, bo pijaństwo przypomina funkcję wykładniczą, każdego zbliża do społecznego zera. I ty także nie zwróciłabyś na niego uwagi, gdyby nie pewna świetlista błogość wypełniająca jego twarz. Widok nie pozostawiał wątpliwości co do tego, z kim masz do czynienia – owszem, to był degenerat, jednakże owo promieniujące zeń szczęście wydawało się rzeczą nad wyraz podejrzaną. Niepokojącą. Jak ktoś tak plugawy mógł być tak szczęśliwy? Przystanęłaś. Przyjrzałaś się. Pomyślałaś, że potrzebuje pomocy. Podeszłaś, potrząsnęłaś za ramię.

Zajadłość, z jaką się na ciebie rzucił, była nieludzka.

Założono ci szesnaście szwów i gips na nadgarstek.

Powrót do pełni zdrowia zajął ci dwa miesiące.

Dziś wiesz, że uczone teorie i rządowe kłamstwa to bzdury. Wiesz też, że zamiana w Biernego mogła być całkiem naturalnym procesem i zmiana wokół ciebie nie przypomina tragedii, raczej naturalną kolej rzeczy. To trwało od dawna. Żaden wirus z kosmosu ani efekt uboczny konserwantów. Nosiliśmy to w sobie. Bezduszność triumfującą.

* * *

Tuż przed zapadnięciem zmroku osiągasz stan całkowitej, błogiej anergii. Bezzałogowy odlot duszy. Przepełnia cię wewnętrzna, wypalona wycofaniem, gliniana pustka. Miałabyś po prostu ochotę zasnąć i więcej się nie obudzić.

* * *

Kochać tylko siebie. Chyba byś potrafiła.

5

Bezwietrznie. Bezchmurnie. Parno. Gorąco.

Miejsce porządku w suterenie zajął rozkład i gnój. Zlana zimnym potem, na szczycie wdechu tak głębokiego, że nieomal przeszedł w krzyk, odkrywasz, że powietrze zamiast płynąć swobodnie wymaga nagle chłeptania – nie wypchniesz go już z siebie, nie jesteś w stanie. Wszystko dlatego, że ktoś właśnie wbija ci w usta pięść, miażdży płuca. Ten ktoś na piersi złożył ogromny ciężar, który przygniata niczym rosnące podejrzenie – nie jesteś w domu sama! Gdy podejrzenie osiąga masę krytyczną, następuje mroczna implozja pewności, oddech więźnie w gardle. Nie wydobędziesz z siebie nawet najcichszego miauknięcia.

Spa-ra-li-żo-wa-na.

W skroniach tłucze: pod-daj-się. Bezwładna, wyprężona w łuk, podejmujesz kolejne rozpaczliwie próby przeciwstawienia się własnemu językowi, który tężeje i zakrzywia się ku górze. Jeżeli koniuszek dotknie słabizny na granicy gardła i podniebienia, zapadnie się: wtedy nadejdzie koniec. Tak działała starożytna sztuczka stosowana przez pojmanych w niewolę wojowników. Czytałaś gdzieś o tym. Uwięzieni, pozbawieni godności, broni lub kapsułki z trucizną, połykali swój język. Zadławienie to prosta i skuteczna metoda samobójstwa, nie brałaś jej pod uwagę; być może za chwilę się o tym przekonasz. Ale ty nie chcesz wiedzieć, samobójstwo już cię nie interesuje.

Pięść strachu naciska coraz silniej.

Z kim masz do czynienia? Kto mógłby zakraść się do wnętrza domu? Biorąc pod uwagę zastosowane środki ostrożności, musiałby to być ktoś wszechmocny, kto bez trudu zawładnąłby twoim ciałem, nakazał uległość, jak choćby teraz, przepełnił niemocą. Ach tak – znalazłoby się co najmniej dwóch kandydatów zdolnych do tak bezczelnego rozboju: nieodżałowani Minister Paniki oraz Minister Defetyzmu. Obaj jakimś cudem przeżyli zamach stanu, wstali z polowych grobów, strząsnęli z ramion robactwo; żądają zadośćuczynienia za okazany im brak zaufania. Wydaje im się, że przejście w zaświaty daje całkowitą władzę nad życiem. Jak gdyby moment ustania funkcji życiowych potraktowany został jako ostateczny egzamin – przywołanie jakiegokolwiek doświadczenia sprzed niego nie wymaga już od nich wysiłku ani zastanowienia, podlega oficjalnie nadanej im pośmiertnej wszechwładzy. Skromność nigdy nie była mocną stroną urzędników twojego królestwa.

A potem, w jednej chwili, niemoc mija. Ciężkie od snu dłonie odpychają niewidocznego przeciwnika, biją na oślep, rzucają się ku zapadłemu brzuchowi, szyi, twarzy, błądzą po całym ciele, bezpańskie. Ocalona, myślisz z ulgą.

Witaj z powrotem w rzeczywistości, Tereso. Przypominamy, że jakikolwiek koszmar cię najdzie, na pewno nie przebije on naszej oferty.

Fragment ciała pod mostkiem faluje bez wytchnienia, szaleńczo, jakby przez to jedno, najwrażliwsze miejsce serce zamierzało wygryźć sobie drogę na wolność. Odrzucasz kołdrę, siadasz na brzegu łóżka. Próbujesz pozbierać myśli. Kaszlesz – głęboko, z wnętrza siebie, jak nigdy dotąd. Niewątpliwie noc okazała się wyjątkowo niełaskawa.

Ze zdziwieniem, zauważasz, że podczas gdy w ciele panuje atomowa zima, a suchy lód zatyka uszy i nos, czoło parzy od przepalającej je gorączki. Gardło wypełnia ropa – odchrząkujesz, spluwasz. Lepkie, zielone włókna promieniujące mroczną słodyczą, zapachem choroby. Byle dalej od nich! Okręcasz się. Urażasz łokieć. Masując wrażliwe miejsce, obserwujesz plastikowy korpus manekina.

Zastanawiasz się, czy jego obecność powinna wpływać na dzisiejszy rachunek sumienia. Dochodzisz do wniosku, że manekin był i będzie jedynie belą tworzywa, nieważne jakie prądy samotności popchnęły was ku sobie. Poza tym już nie zwracasz na niego uwagi. Zajmuje cię o wiele trudniejsze zadanie. Właśnie starasz się wstać.

Ciało wygina się, całe rozpalone i lepkie – miękkie – tak miękkie, że z trudem uczepione szkieletu. Pośladki nie chcą się oderwać od materaca, na co nie spojrzysz – zegar, skrzynię z zapasami, biblioteczkę, podłogę i ściany – migoce odarte z wymiarów, płaskie, nieskończenie cienkie, półpłynne. Kontury oblewa biały płomień.

Sięgasz po koc. Manekin z łoskotem osuwa się na podłogę. W płucach kipi. Ocali mnie spokój, myślisz, lecz właśnie wtedy, bez ostrzeżenia, w powietrzu eksplodują niezliczone supernowe i ziemia zamaszyście usuwa ci się spod stóp.

* * *

Odzyskujesz przytomność z policzkiem wtulonym w wilgotny beton. Poza rozbitym łukiem brwiowym nie doznałaś poważniejszych obrażeń. Gorączka, myślisz. Ani chwili wytchnienia. Myślisz: środki zapobiegawcze.

Przetrząsasz księgozbiór w poszukiwaniu domowego kompendium medycyny, które kiedyś zakupiłaś w promocji i które aż do dzisiaj uważałaś za biblię ignorantów; dochodzisz do wniosku, że ignorancja to na razie jedyny lek, jakim bez wątpienia dysponujesz w nieograniczonej ilości. Przewracając kartki opasłego tomiku, czytasz: dur, półpasiec, trąd, rwa kulszowa. Z hasła „zapalenie płuc” dowiadujesz się, że do czterdziestu procent chorych bezwzględnie wymaga leczenia w szpitalu. Pod hasłem „starsi pacjenci” widnieje informacja, że śmiertelność w twoim przedziale wiekowym wynosi dwanaście procent. Czytasz: zaburzenia świadomości, trudności z oddychaniem, śmierć. Ze strachu czujesz parcie na pęcherz.

Zaburzenia świadomości to wtedy, gdy widzimy rzeczy, które nie istnieją.

Śmierć to wtedy, gdy ostatecznie przestajemy. Cokolwiek.

Kompendium zapewnia, że dysponuje mocą przeprowadzenia cię przez każde ze stadiów choroby. Wystarczy zastosować wskazane przez nie rozwiązania. Ale z fragmentu Leczenie dowiadujesz się tylko, że nie wiesz zbyt dużo o wielosylabowych substancjach, które mogłabyś zastosować.

Zdrada. Przyznaj: padłaś ofiarą zdrady. Ministrowie zawczasu przyszykowali przewrót. Nabierasz ochoty na oskarżycielskie przemówienie, lecz gdy tylko otwierasz usta, kolejny napad kaszlu odbiera ci głos. Aby zmniejszyć rozmiary porażki, skrzeczysz parokrotnie, bezcelowo, niezrozumiale. Na koniec ponownie spluwasz na podłogę. Ślinę barwi jasna krew. Kompendium medycyny nazywa taki objaw „haemoptysis”. Sprawdziłaś: krwioplucie. Występujące także podczas rozedmy. Występujące także podczas zwątrobienia płuc.

Na stronie dwusetnej pozostawiono ci możliwość wyboru – równie dobrze mogłaś zapaść na gruźlicę. Nie oszukuj się, to przecież ta druga przypadłość najczęściej doskwierała żyjącym w wilgotnych norach rozbitkom wszelkiego autoramentu. Wszystko się zgadza: niedożywienie, zaniedbanie, osłabienie.

Przejrzyj na oczy. Choroba wzięła górę nie tylko nad tobą, lecz także i nad sutereną. W każdym kącie wykwitł brunatny grzyb. Lepiej, żeby słońce przesuszyło okolicę, inaczej… inaczej oprócz gruźlicy spodziewaj się kryptokokozy. Dowiedziałaś się o tym zaledwie przed chwilą. Kompendium, strona trzysta sześć. Długa, powolna śmierć o smaku zjełczałych pieczarek. Krwawienie wewnętrzne. I już.

Jedyne, co w związku z nowo nabytą wiedzą przychodzi ci przez myśl, to drobnomieszczańskie motto, którym jeszcze za życia posługiwali się rodzice: czasami lepiej nie wiedzieć. Niemniej almanach doczesnych bolączek kryje w sobie także poręczne wskazówki. Po pierwsze powinnaś znaleźć jakiś ciepły, suchy kąt. Tam poważnie zastanowisz się nad krokami, jakie musisz podjąć, aby choroba nie przeżarła cię na wylot.

Wspinasz się po schodach, na parter. To powolna wspinaczka. Stopnie trzeszczą przy każdym kroku. Jeżeli dotrzesz do drzwi, po drodze nie tracąc przytomności i nie spadając na łeb, na szyję, wtedy umościsz się wygodnie w salonie i zagotujesz na gołębich resztkach odrobinę bulionu. Bulion doda ci sił. Zagotujesz bulion, napalisz w kominku na całego. Choćby komin dymił jak krematorium.

Pośrodku schodów przerzyna cię wpół gwałtowne kłucie w boku. Przez kilka okropnych sekund masz wrażenie, że dom jest źle wyważony, że jeżeli tylko błędnie postawisz stopę, przewróci się, a ty polecisz na plecy wraz z nim; skończycie marnie, z nieosłoniętym podbrzuszem, nieporadnie przebierając kończynami. Co do bólu, kompendium sugeruje: zarostowe zapalenie opłucnej. Kilka rycin w tłustym przypisie obrazowo przedstawia podobne połówkom fasoli jamy w ciele, które bezlitośnie ustępują chorobie. Odma, duszność, niewydolność oddechowa.

Połowa dystansu za tobą. Mruga do ciebie okrągła klamka drzwi piwnicznych. Wydaje ci się, że zaraz wyjdziesz na światło dzienne z głębokiej grobowej krypty, sztywność barków i kolan nasila uczucie spętania, jakbyś była przywróconą światu staroegipską mumią. Pustym naczyniem wypełnionym obcą wolą. Pechowo Księgę Amduat zgubiłaś gdzieś po drodze, dlatego jeżeli myślisz o wejściu do raju, to tylko przez tylne drzwi. Ukradkiem. Jeszcze jeden, ostatni stopień.

Wyślizgany mosiądz w dotyku okazuje się lodowaty, poraża zimnem. Zerwij ostatnią pieczęć, będziesz wolna. Z ciemności ku światłu. Z wilgotnego łożyska ku suchej ziemi. Drzwi skrzypią. Nic, nic się nie zmienia.

Za progiem owiewa cię chłodna bryza. Korytarz przecinają poziome pasy światła. Dzień wstał wyjątkowo jasny, w chwale odbitej od nieba o barwie spalonego chromu. Każdy obraz przepuszczony przez resztki niedoskonałych szyb – bąbelek powietrza czy powstała przy wytapianiu smuga – jest niczym przezrocze.

Przesuwasz się w stronę salonu. Wydaje się, że burza zerwała niektóre z okiennic. Wyglądasz na zewnątrz i ze zdziwieniem zauważasz dyskretną zmianę w krajobrazie. Jest w nim jak gdyby więcej… rdzawości. A może to złudzenie? A może nie? Przychodzi ci do głowy, że postępującą rozsypkę budynku i pastelowe przesunięcie w spektrum za oknem łączy jakiś tajemniczy związek. Być może natura wysłała ci greps, zostałaś ostrzeżona. Być może powinnaś wszcząć alarm, ogłosić żółty stopień zagrożenia. Na razie jednak twoje myśli zajmuje niepodzielnie pewność tragicznej utraty własnej wytrzymałości. Sparaliżowana. O-sła-bio-na.

Gdy tak pełzniesz po przedpokoju, rozlega się szelest – kilka metrów przed tobą, za załomem ściany. Ręka odnajduje długi i ciężki, oparty niedbale o ścianę kształt. Błyskawicznie wysuwasz przed siebie uzbrojone ramię, lecz jednocześnie na zakrzywionej rękojeści niechcący wciskasz kciukiem niewielki guzik, a wtedy ze świstem rozkłada się parasolka. Slapstickowy gag nie pobudza do śmiechu. Właściwie wywołuje panikę. Szelest. Dobrze. Niech będzie, zginiesz, wywijając parasolem, dobre i to.

W miarę jak zbliżasz się do salonu, szelest nasila się. Przygotuj się, Tereso. Oto twoja chwila prawdy. Raz. Dwa. Trzy! Wrzaskiem dodajesz sobie animuszu. Wyobraźnia podsuwa zastępy gotowych do starcia przeciwników. Ruszasz w ich stronę.

Ktoś czyha w rogu – zamach, nie, to atlas – ktoś wlazł pod stół – pchnięcie, nie, to maszyna do szycia! Na pierwszym z rozrzuconych na podłodze sprzętów AGD potykasz się i walisz wprost w stertę rupieci. Coś łapie cię za kark, strząsasz to z siebie i okazuje się, że w kołnierz wplatał ci się przenośny grill. Coś przygniata ci nogi – przyszpilił cię tubus przyrządu do masażu stóp. Walczysz, walczysz, walczysz, aż wreszcie dochodzisz do wniosku, że wszelka walka nie ma sensu. Niech się dzieje, co chce.

Skulona, z palcami splecionymi na karku, czekasz. Czas mija. Przez okno, które najpewniej nie dość uważnie zamknęłaś podczas ucieczki z ogrodu, wiatr nawiewa do pokoju suche, żółte liście. Błękitne niebo wydaje się wahać w przód i w tył niczym tafla oksydowanej blachy. Powierzchnia liści jest dziwnie skórzasta i sucha, jak wycięta z papieru. Ze zdziwieniem zauważasz, że w ogrodzie nastała jesień. Za nic na świecie nie chciałabyś rozstać się z życiem. Jesienią.

6

Pogodny poranek; w południe niespodziewany, przenikliwy chłód.

Choroby dzień drugi. Sukces. Odnalazłaś sfatygowaną domową apteczkę. Niestety, leciwa szkatułka z demobilu, w które niegdyś powszechnie wyposażano mieszkania zajmowane przez przygotowanych na każdą ewentualność, czerstwych ludzi, kryła jedynie stary rtęciowy termometr oraz odrobinę szaroniebieskiego pyłu po saszetkach nadmanganianu potasu. I wytapetowaną kryształkami jodyny fiolkę. Więcej nic.

Wsparty o ścianę manekin obserwuje cię spode łba, uśmiechnięty zawadiacko, przepełniony wyrachowaniem. Z niejasnego powodu czujesz się jak Vera Clouzot wpatrzona w zmartwychwstanie własnego męża, tyle tylko, że scena rozgrywa się na wspak, manekin pozostaje martwy i nie chce ożyć. Jedynie strach nie zmienił właściciela.

Wyskalowaną czerwienią podziałkę termometru pokrywa śniedź. Słupek rtęci zawędrował wysoko, wskazuje trzydzieści dziewięć i pół stopnia Celsjusza. Żarty się skończyły. Dodatkowo – pić. Doskwiera ci ogromne pragnienie. Śmiertelnie poważny problem.

Według domowego kompendium odwodnienie to stan, w którym zawartość wody w organizmie spada poniżej wartości niezbędnej do jego prawidłowego funkcjonowania. Biorąc pod uwagę mankamenty teraźniejszości, chciałabyś znaleźć definicję „prawidłowego funkcjonowania”. Według tego samego kompendium leczenie odwodnienia polega na podawaniu pacjentowi dodatkowej ilości wody, w celu uzupełnienia strat elektrolitów, oraz niewielkich słonych przekąsek, na przykład precelków. Rzeczownik „precelek” zupełnie bez powodu wywołuje u ciebie napad nieopanowanego chichotu.

Jak do tej pory przewidziałaś wiele przeszkód, które mogły stanąć ci na drodze w S., nigdy jednak nie przyszło ci do głowy, że jedną z nich okaże się własny organizm; skorodowany, zgarbiony golem ze swoim posapywaniem, stękaniem i tarciem niewidocznej draperii śliskich błon. Nie tylko nie zapewniłaś mu awaryjnego prowiantu, lecz i nie zgromadziłaś żadnych zapasów bodaj najprostszych antybiotyków. W związku z tym ponownie zostajesz uznana za winną rażącego zaniedbania. Czyż nie jesteś wspomnieniem po pewnej nauczycielce wuefu? Powinnaś zatem wiedzieć. Ona miałaby świadomość, że w twoim wieku najbardziej błaha z infekcji może stanowić gwóźdź do trumny. Z drugiej strony, tamta nauczycielka w pełni zdrowia nieomal umarła za życia – podczas gdy ty, przygnieciona troskami, żyjesz. Ciekawy zbieg okoliczności. Sama nie potrafisz ocenić, co okazałoby się lepszym rozwiązaniem: przedwczesny uwiąd, któremu się wyślizgnęłaś, czy obecne zbyt późne, gwałtowne dojrzewanie.

Na razie – koniec dywagacji. Od wczoraj minęła jedna pełna doba, sto lat, minuta, rok; oceniasz, że odkasłujesz znacznie mniej niż tuż po przebudzeniu. A kompendium – penicylina! tikarcilina! rifampicyna! – tryska farmakologicznymi klątwami, wobec których jesteś całkowicie bezbronna. Najbliższy punkt apteczny mieści się… gdziekolwiek, i tak tam nie dojdziesz w tym stanie.

… ale… leki, trzeba jak najszybciej zdobyć… je…

Pierwsze, co przychodzi ci do głowy, to że powinnaś dokładnie przeszukać dom. Rodzice byli starzy. Mało kto dożywał w XXI stuleciu sędziwego wieku bez pomocy wtłaczanej w siebie trzy razy na dzień chemii. Emeryci garściami spożywali przeróżne przepisywane im przez lekarzy środki. Statystycznie emeryci nie wierzą lekarzom i zwykle kupują takich środków znacznie ponad stan. Twoi rodzice całe życie robili wszystko, aby nie wyjść poza granice wszelkich statystyk. W związku z tym gdzieś w domu leży zapewne porzucona kwiecista saszetka, w rodzaju tych ściskanych przez karmiące wróble archetypowe babiny, w której zapobiegawczo schowali skarb kapsułek. Poszukaj jej.

Wspinając się do salonu, zahaczasz biodrem o stół. Gołębie jajo, które na nim ułożyłaś, przetacza się przez krawędź, upada na podłogę, pęka z mlaskiem. Przez jedną krótką chwilę wydaje ci się, że skąpany w mętnej brei zarodek wierzga – potem dostrzegasz, że to tylko leniwie pełzają w nim ślepe nicienie.

Otwierasz kolejne szafki, dobrze wiedząc, że są od dawna puste, wśród kłaków i wyschniętych resztek palce drapią na oślep, wypisują w pokładach kurzu piktogramy pośpiechu. Z ręką pełną kapsli i wszelkiego rodzaju śmiecia płoszysz lśniące stado prusaków. Ustępując ci pola, rozbiegają się po ścianach, podłużne milczące iskry, wędrujące krocionogimi zakosami niczym refleksy czarnej gwiazdy, pędzącego ponad horyzontem zwiastuna nieuchronnie nadchodzącego karaczaniego królestwa.

* * *

Poranek przechodzi w południe, poszukiwanie w oczekiwanie.

W dozowniku odnalezionym pod stertą pożółkłych robótek ręcznych znajduje się chyba każdy dostępny kształt i barwa pastylki rozprowadzanej w ramach legalnej sprzedaży. Niestety, bez żadnych wskazówek co do przeznaczenia. Na razie nie ma innego wyjścia – decydujesz, przesiewając przez palce garść bezimiennych tabletek – skoro są, weźmiesz je. Zaryzykujesz.

Co najmniej kilka budzi jawne wątpliwości. Niektóre intensywnym aromatem wyraźnie przeczą sterylnej seryjnej genezie, przywodząc na myśl rzadkie szamańskie rytuały, tajemnicze zioła.

Ale skoro je mam…

Pierwsza z tabletek zaraz po włożeniu do ust w nieprzyjemny sposób przywiera do języka. Popijasz ją małymi łyczkami, pamiętając, że zawsze powtarzano ci, że leki należy popijać dużą ilością wody. Zupełnie bezużyteczna informacja o cechach prawa absolutnego. Nie złam go. Trzymasz się tego prawa kurczowo. Daje ci ono niewiarygodną siłę.

Woda.

Łykasz, łykasz, łykasz. Łykasz gorzkie tabletki, niektóre cierpkie, inne słone, kolejne pozbawione smaku, wierząc święcie, że ich kolor stanowi informację wystarczającą do podjęcia decyzji, czy lek zabije cię, czy też pomoże. Nie pamiętasz zbyt dobrze, na co chorowali twoi rodzice; oby to nie były szczególnie paskudne schorzenia. Z drugiej strony – bez obaw. Podejmowałaś już większe wyzwania.

Woda.

Nie myśl o wodzie. Myśl o fascynujących mechanizmach biologii.

Łykasz przez cały dzień, regularnie i zawzięcie. Z różnym skutkiem.

Z małych żółtych kapsułek zrezygnowałaś, ponieważ po kilku minutach sprawiły, że serce niemal zatrzymało ci się w piersi. Żujesz wyłącznie białe i niebieskie, te, które niosą najczystsze skojarzenia z medycyną. Z radością przełykasz znajomy smak aspiryny. Trzydzieści osiem stopni Celsjusza, zapisujesz w rejestrze, potem stawiasz krzyżyk na odrysowanym od grzbietu książki układzie współrzędnych. Linia temperatury faluje zwodniczo, skrupulatnie przedłużana co godzinę. Mierzi cię skrzyp ołówka, podniesiony do potęgi grafitowy alarm.

Pod wieczór dostrzegasz na wykresie to, na co skrycie liczyłaś: postępujący spadek gorączki. Złe samopoczucie powoli ustępuje. W związku z tym zabierasz się do dokładnej selekcji. Porządkujesz tabletki w długi szpaler ułożony na płachcie grubej folii, a w rejestrze umieszczasz lapidarne opisy. Te czerwone na przykład powodują częste parcie na pęcherz. Żółte odbierają oddech. Różowe gwałtownie i wyraźnie odprężają. W związku z tym pamiętaj, aby ograniczać ich zastosowanie. Dobre sobie, właśnie połknęłaś kolejną. Zrobiłaś to niemal nieświadomie.

Tymczasem prusaki infiltrują każdy kąt i zakamarek domu.

Nie chcesz ich widzieć. Płyniesz w migotliwym oparze wywołanym przez tłoczony w formach róż. Odkładasz ciążący ołówek i rozpoczyna się prowadzona przyciszonym głosem debata. Choćby: samotność, perorujesz. Pojęcie, które ma bardzo płynny charakter. Na przykład z łatwością ewoluuje w egoizm. Tym chyba właśnie jest ostateczna samotność – egoizmem absolutnym, własnym ja rozproszonym w nakierowanych na siebie nawykach i uprzedzeniach. Nie obchodzi cię nic prócz ciebie samej i dobrze ci z tym. Tylko ty się liczysz, tylko ty. I to, odkrywasz z zaskoczeniem, w zaistniałej sytuacji bardzo zdrowe podejście. Chociaż nie, zdrowe to raczej nieodpowiedni przymiotnik. Nie daj sobie zginąć. Ewolucję opisano jako proces skokowy. Dokonałaś skoku.

Tylko ja.

Nic poza tobą.

Między nami mówiąc, wróć z chmur na ziemię. Jeżeli do jutra nie wymyślisz, jak zadbać o zaspokojenie rosnącego pragnienia, porzuć wszelkie teoretyczne rozważania.

Nic mnie to nie obchodzi.

Różowe tabletki niosą różowe odprężenie. Z namaszczeniem połykasz kolejną.

Szkice, projekty, plany. Wielkie koło życia. Nic a nic.

Skoro czujesz się lepiej, rozluźniona, a nieustannie pobudzone ostatnimi czasy poczucie obowiązku nie przytłacza swą trzeźwą przyziemnością, rozważasz pewien awaryjny plan. To, co chcesz zrobić, wymagać będzie nakładu sił oraz, w odróżnieniu od bardziej radykalnych rozwiązań, pogodzenia się z tymczasowością efektów. Niemniej na pewno pomoże ci przetrwać. Tymczasowo.

Doraźnie. Zastępczo. Prowizorycznie.

Ale skutecznie. Trzeba jednak byłoby pogodzić się z tym, że podjęte działania mogą cię równie dobrze wykończyć. Fizyczna harówka w tak kapryśną pogodę oznacza duże ryzyko; nawet jeżeli zabezpieczysz się przed chłodem i deszczem, szósty krzyżyk na karku i rozwijające się zapalenie płuc mówią same za siebie. Kłopot polega na tym, że trzeciego wyjścia z tej sytuacji nie przewidziano.

Aby dodać sobie animuszu, grzechoczesz pojemnikiem z tabletkami. Pod opadającymi powiekami z gracją falują pierwsze srebrne zorze. Koniuszki palców są tak miękkie, że w zetknięciu z prześcieradłem rozkwitają niczym pąki. Pęczniejesz cała. Wystarczyłby jeden szpadel i odrobinę samozaparcia… Ale wtedy właśnie oddech staje się nieważny, można nabrać go tak łatwo, jak owinąć się mgłą. Zajęłoby to co prawda kilka godzin, musiałabyś równo rozłożyć siły… Ale wtedy właśnie wzrok usuwa ci sprzed nosa kolor i kształt i zastępuje go gruboziarnistym blaskiem. Nie potrafisz już pozbierać myśli, ale wydaje ci się, że przemyślałaś to bardzo dobrze… Ale wtedy właśnie smak zwija się jak ślimak u podstawy czaszki, mruczy tęsknie. Potrzebowałabyś sporej pojemności. Możesz ją przygotować… Ale wtedy właśnie słuch zatrzaskuje się w środku niemej perły. Udałoby się. Na pewno by się udało… Ale wtedy właśnie węch rozwiewa się, puff, jakby go nigdy nie było.

Wystawiasz przed siebie dłonie. Z opuszek sypie się złoty pyłek. Przyglądasz mu się. I milczysz.

7

Wietrznie. Ponowne oberwanie chmury. Gwałtowne pogorszenie samopoczucia.

Ogień – w tobie, twoich oczach, na skórze. Nie będzie łatwo. Nic, co sobie założyłaś, nie będzie łatwe.

Kac. W głowie szum kaca. W mięśniach – bezwład. Drżą ci stopy, w komiczny, przeraźliwy sposób, który nie wzbudza litości, lecz wstręt, i każe się zastanowić nad źródłem pochodzenia tej mrocznej oscylacji. Otwierasz psią konserwę; zjesz ją, na wzmocnienie.

Zaraz za progiem na krótko podnosi się wokół ciebie obłoczek pary. Płaszcz przeciwdeszczowy staje się bezwonny, zimny, lśniący i śliski jak brzuch płaza. Upchane pod nim ubrania nasiąkają chłodem. Najchętniej zrzuciłabyś je z siebie, podeptała. Choroby dzień… Ile to już dni? Wciąż dokuczliwe przelotne deszcze. Jesienne przesilenie. Masz tylko dwie ręce i szpadel, wokół pełno wody. Żadnej wody dla ciebie.

Dzień próby.

Otwierasz usta, wysuwasz język. Krople roszą spierzchnięte usta. Czy to nie doskonały żart? Te rozszerzone gorączką źrenice i ten grymas, z którego paskudne rzężenie wytrawiło radość.

Ze szpadlem na ramieniu wędrujesz na bój. Bo to jest bitwa, dochodzisz do wniosku. Może nie wojna, całej sytuacji brakuje rozmachu przemyślanej rzezi, odpowiedniej skali – wojenna hekatomba to mord rozmyślnie powielony, na pewno jednak to potyczka o przyczółek o wyjątkowym znaczeniu.

Drepczesz ze szpadlem na ramieniu. Stylisko wykonano z białego porowatego drewna. Promieniuje ono jeszcze wspomnieniem słonecznej wegetacji. Ukrytym życiem. To chyba olcha. Raczej nie dąb, zbyt miękkie. Na pewno nie jesion.

Założenie wydaje się stosunkowo proste. Prowizoryczny zbiornik na deszczówkę powinien mieć co najmniej metr głębokości, metr szerokości i dwa długości. Najlepiej byłoby ulokować go gdzieś w pobliżu ziemianki na tyłach domu. Trawnik w jej okolicy został już raz przekopany. Miękki. Liczysz, że to ułatwi ci realizację szalonego pomysłu. Na lekkim spadku, aby woda przelewała się nieustannie, oczyszczała. Czysta woda.

Dwa na jeden. Dwa metry sześcienne ziemi. Ile ziemi wydobywa jeden sztych?

Powinnaś wyłożyć zbiornik folią, aby nie przesiąkał; lekko ściąć brzegi, aby się nie osypywały. Wzmocnić dno kamieniami. Skąd teraz weźmiesz kamienie? Powinnaś przestać myśleć o tym, że jama będzie przypominała grób. Długi wąski grób, jaki zapewne wykopano by i dla ciebie, gdybyś spokojnie odeszła kilka lat temu.

Grób. Odpoczynek w poświęconej ziemi.

Grób – ukryty pod ziemią pojemnik z gnijącą zawartością, dla niepoznaki pomnik z granitu, być może lastriko. Co znajduje się po jego drugiej stronie, nikogo nie interesuje. Na cmentarzach tylko kilka centymetrów oddziela cześć od obrzydzenia. Niby dlaczego zwykle zwraca się spojrzenie ku niebu? Właśnie dlatego. Nie aby uczynnie klepać za kogoś pacierze, lecz w desperacji.

Ludzie uwielbiali się oszukiwać w zadziwiająco prosty, dziecinny sposób.

Ludzie w zadziwiający sposób umieli przekuwać dziecinne strachy w wiarę.

Wiatr nie ustaje, deszcz siąpi. Czas zaczynać. Od początku pracujesz z zapałem, ciężko, ale mimo tego, że przykładasz się jak najlepiej, już na wstępie łapie cię zadyszka. Z początku jedynie rozrzucasz wokół siebie wiązki ściętej trawy.

Drzesz powierzchnię trawnika, dobierając się do przepełnionego plątaniną korzeni miąższu ziemi, do obiecanych głębin. Przyglądasz się z uznaniem wynikom własnej pracy. Wsparta na stylisku, zauważasz, że spuchły ci dłonie. Kilkakrotnie odkasłujesz. Po krótkiej, świdrującej sensacji z jednej dziurek nosa puszcza się krew – cieniutki strumyczek, który łatwo przychodzi zignorować.

Powinnam była…

Szpadel opada, dźwięczy, gdy natrafia na niewielki kamień. Chciałabyś być tak zimna jak skała, jak metal. Jak każda martwa rzecz – spokojnie nieożywiona.

Mistycznie zrezygnowana.

Sztych, sztych, sztych – sztych za sztychem. Coraz niżej, coraz głębiej. Dziesięć centymetrów poniżej poziomu trawy i wiesz już, że głębokość sięgająca metra, którą sobie założyłaś, nigdy nie zostanie osiągnięta. Ziemia ustąpiła glinie, ciastowatej opornej warstwie. Na dodatek mikroskopijne strumyczki na brzegu zagłębienia spotykają się, łączą i opadają, podmywając równe brzegi. Utrudzona ponad miarę, uklepujesz te fragmenty ścian, których jeszcze nie skruszyły. Ale i tak pada zbyt mocno, abyś zdołała je utrzymać.

Dwadzieścia. Dwadzieścia centymetrów. Ze wszystkich sił.

Być może.

Pchnięcie. Wygina się ostrze szpadla. Jeżeli narzędzie złamie się zupełnie, będziesz w kropce. Żeby do tego nie dopuścić, zaczynasz kopać ręcznie. Kontakt z ziemią nie jest już tak przyjemny jak niegdyś, odpycha. Po kolejnej godzinie, zatrzymana na jakichś piętnastu centymetrach, ostatkiem sił wykładasz dół folią, a z braku kamieni brzegi przyciskasz kilkoma ciężkimi sprzętami AGD, przyciągniętymi wprost z salonu. Z piwnicy przynosisz wiadro. Drżąc z zimna, czekasz.

Na pierwszy rzut oka wszystko działa jak należy, woda zbiera się w zadowalającym tempie, lekko mętna, ale przecież można będzie ją przefiltrować. Kiedy jednak przychodzi co do czego, okazuje się, że jesteś za słaba, aby zaczerpnąć deszczówkę jednym zamachem. Kubeł ciąży, łukowata rączka przytrzaskuje palce. W związku z tym napełniasz go, przenosząc wodę w złożonych dłoniach. Powoli, wielokrotnie. Zsuwa ci się kaptur. Wiatr wtyka do odsłoniętych uszu długie zimne paluchy.

W miarę jak ramiona odmawiają posłuszeństwa, z uczuciem, że nawracająca gorączka osiąga właśnie swój szczyt, odkładasz na bok wszelkie skrupuły i półleżąc, siorbiesz z kałuży mętnej brei. Metal i cynk. Oto obraz aspirujący do miana alegorii dnia – rozciągnięte we własnej norze, spragnione, umierające zwierzę.

* * *

Przez kilka następnych dni upływ czasu poznajesz wyłącznie po powolnym ubywaniu kolejnych tabletek. Po przerywanych szarawym światłem długich okresach rozpalonej ciemności. Krótkich zmianach na lepsze, gdy człapiąc po schodach w górę i w dół, żujesz psie resztki, a rzadkie przypływy energii wykorzystujesz w całości do uzupełnienia zapasów wody. Poza tym nigdzie się nie ruszasz. Pierwszego dnia, po tym, jak uraczyłaś się nieprzegotowaną wodą, dopadła cię biegunka.

Szczęśliwie pusty żołądek nie protestował zbyt długo, rozdarło cię dosłownie kilka salw oddanych prawie w półśnie; wystarczyła szybka zmiana spodni i już o nich zapomniałaś. Właściwie odkąd wzięłaś się na sposób i zaprawiasz zbiornik kilkoma kroplami jodyny z apteczki, problem nie powtórzył się; pomimo okresowych mdłości wydaje się rozwiązany. Tapetujący język posmak jodu to jedynie kolejna z rzeczy, do których, nie ma wyboru, musisz się przyzwyczaić. Z drugiej strony: świadomość braku wyboru ratowała cię z opresji już nie raz.

Szczęśliwie. Nie raz.

Tych kilka dni, apatycznie spędzonych w suterenie, doprowadza cię na skraj osobliwego stanu przewrażliwienia, gdy nic nie wydaje się pewne, stałe i niepowtarzalne. Termometr oszalał, wskazuje raz wzrost, raz spadek gorączki; hossę i bessę na giełdzie przetrwania. Powietrze przybrało kolor brudnej czerwieni. Ostatkiem sił sięgasz po niewielką broszurkę, kieszonkową wersję Księgi Przemian. Na chybił trafił rozkładasz jej kartki. Podparte brudnym paznokciem I Ching mówi: „Rozłam. Kto trwa w uporze, będzie zniszczony”.

Ostatecznie więc – mądrość spoza wieków oznajmia: stracona.

obok

1

Mgła, mgły, mgliście. Jest, jesteś; gdzie jesteś? Otwórz, wpuść, otwieraj.

* * *

We mgle – szkolna klasa: prawie pusta, niemal pełna. Osobliwe pusta, bo oprócz dzieci stojących na baczność w miejscach, gdzie kiedyś stały ławki, nie ma w niej nic, jedynie przerażająco białe ściany. Pełna, ponieważ naszpikowana niewidzialnymi barierami. Taka dwoistość wydaje się zamierzona. Takie są Zasady.

W klasie panuje podobny religijnym zgromadzeniom nastrój. Żadne z dzieci nie wygląda jednak na skore do modlitwy. Każde strzeże przestrzeni w zasięgu rąk – próba jej naruszenia kosztuje życie. Takie. Są. Zasady.

Zauważasz pojedyncze okno rozpięte pośród białości, sztywne i połyskliwe.

Było tam wcześniej?

Za oknem drzewa gną się pod naporem szkwału. Nieruchome.

Wewnątrz klasy święty bezruch dzieci odzwierciedla bezruch w ogóle. Nic się nie porusza, nawet poderwane z podłogi drobinki kurzu świecą statycznie, zatrzymane w pół obrotu. Wygasłe. Skamieniałe.

Było?

Każde z dzieci gra rolę zakładnika i kata. Nie ma ucieczki, a ty nie jesteś tu bez powodu. Jeżeli jeszcze to do ciebie nie dotarło, właśnie zadano ci niemą zagadkę. Każde dziecko uśmiecha się niewinnie. Każde ma na twarzy grymas Sfinksa: wszechwiedzący, tajemniczy, nieludzki. Zagadka składa się z samej odpowiedzi.

Nie masz ciała. Nie masz oczu. Nie masz uszu. Nie masz języka.

Gdzie jestem?

Nie masz nóg. Nie masz ust. Nie masz głowy. Nie masz stóp.

Kim jestem?

Tak postawione pytania są jak najbardziej na miejscu. Oczekiwano ich od ciebie. Dzieci biją brawo. Poklask brzmi niecierpliwie, a zarazem miękko, jak wtedy, gdy dłonie klaszczą linoskoczkowi z obawą, że uda mu się przejść po cienkim sznurze bez upadku, a pieniądze wydane na bilety opłacą wyłącznie przewidywalną, marną rozrywkę.

Nie patrz w dół.

Stawiam stopy równo.

Gdzieś szczeka pies. Mozolnie, nisko. Echo pulsuje wyzwaniem. Deprymujesz się. Dlaczego? To ty zaraz zabierzesz głos.

Witamy. Wróciłaś. Jesteś z powrotem na jednej ze swoich lekcji.

Nie, to nieprawda – tej lekcji nigdy nie było. Ta lekcja dopiero się odbędzie.

Poprawka, odbyłaby się. Gdyby. Gdyby nie. Gdyby nie…

Nie patrz w dół, zwinęliśmy linę, nie patrz.

Oblicza dzieci przypominają gładkie nagrobne fotoceramiki. Stoisz bezbronna, odsłonięta przed ławą przysięgłych, plutonem egzekucyjnym, sądem kapturowym, skorumpowaną komisją, żądnym sensacji głodnym tłumem. Uśmiechy poszerzają się złowieszczo. Zabierz głos! Natychmiast!

Wywołujesz pierwszą uczennicę na liście obecności.

Augustyn Adela.

Odpowiadaj, gdy nauczyciel pyta!

Zamiast grzecznościowego „Jestem” dziewczynka zamyka oczy. Na powiekach wypisane ma dwa słowa: NIE MA. Gdzieś poza pomieszczeniem uruchamia się piekielna maszyneria. Chrobot – donośne buczenie – opada ogromne koło zamachowe – włosy na twoich przedramionach kołyszą się jak namagnesowane – gong!

Ta maszyneria zetnie mi głowę!

Ku twemu zaskoczeniu kurz wokół Adeli rozpoczyna spiralne pląsy.

Zadzierasz głowę. Sufit przeobraził się w ogromny zegar. Zamiast wskazówki sekundnika przeskakuje po nim strumień wody, suchy, czysty i płaski; nieosiągalny miraż. Idź, szepce ci do ucha ktoś, kogo nie możesz dostrzec, a kogo obecność oznacza forpocztę wygłodniałej otchłani bez dna i nazwy. Szept pcha cię ku niebezpieczeństwu, lecz nie znajdujesz dość siły, by mu się przeciwstawić. Drżąc, wysuwasz stopę. Jakie masz szanse, że ci się uda? Trzy do jednego, cztery do jednego? Obstawiaj.

Augustyn Adela wygląda wprost prześlicznie w mundurku i z kucykami spiętymi na skroniach. Zachwycająca. Ale to tylko pozory – mijając dziewczynkę, czujesz bijący od niej słodki odór padliny. Z bliska dostrzegasz, że szkolny uniform pokrywa brud. Dziecko wygląda na krańcowo zaniedbane. Lśnią ogromne gałki oczne, gładkie niczym szklane kulki. Chciałabyś jej dotknąć, tak delikatną ma skórę, lecz cykanie przyspiesza, gong rozbrzmiewa po raz drugi, Adela unosi wzrok. Prostej czynności wtóruje ostra melodia zatartych sworzni.

Hamulec! Uwaga! Zagrożenie!

Przerzyna cię ból. Dziewczynka chowa za plecami zakrwawioną dłoń. Dziecięce paznokcie przypominają pazury. Są czarne. Długie. Zakrzywione. Przez rozdartą bluzkę dostrzegasz krwawą pręgę na własnym brzuchu, zroszoną czerwienią szramę. Uległaś podstępowi. Nie po raz pierwszy i nie ostatni.

Adela Augustyn odwraca się na pięcie i odchodzi. Jej miejsce zajmuje inne dziecko.

Poraniona, orientujesz się, że grę, w którą przyszło ci grać, wyposażono w znacznie więcej ukrytych reguł, niż ci się z początku wydawało.

Zegar zatrzymuje się. Powietrze na powrót martwieje z głośnym trzaskiem. Kurz zawisa ponad głowami dzieci na podobieństwo chmury antracytu. Nie – przypomina raczej drobne, pełne brudnej złośliwości oczy.

Pierwsza Zasada Gry brzmi: znajdź kogoś znajomego.

Druga Zasada Gry brzmi: spiesz się.

Trzecia Zasada Gry brzmi: zmiany zasad następują ciągle i bez uprzedzenia.

Czekam.

Wskazano ci wyjście. Musisz odnaleźć nazwiska swoich podopiecznych. Podejrzewasz, że to kolejna pułapka wymyślona, aby cię dręczyć.

Wymienię je po kolei…

Uważnie rozglądasz się po klasie. Wypatrujesz znanych twarzy, jak one się nazywały? Przysługuje ci tylko jedna próba. Tę grę stworzono, aby produkowała samych przegranych – jak wszystkie gry oparte na ludzkiej pamięci.

Przypomnij sobie, przypominaj, przypominaj!

Franek, rok na zwolnieniu; chyba Katarzyna. Violetta? Podstawówka, Strzyżów? Burdze, tak ci się wydaje. Okularnik, co często zostawał po lekcjach. Robert? Nie założyłabyś się o to. Czy to złudzenie, czy przybywa kolejnych rzędów, które musisz pokonać?

Jesteś roztrzęsiona, nie zapamiętasz zbyt długiej kombinacji.

Próbuj. Jeszcze. Raz.

Gorączkowo powtarzasz listę, lecz nazwiska mieszają się ze sobą, imiona mieszają się z nazwiskami. Augustyn Adela, powtarzasz rozpaczliwie. Nieobecna.

Próbuj. Jeszcze. Raz.

Nie uda ci się przypomnieć wszystkich podopiecznych, którzy przewinęli się przez twoje ręce. Z sufitu niespodziewanie nadciąga prymitywna elektroniczna melodia. Jak na zawołanie pierwszy rząd dzieci zbliża się do ciebie. O krok. Oglądasz się przez ramię. Od ściany dzieli cię kilka metrów. W twoich dłoniach pojawia się dziennik. Czytaj, jeśli ci życie miłe.

Czytasz. W dzienniku zamiast nazwisk odnajdujesz jednak zdjęcia zaginionych i okropne wrażenie déjà vu przyprawia cię o zawrót głowy. Szalone oblicza na pierwszy rzut oka przypominają te, które pamiętasz rozwieszone na szybach supermarketów i słupach lamp w trakcie zagłady S., lecz po chwili orientujesz się, że portrety są krańcowo różne od fotografii lub dokumentów kserowanych w takich przypadkach. Niektóre radosne, inne jak gdyby robione z ukrycia: dzieci i dorośli piszący, jedzący, tańczący, śpiący w najlepsze, zaraz obok szarych matowych wydruków, na których poszukiwane osoby wyglądają na ze wszech miar nieodnalezione, porzucone i martwe.

W razie jakichkolwiek informacji na temat…

Drzewa za nieruchomym oknem zamiast liści oblepiają takie właśnie zdjęcia. Spod kolorowej emulsji przebijają wnętrzności, ścięgna i mięśnie sportretowanych osób. Nagły podmuch podrywa jedno z takich zdjęć i rzuca ci do stóp. Widzisz samą siebie – taką, jaką skrywasz w środku. Obraną. Dojrzałą. Gotową na przyjęcie zgnilizny. Szara pleśń w dzienniku kiełkuje.

Czwarta Zasada Gry brzmi: zawsze poddawaj wygraną w wątpliwość.

Piąta Zasada Gry brzmi: umrzesz prędzej czy później.

Szósta Zasada Gry brzmi: później nie zawsze jest lepsze niż prędzej.

Dzieci zbliżają się nieuchronnie, słyszysz ich podnoszące się szepty.

Ta lekcja rządzi się swoimi prawami.

Twój czas minął. Jesteś niepotrzebna. Zostaniesz usunięta.

Siódma Zasada Gry brzmi: nie poszukuj sensu.

Ósma zasada Gry brzmi: częste mycie skraca życie.

Dziewiąta Zasada Gry brzmi: poddaj się, suko.

Zaczynasz wrzeszczeć. Zdzierasz sobie gardło.

Zrozpaczona ciskasz dziennik w napierający na ciebie tłum.

Dziennik pruje powietrze ze świstem.

STOP! CO ZA KOMPLETNY IDIOTYZM! Dzieci zatrzymują się. Kurz opada na podłogę.

Dołączyła do ciebie Adela. Zimna i martwa. Kojąca.

To sen. To tylko sen.

Jak brzmi Dziesiąta Zasada Gry?

Łkając, padasz na kolana.

Czy znasz już odpowiedź?

Szepczesz jej do ucha słowo, które, jesteś tego pewna, zapomnisz natychmiast po przebudzeniu. Adela przytakuje. Jak na zawołanie w ciszę klasy wdziera się brzęk. Chodźmy, zaprasza dziewczynka. Jestem znudzona. Cisza pęka w

… dźwiękudźwiękudźwiękudźwiękudźwiękudźwięku…

2

Są takie rzeczy, które nie mogą być prawdziwe, nawet jeżeli naprawdę nastąpiły. Jeszcze nie tak dawno świat tętnił życiem, teraz pozostał bezkres spalonej ziemi, bezbrzeżnej przestrzeni, która równie dobrze może zaczynać się, jak i kończyć za rogiem, ciągnąc kilometrami wzdłuż i wszerz. Tego nie wie nikt. Ziemia niczyja, czas niczyich wspomnień. Łatwo nauczyć się reguł przemijania, jeżeli studiuje się je długo i uczciwie. Czyż nie?

Wszystko jest możliwe.

Czy w jakimkolwiek momencie życia można twierdzić, że brało się udział w czymś, co naprawdę się wydarzyło? Przemijanie oddala nas od prawdy, działając na korzyść kłamstwa, które hołubi kontur i zarys, gardzi treścią; dom to według kłamstwa dom, choćby uwity z kartonu, człowiek to człowiek, bez względu na to, czy żywy, czy martwy.

I ona. Teresa Szulc. Znana z tego, że nie wierzy w nic. Po latach Nic wreszcie uwierzyło w nią. Sama nigdy oczywiście nie przyznałaby się, że to, czym owo Nic ją tak hojnie obdarowało, to była ogromna i obezwładniająca TĘSKNOTA.

* * *

Za oknami pochmurny szary dzień, szara pochmurna noc. W powietrzu wirują pojedyncze płatki śniegu. Północny wiatr rwie i rozdziela śnieżne dywizje.

S. – wróciłam.

Szczypią zgrabiałe palce. Pod nosem śliskie jeziorko. Nabijanie ramion niewiele pomaga.

S. – wróciłam. Tylko to się liczy. Jaki mamy dzień tygodnia?

Wzdłuż i wszerz ulicy rozciąga się obca, pokryta przymrozkiem kraina. Drzewa zrzuciły liście; wiatr miele je i zagania w tłuste bure sterty. Wiatr wyje z radości, bo odkąd wegetacja ustała, zatrzymały się soki, może pędzić przed siebie nieskrępowany; jego oczekiwanie zostało nagrodzone. Z zapałem duje poprzez powszechnie panującą trumienną nagość. Spójrz na lewo i prawo, salutują ci powykrzywiane konary drzew, odległe, widoczne jak na dłoni szpalery żałobników. Złudzenie.

Nadchodzi pierwsza zima samotności.

Samotna pierwsza zima. Przecierasz powieki sklejone snem, którego nie możesz sobie przypomnieć. No więc jaki dziś mamy dzień? Powiedzmy, że poniedziałek – na dobry początek. Może wtorek. Na pewno nie niedziela. W związku z tym ciężko wzdychasz. Zegar stanął. Kalendarz też.

Samotność, zima, zimno. Dużo czasu.

Pościel przygniata troskliwie, lecz nie zaznasz pod nią wytchnienia. Zima zimą, lecz tym, co gnębi cię najsilniej, jest przekonanie, że gdy spałaś, wydarzyło się coś niezmiernie ważnego. Coś, co niestety przeoczyłaś. Zupełnie bezpodstawny niepokój. Tak ci się wydaje. To znaczy ty nazywasz go bezpodstawnym. Na pewno jest bezpański. Przyplątał się nie wiadomo skąd i został. Tak jak Bierny. Tak jak tamte drzewa wycięte na Jeleniowym Wzgórzu. Nie chcesz go. Ziewasz, szczerząc zęby, lecz on nie ma zamiaru odejść.

Troska. Dotyk. Bezpieczeństwo. Zwierzęta – wygłodniałe, lecz skulone we własnym piżmowym cieple. Jeszcze ocalone. Doraźność. Futro. Ochrona. Szorstki, zjeżony spokój. Kilka warstw ubrań strzegących przed wychłodzeniem; znoszone, zapomniane szmaty. Walka o dotyk żywej skóry. Złudzenie. Sen. Nie mogę przestać o nim myśleć.

Złudzenie to drugie imię wyobraźni.

Sny można by uznać za pewien rodzaj złudzeń.

Niedziela, poniedziałek, wtorek, środa.

Czwartek, piątek, sobota. Niedziela…

* * *

Po śniadaniu odznaczasz w rejestrze prawie dwutygodniową lukę, gdy nie mogłaś utrzymać ołówka w ręku; przekreślone na krzyż straszne chwile niezasłużonego cierpienia.

Ostatecznie – poniedziałek.

Puszki po psim jedzeniu zalegają w suterenie niczym znicze bezradności. Myślisz o tym, że nie wolno zamartwiać się za bardzo, że przecież wróciłaś z dalekiej podróży. Minął mniej więcej trzeci tydzień od wystąpienia gorączki, równe dwadzieścia jeden dób zaciętej walki z chorobą. Wnioskując ze sporadycznych wpisów z tamtego okresu, kilka dni w całości spędziłaś w malignie. W tym co najmniej kilkanaście godzin, podczas których byłaś nie człowiekiem, lecz bezsilną grudką nieszczęścia u schyłku; wyczekiwaniem nieuchronnego końca. Wygaszaniem losowego procesu. Bez dwóch zdań odbyłaś lot zaplanowany w jedną stronę, z którego, wbrew przeciwnościom, udało ci się wrócić szczęśliwie do domu. Jesteś cała i zdrowa. Zasługujesz na pochwałę. Udziel jej sobie.

Poza tym: obecnie brak dreszczy, brak nocnych potów, oddychasz pełną piersią. Po chorobie ani śladu prócz okresowego kłucia w prawym boku. Nie dręczy cię kaszel. Straciłaś za to na wadze, ale wkrótce przekujesz to w gibkość, w zwinność. W kompendium zdrowia z podrozdziałów Objawy i Przebieg możesz przejść do Okres rekonwalescencji.

Gdyby tylko nie ten cholerny sen, który pozostawił po sobie osobliwe wrażenie, niezmiernie intrygujące, ponieważ niepokojąco namacalne.

* * *

Za oknami ulice w bieli. Wędrujesz. Schodami, dywanami, podłogą.

Niemcy – Kanada – Szwecja – Indie – Szwecja – Kanada – Niemcy.

Dom wydaje się dziś wyjątkowo pusty, pościel niechętna. Krążysz w wędrówce bez celu, pod czujnym okiem manekinów. Puste wytłoczki próbują czynić wyrzuty, pytają, dlaczego odarłaś je z ubrań. Odpowiadasz, że w odróżnieniu od ciebie poradzą sobie; gdy ochłodzi się o kilka stopni, gruby sweter może cię uratować. Doszło wręcz do tego, że chciałaś dać tej parce nauczkę. Szybko zrozumiałaś jednak, że potrzeba czegoś więcej niż odwagi, by zmierzyć się z rzeczą. Poza tym, pamiętaj, wciąż dokucza ci osłabienie.

Jestem głodna.

Tym razem to rzecz zapewne złamałaby ciebie.

Tak bardzo głodna.

Około południa wymykasz się na świeże powietrze. Stojąc w pierwszym śniegu, wysokimi na kilka kroków literami wydeptujesz topniejący napis „POMOCY”. Co oznacza, że stałaś się sentymentalna. Jeśli to prawda, jeżeli dolega ci ta przypadłość, to wcale nie wyzdrowiałaś, a twoje schorzenie przeszło jedynie w stadium przewlekłe. Rokowania są bardziej niż nieciekawe.

Nic mnie to nie obchodzi.

Śnieg miękko opada w ślady traperskich butów. Do jutra nie będzie wiadomo, kto był autorem napisów. Zaokrąglone na brzegach, będą wyglądały, jakby wydała je na świat sama ziemia.

Warzywa w ogródku są miękkie i sczerniałe, nie do odratowania. Groszek, marchew, rzepa, utracone. Przemarznięte. I to nie tylko tutaj. W całym S. nie pozostał zapewne ani jeden zdrowy pęd, ani jedna soczysta jagoda. Nie ciesz się więc zbytnio, że akurat ciebie ominęła ofensywa chłodu. Wyrok jedynie odroczono.

Niemcy – Kanada – Szwecja – Indie – Szwecja – Kanada – Niemcy.

Tereso? Ileż można wędrować z kuchni do sutereny, z sutereny na piętro, z werandy na strych? Liczba kombinacji jest skończona. Lepiej zajmij się czymś pożytecznym.

Lepiej nie myśleć.

W popiele walają się resztki pieczystego z gołębi. Szare kostki, szary miał. Nie całkiem wiadomo, gdzie przebiega granica między jednym a drugim. Pisali o tym w Biblii. I nie tylko. Z prochu powstałeś i w proch się obrócisz. Taka promocja. Taka zachęta. Zawsze uważałaś, że to odrobinę naciągana linijka. W niezbyt dobrym guście. Powstałeś z głodu, głodem się staniesz po śmierci, oto początkowy werset nowej Ewangelii, spisz ją, a tobie przypadnie rola Apostoła. Zmartwychwstanie odfajkowano. Teraz pora na kilka innych cudów.

Co też mi chodzi po głowie.

Co chcesz, Tereso, co chcesz. A teraz idź już, idź.

Niemcy – Kanada – Szwecja.

Kanada – Szwecja – Indie.

Niemcy – Kanada – Szwecja.

Kanada – Szwecja.

Nic.

3

Zimno, ponuro. Woda w ogrodowym zbiorniku zamarzła. Po długiej nieobecności do nor na placu zabaw powróciły króliki.

W związku z tym – mięso. Mięso!

W związku z tym, Tereso, AAAbsolutnie zadbaj o zapasy. AAAnalitycznie wszystko zaplanuj. Wczoraj widziałaś lisa. Jeżeli się nie pospieszysz, spryciarz pozbawi cię możliwości uczty. Zaskoczył cię, prawda? Ten lis. I króliki. Czyżby do S. powracało życie? Najprostsze, najgorsze, najlepsze, czworonożne, obojętne. Tępo, acz nieustępliwie. Czujesz je w kościach.

A teraz – wypatruj.

Są tam, są. Widzę je.

Kicające, długouche kapsułki przetrwania. Miałabyś na nie ochotę. Stanowczo tak. Na surowo. Natychmiast. Coś jednak cię ostrzega. UWAŻAJ! Coś z głębi duszy. UWAŻAJ! STRZEŻ SIĘ! Coś, co błyskawicznie karleje i umyka, gdy tylko starasz się dokładnie zlokalizować miejsce, z którego pohukuje; coś, co najprawdopodobniej jest nędznymi resztkami przeczucia. Kłopot w tym, że nie ufasz przeczuciom. W każdym razie nie tak jak kiedyś.

Zaufanie to przywilej sytych.

W układzie optycznym lornetki wszystko wydaje się skończone i doskonałe; nawet szczecińska wielka płyta, nawet zapyziałe klatki schodowe i zsypy. Spękane chodniki, drabinki na placu zabaw. Są chwile, rzadkie chwile, gdy masz wrażenie, że jesteś poskładana, kompletna. Ale widok opuszczonego placu zabaw burzy to odczucie; zanurzony w zimowym pejzażu teren przypomina park narzędzi tortur, obsceniczne, porzucone w pośpiechu, rdzewiejące zaplecze jakiejś nieprawdopodobnej objazdowej kaźni. Druciane szkielety nieznanych ci wcześniej form życia, które w czasie gdy chorowałaś, zdążyły objąć w posiadanie Ziemię, a następnie wymrzeć. Karuzele, foteliki, z których oparć odpadła sklejka, ukazują popękane żebrowania; w nich zaokrąglone nity, ostre i złowieszcze, takie, co przy odrobinie nieuwagi rozprułyby każdego od pachwiny po szyję. Obwisłe huśtawki pomalowane łuszczącą się farbą, koszyczki z łańcuchów. UWAŻAJ.

Nic z tego, nie posłuchasz. Co po ostrzeżeniach, skoro na samą myśl o ciepłym posiłku usta wypełnia ślina. Pełzniesz w kierunku włazu.

Z drabiny schodzisz nieuważnie – stopa ześlizguje się ze szczebla. Ratując się przed upadkiem, zerkasz w dół, i nagle w szkle soczewek rozbujanej lornety dostrzegasz odbicie własnej twarzy.

Matko…

Rozpoznałaś się w tym wysokim, pobrużdżonym czole? Obwisłych wargach? Widok nie dodaje animuszu. Choroba odcisnęła piętno.

Dobrze, że rozbiłam lustro.

Dobrze, że rozbiłaś lustro. Przypominasz samą śmierć. Co nagle, to po diable.

Kolejne szczeble pokonujesz już ostrożnie.

Wyglądam niczym śmierć.

Tak właśnie wyglądasz. Najlepiej zjedz coś pożywnego.

Zjadłabym coś pożywnego.

Bezwarunkowo. Powinnaś zjeść coś pożywnego.

Odrobinę czegoś, co żyło.

* * *

Popołudnie.

Kominek ledwie buzuje. Czas jesienny, czas zimowy; nie upływa, niknie. Króliki kopią coraz głębsze tunele. Parzą się, parzą się, następnie dla stosu różowych młodych wyściełają legowiska wydartą z mebli pianką. W swych małych móżdżkach usilnie starają się zapamiętać proste wskazówki – prowadzące do ciemnych i spokojnych miejsc. Uczepione gałęzi wrony kraczą, sporadycznie i bez celu. Jesień i zima to czas anihilacji. Wszystko rozregulowane.

STRZEŻ SIĘ! UWAŻAJ! STRZEŻ SIĘ!

Coś pominęłaś.

UWAŻAJ! STRZEŻ SIĘ! UWAŻAJ!

Z kubłem pełnym szklanych odłamków nieruchomiejesz przy drzwiach, nasłuchując.

Jestem obserwowana.

Paranoja. Mówi ci to coś? Nie wybieraj się w tamte rejony. Zdecydowanie nie przypadnie ci do gustu jej nieprzewidywalny klimat.

Swoją drogą, lustro rozpadło się na sto pięć srebrnych kawałeczków. Policzyłaś dokładnie. Ani mniej, ani więcej. Rachowanie przyniosło dużo uciechy, bo też nie podejrzewałaś, że mogłabyś być jeszcze zdolna do czynności tak bezsensownej. W co większych odłamkach szkła obejrzałaś swoją wymiętą facjatę tyle razy, że nie masz już najmniejszej ochoty oglądać jej ponownie.

Niezły, naprawdę niezły ubaw.

Tereso, żarty na bok. Przygotowania do myśliwskiej eskapady zrodziły całą masę kłopotów. Na początek: nowe sidła. Ich wykonanie okaże się nie lada wyzwaniem – czworonożny, zwinny zwierzak to nie to samo co głupie ptaszysko; pętla ze sznura i miedzianego drutu, jakiej do tej pory używałaś, nie utrzyma królika w pełni sił.

Króliki.

Królików. Zanim stopniał śnieg, naliczyłaś na placu co najmniej osiem nor. Daleko ci do łowieckiego doświadczenia i sprytu, niemniej zwykła logika podpowiada, że dla zwiększenia szans powinno się każdą z nich zamknąć co najmniej jedną solidną pętlą. Pętlą raczej nie za dużą, na pewno nie za małą. Piętnaście centymetrów średnicy będzie w sam raz. To daje pół metra materiału, plus następna połowa na węzeł przy paliku. Po przeliczeniu: osiem metrów. Szesnaście, jeżeliby wzmocnić całość podwójną plecionką.

W twoim najbliższym sąsiedztwie są co najmniej dwa ogródki zamknięte siatkowym ogrodzeniem. Dużo dobrej jakości drutu. Nie przetniesz go jednak bez odpowiednich narzędzi. Obcęgi i dłuto pozostały w zrzuconej z dachu skrzynce, spadając, najwidoczniej wbiły się w rozmiękłą, a teraz ściśniętą mrozem ziemię, bo nie zdołałaś ich znaleźć. W związku z tym przepadły. Poszukiwania na tyłach ogrodu zaowocowały jedynie odzyskaniem pokrytego rudym nalotem młotka, a i to wyłącznie dlatego, że trzonek jakimś cudem sterczał pionowo ponad poziom gruntu. Spęczniały od wilgoci, mierzący w niebo niby palec.

Pierwsze, co przychodzi ci do głowy, to że w najgorszym wypadku użyjesz kabli ze stosu elektroniki w salonie. Niestety, kable nie nadają się do niczego, są nazbyt elastyczne.

A króliki gdzieś tam stają słupka i kicają w najlepsze.

Wizja wymarzonej potrawki oddala się. Na dodatek ogarnia cię histeria.

Jeść, jeść, jeść!

Gdybyś zjadła coś właśnie teraz, serce chyba pękłoby ci ze szczęścia.

Tymczasem stopa puchnie, rozsadza but. Nie dałaś jej odpocząć. Kompendium zdrowia radzi unieść wyżej skręconą kończynę, odpływ krwi zapobiegnie wtedy narastaniu obrzęku.

Kuśtykając, podsuwasz sobie zalatującą zwietrzałą ropą pufę i rozciągasz się z nogami ułożonymi nieco powyżej ciała.

Gdybym mogła za jedzenie przehandlować własne serce, nie zawahałabym się.

Ale co to? Spójrz! Wypowiedziałaś zaklęcie i jak w każdej baśni zaklęcie natychmiast zadziałało. W pufie skrzypią sprężyny. Sprężyny, rozumiesz, Tereso? Spal przetarty materiał, niech pochłonie go ogień, niech ten ogień rozhartuje kapryśną stal. Gruby miękki drut. Długi miękki drut. Prosiłaś i zostało ci dane.

* * *

Wypalanie sprężyn trwa do zmierzchu. Znacznie dłużej, niż to zaplanowałaś. Lekki materiał okazuje się iście piekielnym tworzywem. Zamiast ulecieć szybrem, stopił się, oblepiając drucianą konstrukcję skorupą tak twardą i zapiekłą, że aby ją odzyskać, musiałaś się dodatkowo natrudzić.

A czas się kurczy.

Dlatego też sidła postanawiasz upleść na miejscu. Na placu zabaw znajdujesz kryjówkę w tej jego części, która kiedyś została wystylizowana na kosmodrom. W cieniu rzucanym przez głowicę blaszanego satelity po porannej zawierusze powstała zaspa. Zbierasz śnieg do zagłębienia dłoni i przykładasz w bolesne miejsce na nodze, tkliwą, rozpaloną pręgę tuż pod stawem skokowym. Przytwierdzona do gałęzi drzewa wiejska huśtawka z opony obraca się, raz w jedną, raz w drugą stronę. Jakaś obluzowana mechaniczna część żałośnie poskrzypuje. Tyle tu nawiązującego do rakiet wszelkiego rodzaju żelastwa.

Jestem obserwowana.

Poza tym nad placem zabaw nie unosi się żaden inny dźwięk. Aż strach myśleć w takiej ciszy, pewnie i myśl mogłaby ją zmącić. Przełamać. Nie myśl.

Ech.

Ciii, cicho. Pracuj szybko i wydajnie. Nie pozostaw po sobie najmniejszego śladu.

Zaspę wykorzystujesz do schłodzenia drutów. Wnyki tężeją i nie chcą się formować tak łatwo jak w domu. Aby porządnie skręcić pętlę, musisz włożyć w tę czynność dużo wysiłku, mało tego, precyzja wymaga pozbycia się rękawic. Dotyk żelaza na opuszkach sprawia ból. Zaplanowałaś zastawienie pułapek przy każdej z nor – zadanie przerasta twoje możliwości. W kwestii dobrej wróżby – nie licz na spektakularny sukces.

Ach, dobrać się tam, pić ciepłą krew.

W kwestii motywacji – nie masz sobie równych.

Pierwsza z norek znajduje się dosłownie parę metrów od miejsca, w którym się zatrzymałaś. Całkiem zachęcająca. Podkradasz się ku niej. Tereso, świetny wybór. Wykorzystałaś swój zapas pecha, ten strzał musi być strzałem w dziesiątkę.

Dziesięć małych wnyków rozstawionych na trawniku…

Dobrze, doskonale.

Dziewięć małych wnyków rozstawionych na trawniku…

Zakręć się chwilkę na karuzeli. Dosiądź konia z wyłupanym plastikowym okiem.

Osiem małych wnyków…

Spraw, niech zadzwoni zerwany łańcuch huśtawki. Na przekór.

Siedem małych…

Gdy klęczysz, zajęta rozstawianiem sideł, zza Jeleniowego Wzgórza napływa noc. SPIESZ SIĘ. Podążający za ciemnością atramentowy podmuch z północy obniży temperaturę o kilka stopni.

Zwisające z okapów szpalery sopli podchwytują echo twego murmuranda.

Brzęczą znajomo.

4

Noc mroźna. Umiarkowanie słonecznie. Pomost mgły.

Za sprawą krótkiej odwilży wczorajszy śnieg wstąpił z powrotem w zwały chmur, Powietrze ani drgnie. Widoczność osiemdziesiąt pasów.

Zakamuflowana w jednym z gwiazdolotów jesteś jego pierwszym oficerem i nawigatorem. Pokonujesz drogę odliczaną nie w kilometrach, lecz minutach świetlnych, bo minuty i światło gładko połączyły się w jeden strumień, pasującą ci doskonale nową jednostkę wewnętrznej czasoprzestrzeni. Zadbałaś o sprzęt, wytyczyłaś kurs. W samym sercu galaktyki potrzeb czeka skarb. Nie możesz się z tym skarbem rozminąć. Wiesz to na pewno. O poranku obdarowano cię tajemną mapą. Jej imię to nadzieja.

Gdybym mogła przehandlować własne…

Nie rób tego. Nie powtarzaj się, Tereso. Tandeta rządzi się swoimi prawami – tandetne szczęście objawia się jeden jedyny raz. Jeżeli sięgniesz po więcej, licz się z konsekwencjami. A nie stać cię na jakiekolwiek konsekwencje. Albowiem tamten sen, a właściwie jego końcówka, nie daje spokoju kolejny dzień z rzędu.

Dlaczego mam wrażenie, że ów sen nie był tylko snem?

Na razie nie wiesz dlaczego. Na razie.

Jeżeli jednak przychodzi ci ochota na grzebanie w śmietniku własnej podświadomości, zrób to przynajmniej z pełnym brzuchem.

Lecz dzieci ze snu nadchodzą, lekkie i eteryczne, kołują na granicy postrzegania, krążą na kształt wilków, które ukradkiem zbliżają się do ogniska, cierpliwa doświadczona sfora. Jak im uciec?

W inny sen.

Spróbuj, może ci się uda.

Nic nie jest prawdziwe.

Jednak czuwasz, nie zasypiasz.

* * *

Prószy.

Twoja matka powtarzała, że człowiek raptownie wyrwany ze snu już na zawsze straci umiejętność odróżniania go od jawy. Wtedy nie do końca to rozumiałaś. Wskazywała takich ludzi na ulicy, dziwne, płoche stworzenia o szeroko otwartych, pytających oczach, i mówiła: „Spójrz, nie patrzą na nas, lecz przez nas”. Wtedy tego nie pojmowałaś, teraz już wiesz – patrzyłaś na ludzi przebudzonych, a ich sen nazywał się życie.

Obudzić się z własnego życia. W co? Potworne, potworne uczucie. Właśnie mu podlegasz. Coś się stało.

Co się stało?

Wróciłaś na miejsce łowów. Dwoje wnyków znajdujesz bogate w zdobycz. Dwa pełne sidła na osiem zastawionych, i to zastawionych przez zupełnego amatora, wydają się bardzo dobrym wynikiem; właściwie powinna ogarnąć cię euforia. Kłopot polega na tym, że daleko ci do niej. Kłopot polega na tym, że wnyków pozostało tylko pięć.

Trzy przepadły.

Jak to się stało?

Pamiętaj, nie wierzysz w przypadek. Niewiara chroni cię przed złem.

Podejdź do tego zdroworozsądkowo.

Króliki nie wyrwałyby solidnie zabitych palików. Psy?

Spadł śnieg. Nic nie widać.

Psy pozostawiłyby ślady.

Trwożliwie rozglądasz się po okolicy.

Widoczność osłabła. Najchętniej dokonałabyś bezwarunkowego odwrotu. Takie rozwiązanie dojrzewa w głębi brzucha, trzewia ugniata kolczaste UWAŻAJ. Pamiętaj: tchórze żyją dłużej. Z drugiej strony decyzja o porzuceniu pożywienia nie należy do łatwych – tak wiele wysiłku miałoby pójść na marne?

Pogarszająca się pogoda działa na korzyść. Przemkniesz niezauważona.

OBY TO NIE BYLI ONI. Śnieg i błoto pod podeszwami nie skrzypią – cmokają. Wiatr, zamiast wiać, uderza bagniście. Martwe króle wybałuszają zezowate oczka, pod białymi ogonkami zasycha odruchowo oddany w chwili śmierci kał. Popłoch. Obnażone żółte siekacze, różowe noski, ślad ciemnej piany. Ciałka wydają się płaskie, dwuwymiarowe. Ściskasz oba drutem i przerzucasz przez ramię. Niemal nic nie ważą.

Świeża warstwa bieli pozacierała ślady. Gdyby nie to, łatwiej byłoby wtedy WYTŁUMACZYĆ.

Jak to się stało…

Nikt nie wie. Załóż, że śledztwo poprowadzisz w dogodniejszych okolicznościach. Nie rozpoczynaj następnego polowania, zanim nie skończyło się poprzednie.

Być może odpowiedź gdzieś już na ciebie czeka.

Być może absolutnie nie chcesz jej spotkać.

Głębiej nasuwasz kaptur. Pazurki królików skrobią o płaszcz.

Dalej, dalej, dalej. Byle dalej.

Bogatsza w świeże mięso i złe przeczucia – pierwsze powodują nieznośną lekkość głowy, drugie krępują nogi – zakosami oddalasz się coraz bardziej od niebezpieczeństwa, i choć strach wydłuża drogę, po kwadransie marszobiegu zamykasz za sobą furtkę, z głuchym westchnieniem ulgi solidnie ryglujesz drzwi.

Zaklepany.

Dom daje bezpieczeństwo. Posłuchaj. Gdzieś kornik przegryza się przez nieheblowane słoje, nie wiedząc, że przeżywa jedyną w swoim rodzaju podróż przez odłożony warstwami czas. Kłopot? Jaki kłopot? Nic się nie zmieniło. Natrafiłaś na nieprzewidziany problem, takich wciąż jest niemało. Zapomnij o nim. Zmuś się do beztroski.

Najlepiej coś zjedz.

* * *

Rozkładasz noże, jeden po drugim, w półokrąg. Dwa najdłuższe na samym brzegu. A każdy nóż jest twardy i ostry. Chwytasz rękojeść i przyglądasz się z uwagą. Cienkie na włos lśnienie – gdybyś tylko oparła je na skórze i pociągnęła, wgryzłoby się głęboko. Burczy ci w brzuchu. Nóż. Czysta stal. Błyszczące przenikanie.

Jak łatwo rozpłatać, jak trudno zeszyć.

W skupieniu rozcinasz sztywne ciałka.

Ułożona w dłoni wątroba przypomina mdlejące usta. Groniaste nerki. Skomplikowane wypełniacze konstrukcji, która kica i karmi się sałatą. Pozory. Ukryte mechanizmy i podskórne pływy, z których nie zdajemy sobie sprawy. Burczenie w brzuchu.

Na ciemniejącym niebie stoi słońce, wzeszedł wczesny księżyc, wytrwały widz takich romantycznych spektaklów, tym razem odrobinę przedwczesny. Gwiazda, satelita – dwie źrenice.

Chyba jestem obserwowana.

Niegdyś uważano, że księżyc sprowadza szaleństwo.

Ten blask.

Przed tobą rozpłatane króliki. Opróżnione woreczki na bibeloty natury, idiotycznie niezbędne. Obezwładniający zapach rzeźni. Srebrny wiatr w kominie, podmuch w okopconych organach. Srebrne sekundy, minuty, godziny, dni, razem, posklejane. Ich rój. Nabrzmiewająca nawałnica czasu. Szpalery sopli brzęczą znajomo. Tak znajomo, że…

5

Tak znajomo, że księżyc gaśnie, serce eksploduje, garnek upada – łuuuuup! – odskakujesz w tył jak oparzona.

Tylko spokojnie. Przestraszyłam się odrobinę.

Przestraszyłaś się i wszystko wypadło ci z rąk. Całkiem zrozumiałe.

To się już nie powtórzy.

Wobec ostatnich wypadków to bardzo wygodna obietnica; nikt nigdy nie rozliczy cię z danych obietnic. Jednakże, mimo solennego zapewnienia o potrzebie opanowania, gdy garnek po raz ostatni odbija się od podłogi, kozłuje i wydając z siebie spiżowy brzęk, nieruchomieje, nie potrafisz powstrzymać drżenia rąk – bo cisza, niestety, nie powraca. Cisza wciąż i na nowo pęka, pęka, pęka.

W dźwięku.

Poznajesz go, Tereso?

To niemożliwe.

Bez dwóch zdań. Spełnia się sen – to nie lód dzwoni. UWAGA! To dzwonek.

Niemożliwe.

Komiksowe drrryń, drrryń, drrrryń.

Byle dalej od okna. Nieprawdopodobne. Pogoda zmienna – rejestrujesz otoczenie z ostrością, której zazwyczaj doświadczają cudem ocalone ofiary wielkich katastrof. Pochmurno, okresowe psychodeliczne przejaśnienia. Dzwonek. Osuwasz się na krzesło. Prosto w twojej głowie. Rozpoznajesz go? STRZEŻ SIĘ.

Dzwonek. Wybrzmiewa jak cięcie i cichnie. Umysł gna w przód na płozach nieprawdopodobieństwa. A świat staje w miejscu.

TELEFON.

Nie sposób się pomylić.

Myślałaś, że zagubione wnyki spędzą ci sen z powiek? Spróbuj wytłumaczyć to.

Ale byłam…

Myślisz, że przebyta choroba uznana zostanie za okoliczność łagodzącą?

Ale jestem…

Chcesz wytłumaczyć to osłabieniem? Zmęczeniem? Nic z tego. Rozważ dwie możliwości. Telefon dzwonił albo nie dzwonił. Wybieraj. Niemniej w obu przypadkach – żarty się skończyły.

Może wariuję?

To jest ten drugi przypadek. Ale, Tereso, ten dźwięk był tak rzeczywisty…

Całą sobą wiem, że…

Szczypiesz się w policzek.

Aha, boli. Jawa. Więc – nie licz na taryfę ulgową.

Najmniejsza cząstka ciebie, ta najbardziej skryta, głosem spikera Obrony Cywilnej przypomina ci o bandach szabrowników, oddziałach samozwańczej milicji, która z milicją ma niewiele wspólnego, hordach łazików-rozbójników, gotowych na wszystko rodzinach wygłodniałych kanibali. Widziałaś to wszystko w telewizji. Telewizja co prawda nie nadaje od miesięcy, ale z drugiej strony Bóg także od dawna nie rozmawiał z ludźmi i jakoś to nikomu nie przeszkadzało; w związku z tym nawet nie próbuj podważać raz ustawionego dogmatu ekranu. Nie uda ci się.

Albo weź się w garść.

Istnieje tysiąc możliwych wyjaśnień, dlaczego telefon w ogóle się odezwał.

Tysiąc? Wymień trzy.

Zalane studzienki? Deszcze, śnieg, odwilże? A może to spięcie? Wygłodniałe szczury kanalizacyjne przegryzły kable akurat pod moim domem? Odległe burze?

Czy masz coś więcej na swoją obronę?

A potem znów. Dzwoni. Implikacje tego, że w wymarłym mieście tak niespodziewanie odezwał się telefon, budzą przerażenie zbyt wielkie, abyś sprostała mu w obecnym stanie.

To Bierni, jednak Bierni.

Drwią z ciebie w najlepsze. Dzwonek milknie, a po sekundzie czy dwóch odzywa się natarczywie. Przeskoczył do pobliskiego domu, bardziej na lewo. Zaciskasz pięści, zatykasz nimi uszy, ale telefon wciąż dzwoni, blisko, bardzo blisko, przecznicę lub dwie dalej.

Niech to już się skończy.

Dryyyń, dryyyń, dryyyń, czyyyrń, czyyyrń, czyń, czeeeeeń, czerrrrń, czerń.

Dźwięk przypomina wezwanie do boju.

Czemu to właśnie ja? Czemu to właśnie mnie? Dlaczego po tym wszystkim? Dlaczego teraz? Czy nie mogłoby być inaczej? Po co? W jakim celu? Z jakiej przyczyny? Ile razy zadawałam sobie te pytania? Ile razy nie otrzymywałam na nie odpowiedzi?

Nie wiesz. Nie dowiesz się. Który z kolei raz trzeba ci przypominać, że jakiś czas temu raz na zawsze zamknęłaś kwestię poszukiwań sensu?

Niech to się skończy. Niech nadejdzie koniec. Mam sześćdziesiąt cztery lata. Nigdy bym tego o sobie nie powiedziała, ale marzę wyłącznie o tym, aby umrzeć w spokoju. Tak. Niech nie dzwoni, niech nie dzwoni, niech nie dzwoni.

* * *

W sypialni rodziców panuje teatralna zaduma połączona z bałaganem absolutnym. Strzaskane meble, strzaskane drzwi, drzazgi, skrawki papieru. Zawędrowałaś tu po to, aby przetrwać. Aby wybłagać dla siebie ocalenie. Bo postawmy sprawę jasno. Odkryto cię. Nie masz szans. Ktoś właśnie ruszył do ataku. ATAKU. Konfrontacja wydaje się nieunikniona.

Albo – spokojnie; jesteś słaba. Pleciesz trzy po trzy. Zbyt długo żyłaś jak w oblężonej twierdzy. W związku z tym na obserwacji siebie spędzisz kilka najbliższych godzin. Postanowione. Obecnie zegar wskazuje okolice jedenastej.

Koniec wygodnej samotności spędzanej na roztrząsaniu praprzyczyny. Będziesz zmuszona dowiedzieć się, czy to przypadek, czy zmowa, czy dzwoni przyjaciel, czy wróg. Czy w ogóle dzwoni ktokolwiek. Dopóki nie wyjaśnisz punktu drugiego i czwartego, S. traci status bezpiecznej przystani.

Łkasz. Podłoga wibruje na kształt membrany, która kryje pod sobą przepastne głębie. Z tych głębin podnosi wredny pysk coś, co chciałoby cię dopaść, przegryźć wpół. Uczucia, którym podlegasz, wydają się tak sprzeczne, tak potężne, że gdyby zostały przyłożone do surowca słabszego, znacznie gorzej zahartowanego niż ty, raz dwa starłyby go na proch. Jak w słowach, jak w z trudem wyobrażanych OBRAZACH przedstawić bulgoczące w zakamarkach serca niespotykane fuzje odprężenia i przerażenia, ciekawości i ostrożności, wyczekiwania i potrzeb? Jedyne, na co cię stać, to szeptane ciche kołysanki o niezmiennym, idiotycznym refrenie: to NIEMOŻLIWE. A kiedy tak leżysz, bezwładna i pozbawiona tchu, dwa głosy podnoszą się ku tobie z sutereny, plastikowy duet manekinów przenika przez strop i zaczyna czynić ci wymówki.

Zapomniałaś o nas, Tereso, a przecież po to nas ze sobą zabrałaś. Po to byliśmy ci potrzebni. Obecni.

Zamknijcie się! Nie macie prawa głosu. Nie macie baterii.

Ależ, Tereso, na nic się zdadzą twoje narzekania, znaleźliśmy nowe źródło zasilania, niewyczerpane źródło twojej ukrytej potrzeby. Dlatego też jesteś zmuszona wysłuchać nas, nie ma na to rady. Wreszcie otworzyłaś przed nami tajemne przejście do twej głowy, Tereso, i posłuchaj, nie zamkniesz tych drzwi, choćbyś nie wiem jak się starała. Za każdym razem wepchniemy w nie plastikową stopę, a plastikowa stopa nie zna bólu; jest jednak doskonałym dla tego bólu naczyniem. My jesteśmy puści, tak, Tereso, puści, ból wypełnia nas po brzegi, nie chcieliśmy go, lecz wlałaś go w nas i odstawiłaś do kąta jak pojemnik z nieczystościami, straszna, straszna rzecz. Na coś takiego nie zasługuje nawet manekin. Przecież wiesz, jak to jest, gdy nie można wykrzywić ust w grymasie przerażenia, gdy nie można zamknąć oczu, bo nie ma się powiek. I teraz, Tereso, my ten strach oddamy tobie, właśnie tak, prawdziwy strach, a jest go tyle, że nie przełkniesz nawet dwóch łyków i rozpękniesz się jak balon, Tereso.

Zamknijcie się, zamknijcie…

Na dwie części. A żadna nie będzie lepsza od drugiej i żaden człowiek nie był lepszy od drugiego, martwy czy żywy, i to jest nasz świat, Tereso, nowy i wspaniały, szary betonowy świat wiecznego spokoju i medytacji, w którym telewizor-czajnik-stereo, każda martwota, która wyszła spod waszej ręki, nareszcie może odetchnąć, skoro człowiek zginął. Pozostały tylko wasze chromowane dzieci, chore, kulawe i nieruchome, i jest to klątwa, Tereso. Więc odszukaj-wykryj-sprawdź, inaczej nie licz na litość, na odroczenie, bowiem teraz potrzebujesz jedynie…

Czego?!

… wybaczenia. Ponieważ nie jesteś ocaloną, jak to fałszywie rozpowiadasz. Ty jesteś świadkiem, świadkiem z wyboru, a taka zbrodnia nie uchodzi płazem.

Dajcie mi wszyscy święty spokój!

Zbiegasz do sutereny, dopadasz do manekinów i wynosisz je przed dom. Tam rzucasz się we frenetyczny taniec kopniaków bez opamiętania, grad wściekłych ciosów. Tyle tylko, że jesteśmy twardzi, uderzenia nie zostawiają na nas śladu, plastikowe korpusy ślizgają się po zmrożonej trawie – ni rysy na płaskich ciałach – nagie na gołej ziemi, niepokonane, o wiecznie żywotnej, pokrytej akrylem skórze.

Przebiegłe, pyskate skurwysyny!

Cios, cios, cios, cios za ciosem, aż po kilku minutach rozdawania razów orientujesz się, że nie osiągnęłaś nic oprócz wybitych palców. Możemy zamilknąć, ale czy naprawdę myślisz, że jeszcze kiedyś uciekniesz spod naszych spojrzeń? Tak wiele nas przecież łączy. Z marsową miną zakładasz ciężkie buty. Najchętniej byś nas spaliła, wiem przecież, lecz pamiętaj, Tereso, teraz MUSISZ już być ostrożna.

Załatwię was. Załatwię na dobre.

Potem przypominasz sobie, że istnieje odmienny sposób. Że jeżeli czegoś nie można zniszczyć, należy to pogrzebać. Przenosisz zatem sztywną parkę na brzeg zbiornika z deszczówką. Jeden po drugim, wrzucasz ciała na głęboką wodę. Tylko że ta woda nie jest głęboka, a manekiny to nie żywe istoty, nie mogą utonąć. Z hałdy ziemi pozostałej po wykopie wybierasz pokaźną, zmarzniętą grudę i ciskasz. Męska kukła na moment kryje się pod powierzchnią, zaraz jednak wypływa z powrotem, rozkołysana, pustooka i bezczelna; kolejne twarde pociski odbijają się od twardej skorupy, rozsypują. Jakby na złość, jakby tego wszystkiego było mało, powracają telefony, raz tu, raz tam, gdaczą. Drrrrryń, drrrrrań, drrrrryń, drrrraaaań. To przelewa czarę goryczy. Ale spokojnie, nie obraziliśmy się na ciebie. Kochamy się, pamiętasz?

Telefony milkną dopiero pod wieczór. I okazuje się, że jest to najgorsza rzecz, jaka ci się do tej pory przytrafiła.

6

Kto chce, niech posłucha.

Jest taka baśń – a raczej może będzie?, a może raczej była? – o samotnej bogini, matce założycielce, która na powrót ujęła wystrzępione nici losu i uplotła z nich twardy, długi powróz, wystarczająco długi i wystarczająco twardy, aby związać cały ten popieprzony kociokwik, uformować i od nowa tchnąć weń życie. Patronowała ona grupie rozbitków myszkujących po miastach, mających za zadanie odnalezienie jak największej liczby ocalałych z pogromu, aby położyć podwaliny nowego społeczeństwa. Widziała wyraźnie i rozbitków, i szczęśliwość, gdy odnajdywali sobie podobnych. Lecz tylko w pierwszym miesiącu poszukiwań. Gdy doznała tego objawienia, po raz pierwszy od wielu dni zaśmiała się w głos. To ci dopiero szalony pomysł, uznała. Żywcem wyjęty z groszowej powieści science fiction! Jak mogłam kiedyś dać mu wiarę? Ludzie niosący sobie nawzajem pomoc? Jak gdyby zostali skrzywdzeni przez kogoś innego, a nie siebie nawzajem? Doskonałe. Podziękowała za współpracę.

Załatwcie to beze mnie.

Tak właśnie pomyślała. Beze mnie. Przyjdźcie, jak już będzie po wszystkim. Gdy nastanie nowy Eden. Zaraz po tym, jak zostanie zajęta i obsiana bezpańska ziemia, a wy odgrodzicie się ostrokołem od innych grup, ponieważ uznacie, że tylko wasze przetrwanie ma znamiona cudu, tylko wy odgadliście, do czego ten świat zmierza, choć nie do końca będziecie pewni, czy to nowy początek, czy raczej złudny spokój, jaki zwykle nastaje, gdy przygasa pożoga. Nie szkodzi: szalone natchnienie to potężny bodziec; na to też prędzej czy później wpadniecie. Historia kołem się toczy. Odezwijcie się, gdy stworzycie nowy rząd, z rzeszami rumianych polityków. Dajcie znać, gdy politycy bardziej niż o was zaczną dbać o manicure. Zaraz po tym, jak od nowa wymyślicie samoloty, elektryczną szczoteczkę do zębów i prostytucję. Podatki, więzienie i służby bezpieczeństwa. Gdy od nowa ruszą wygasłe elektrownie, wspólnym wysiłkiem ogrzejecie domy, a wtedy zdejmiecie z siebie podarte łachy, umyjecie się i okaże się, że pod homogeniczną warstwą brudu macie różnokolorową skórę. Gdy biały okaże się barwą wybraną i przy paru spontanicznych okazjach zedrzecie pasami jego zbyt ciemne odcienie. Gdy słabym odbierze się prawo wyboru, bo i tak będą żyć wyłącznie na łasce zwycięzców. Gdy według was wszystko wróci do normy. Wpadnijcie właśnie wtedy, żebyś mogła powiedzieć im: a nie mówiłam. Tak właśnie powiedziała: a nie mówiłam. Niemniej gdy przyszło co do czego, okazało się, że bogini tak długo z nikim nie rozmawiała, aż jej usta wyschły, odzwyczaiły się słów.

Jednak wiesz przecież, Tereso, że słowa nie mają znaczenia, znaczenie ma to, co zostało pod nimi ukryte, oto zaginiony dekret Królowej. Jeżeli bowiem jeszcze o tym nie wiesz, nadchodzi zmierzch korony, twoje królestwo rozprasza się i rozrasta w zastraszającym tempie, a im dalej od jego murów, tym mniej się o nim pamięta. Z pragmatycznego Wieku Brązu wkracza w rozpasany Wiek Złoty, wartości nabiera złudzenie i cekinowy blichtr. Twoi poddani, płoche insynuacje, patrzą w przyszłość nieruchomo i chłodno niczym aparat fotograficzny, niczym stado głodnych błyskotek srok. Twój tron, miejsce podniesienia władcy, uwiądł – jakże może być inaczej, skoro zasiadasz na nim, nie dostrzegając już granic zgruzowanych włości?

A po pustych komnatach upiornego zamku snuje się samotny jak palec, chory na suchoty błazen, którego kaszel przypomina krzyk, liche anegdoty zaś nie rozśmieszają nikogo. Znasz już je wszystkie na pamięć tak dobrze, że zapominasz, w których miejscach należy się śmiać.

A skarbiec wątpliwych mądrości, przechowywanych na lepsze czasy, od dawna świeci pustką. Na dodatek królicze mięso, które z takim poświęceniem gotowałaś, pozostawione zbyt blisko kominka, zepsuło się i zaczyna śmierdzieć. W jednoosobowej skali – o wiele gorzej niż ty sama. Potrawka zmętniała, pojawiły się w niej bąbelki gazu. Całość nadaje się do wyrzucenia.

Błazen zanosi się kaszlem. Rozśmieszyłaś go do łez. Ten chlupot, który jednak słyszysz, ze łzami nie ma nic wspólnego; dochodzi z komina. Jaka szkoda, że nie ma przy tobie tria szczwanych Ministrów, jaka szkoda, że przegnałaś ich precz. Okazaliby się przydatni.

Jak to możliwe, że od kilku tygodni tak zupełnie lekceważyłaś przepełniające S. niepokojące znaki? Dym unoszący się z huty? Wycinkę na Jeleniowym Wzgórzu? Okaleczone psy? Ktoś wkroczył do miasta i metodycznie dokonuje podboju. Zadomowił się tuż pod twoim nosem i nie niepokojony przez nikogo grabi to, co zostało już zagrabione. Wyjdź mu naprzeciw.

Albo i nie.

Racja. Ale drugiej takiej szansy nie będzie. I ty to wiesz. Aż za dobrze.

* * *

Powiało. Śnieg przypomina rozpylone światło, skrzepł, opada niczym cynk. Intruz. Musisz się zdecydować, czy uciekać, czy dążyć do konfrontacji.

Wraz z nadejściem mroku S. tonie w złudzeniu. Okna rozpalają się w kolejnych domach. Tlą się na nich iskierki wspomnień, jak błędne ogniki na powierzchni czegoś, co trudno nazwać bezdennym rozlewiskiem, choć jak rozlewisko jest martwe i ciche, i zimne, i grząskie.

Ze wzrokiem przylepionym do okularu przelatujesz od jednych wyłamanych drzwi do drugich, pukasz i wchodzisz do środka. Zaczęło się od wpatrywania w rozbitą wystawę biura zakładów sportowych. Niby nic, a zanim się spostrzegłaś, rozmawiałaś z bukmacherem. Miejscami przeświecały przez niego wiszące mu za plecami sprzęty, ale nie zraziło to was, przeciwnie, tym szerzej uśmiechaliście się do siebie w bezsłownym porozumieniu, cieplejszym niż pocałunek prosto w usta. Na co to nam przyszło, kiwał głową stary eteryczny hazardzista, szeleszcząc przywidzeniem kuponów rozgrywek i tabeli lig. No na co? Na nieruchomej głowie falowały włosy cienkie niczym witki, jakby duch był okazem zamkniętym w słoiku z formaliną, mikroorganizmem podglądanym przez mikroskop. Przepraszam za włamanie, przepraszasz. Nie szkodzi, chodziło przecież o sprawę najwyższej wagi. I milkniecie. I stoicie tak przed sobą, poszukując pierwszego lepszego tematu. Nic nie przychodzi ci do głowy. Same bzdury. Jak w życiu. A co z…? Z tego, co pamiętasz, nie miał rodziny, nigdy też o niej nie rozmawiał. Zapytany o nią pewnego razu stropił się i zamilkł na dobre pięć minut. Jego upiór także nie lubił poruszać tej kwestii – gdy zaczynasz podpytywać, czy ktoś oprócz ciebie jeszcze o nim pamięta, bukmacher dmucha delikatnie i zrywasz się, i odlatujesz, papierowo lekka.

W piekarni dwóch piekarzy wypieka wiecznie świeży chleb. Nie mamy tych bułeczek, które pani lubi, skarżą się, niewinni i w bieli, tak biali i niewinni jak za życia. Tak naprawdę nie mamy też chleba, tylko zimne, niezdatne do spożycia pajdy ektoplazmy. Dziękujemy jednak za odwiedziny. Ci dwaj od zawsze utrzymywali, że są bliźniakami, mimo że różniło ich niemal wszystko, od wzrostu przez temperament. To mój brat bliźniak, przedstawiali się, a to mój brat bliźniak, puszczali perskie oko. Przepraszam, że kradłam chleb. Tereso, nie zależało nam już na nim, bez nas chleb to tylko symbol, co zrobić, gdy symbole zastąpiły rzeczywistość?

Machasz na pożegnanie i ruszasz dalej. Wieżowiec w środku miasta okazuje się opuszczony; jakże ma być inaczej – skoro zjawy wypełniły go aż po brzegi za życia. W supermarkecie wije się kolejka ku ostateczności. Zagadujesz uprzejmie. Nikt nie odwraca głowy, aby przypadkiem nie wypaść ze swojego miejsca w szeregu.

Łuuuuup!

Wyrwana z zadumy odklejasz policzek od zimnego szkła lornetki.

Rozpoczynając zaciemnienie, zaciągasz w każdym pokoju zasłony, zapalasz nieliczne świece, kapiąc stearyną na zakrętki od słoików. Niektóre stoją prosto, inne przechylają się, jakby umęczone dźwiganiem pióropuszy światła. Ich blask to sadzawki rozrzedzonej ciemności.

Nie ma powrotu. Nie ma tego, co zostawiłam za sobą.

Bo teraz już wiesz, że cywilizacja, społeczeństwo, życie w grupie, były tylko złudzeniem; istnieje jedynie życie z dnia na dzień. Wszystko inne to panteon masakry, któremu przewodził Święty Piotr z włócznią. Za nim – zastępy aniołów padlinożerców szarpiących martwe tusze, chór brutalnych cherubów, niczym wilki wypłakujących do księżyca swe proste pragnienia. Niebieskie przestrzenie o zapachu rui. Przetarła się tkanina nędznej scenografii – wielkie widowisko nareszcie porzuciło pozory. Nie my je wyreżyserowaliśmy, nie my nim kierujemy. Kto więc, skoro nie ma szans powrotu do tego co wcześniej? Koślawy pitekantrop z szerokim czołem byłby teraz najlepszym towarzyszem. Bez fantazjowania, bez skrupułów. Zestroiłby krzepkie ciało z drzewem, trawą i wodą. I byłoby mu to wynagrodzone. Bo przyroda nie toleruje sztucznego porządku rzeczy. A siedem miliardów byłych człekokształtnych, żyjących w większości w piętrowych mrówkowcach, trąciło cokolwiek herezją.

Co zostało rozdzielone, niech takie pozostanie. I nie zabijaj. I nie kochaj.

Przyroda nie kocha i nie zabija, nie nienawidzi i nie pamięta. Czeka. Tysiącami, setkami tysięcy, milionami lat. Spójrz na mnie, zachęca, zobaczymy, kto pierwszy się roześmieje. Spójrz. Pamiętaj tylko, że jeszcze nikt nigdy ze mną nie wygrał.

Czego warta jest ta walka, skoro w jej trakcie kruszyły się spiralne galaktyki?

7

Mroźne, bezgwiezdne niebo, zapowiadające zwrot w pogodzie. Prognoza: na gorsze. Niespodziewany powrót bezsenności.

Po południu podejrzenia zostają potwierdzone. Domy, w których odzywały się telefony, okazały się nieprzypadkowe. W końcu dostrzegłaś regularność. Wzór. Po przebiciu się przez książki telefoniczne, po porównaniu adresów kolejnych mieszkańców i przyporządkowanych im numerów, wysnuwasz interesującą teorię. Zakłada ona, że kilkadziesiąt lat temu telefony instalowano zgodnie z układem przestrzennym miasta, podłączając je do centrali symetrycznie, kolejnymi przecznicami. Na potwierdzenie tej tezy masz dowód w postaci odręcznie sporządzonych rysunków: połączone ołówkiem linie biegną wzdłuż ulic, aby następnie rozejść się promieniście. Biorąc pod uwagę rozległość miasta i stare metody budowy, taka symetria była ogromnym ułatwieniem. Ktoś, kto chciałby odszukać konkretną osobę, stał teraz przed bardzo prostym zadaniem.

Ktoś, kto poszukiwałby MNIE.

Wystarczy jedynie, że metodą prób i błędów wykręcać będzie kolejne numery, zmieniając ostatnią cyfrę w ciągu. Sporządziłaś stosowne wykresy. Potrafisz przewidzieć, gdzie zadzwoni następny telefon. Dzisiaj już co najmniej kilkakrotnie zanotowałaś bezbłędne trafienie. Najpierw bawiłaś się własną nieomylnością. Teraz cierpnie ci od niej skóra. Piekielnie proste. W związku z tym zakładasz, co następuje: ten, kto dzwoni, korzysta z podobnej książki z numerami albo ma dostęp do centrali.

Ten ktoś przewidział twoje wahanie. Jest wyrozumiały. Nie pojawił się w okolicy. Dlaczego? Daje ci czas? Chce cię wywabić? Dryń, dryń, zaprasza wciąż i wciąż, wiedząc, że w końcu się zgodzisz. Z tego postępowania wysnuwasz raczej smutne wnioski. Misja ratunkowa, której się spodziewałaś, to najprawdopodobniej ktoś tak samo samotny jak ty. Większa grupa urządziłaby szeroko zakrojone poszukiwania. Większą grupę zauważyłabyś bez trudu. Jednostka działa na oślep. Ale przecież wcale cię to nie dziwi.

Na wszelki wypadek sprawdziłaś wytrzymałość wzmocnień na werandzie. Wolisz być przygotowana na jakąkolwiek niezapowiedzianą wizytę.

W kucki, przed kominkiem. W kominku obraca się słup zimnego powietrza. Wiesz, że w najbliższym czasie powinnaś unikać rozpalania ognia.

Oczywiście, że tak.

Intruz. Wyjątkowo ciekawe słowo na określenie bratniej duszy, gdy wokół brak bliźnich. Ale właśnie tak zaczynasz odczuwać jego obecność, jako… najście.

W ustach masz smak krwi, w oddechu zapach zleżałego mięsa. Potrawka. Króliki nie były tak zepsute, jak myślałaś. Albo były, a ty nie miałaś wyjścia.

Zgodnie z wyliczeniami poczynionymi w rejestrze pogody nadchodzi epoka lodu. Ochłodzenie nie rokuje najlepiej. Ochłodzenie rokuje bardzo źle. A może jednak? W głębi ducha liczysz na szczęście, same wyjątki potwierdzające regułę. Ostatnio zbywało ci na cudownych zbiegach okoliczności, teraz przyszedł na nie doskonały czas.

Wystarczy odrobina dobrych chęci i dla wszystkiego znajdzie się wytłumaczenie.

Tak właśnie pomyślałaś: wiele rzeczy da się wytłumaczyć przy odrobinie dobrych chęci. Ale w miarę tego, jak mija dzień, niepokój ulega nasileniu. Być może ty przyczaiłaś się w oczekiwaniu, ale po drugiej stronie kabla ktoś nie próżnuje. Wydaje ci się, że od wczoraj uległ zmianie wzór, zgodnie z którym odzywały się telefony. Dzwonki do tej pory rozbrzmiewały w określonym rytmie. Dziś dyskretnie zmienił się przebieg i zasięg nieodbieranych połączeń. Następowały jakby szybciej, do tego wyłącznie w najbliższej okolicy. Na samym początku, zanim zatoczyły krąg, mijało kilka godzin. Teraz dźwięk nie oddala się, lecz krąży wokół ciebie nieustannie; skrada się i nie milknie. Wszystko układa się w jedną całość. Ogarnia cię niezdrowe podniecenie.

Siedząc z telefonem na kolanach, za każdym razem gdy terkocze, gładzisz go delikatnym, miękkim ruchem, jakim ucisza się zapłakane dzieci. Nigdy nie miałaś własnych dzieci, ale gdybyś je miała, pewnie tak właśnie odpowiadałabyś na ich skargę. Delikatnie. Liczysz: raz, dwa, trzy, cztery, pięć, sześć, siedem, osiem. Przerwa. Potem to samo za ścianą. Potem po drugiej stronie ulicy.

Ktokolwiek zasiada po drugiej stronie kabla, zbliża się.

Brak zasilania znacznie zawęża obszar ewentualnych poszukiwań. Wyliczasz co najmniej kilka miejsc ze starymi analogowymi centralkami, które prawdopodobnie działałyby nawet przy ograniczonym dopływie energii, kilku watach potrzebnych na rozruch. Budynek policji, stara poczta, być może straż pożarna. I huta…

Huta.

Prawie na pewno huta. To jedno jedyne miejsce, w którym bez trudu można odnaleźć wystarczającą ilość elektrycznego złomu. Wątpliwości jednak wcale nie cichną, przeciwnie.

Być może dlatego, że o ile przez kilka minionych miesięcy dość dobrze zaznajomiłaś się z samym miastem, o tyle przyległy do niego industrialny poligon pozostał nierozpoznany. Rozparty na sfatygowanej mapie przypomina zrzucony z nieba solidny blok kamienia, zwarty i odpychający, zazdrośnie strzegący własnych tajemnic.

Być może dlatego nie jesteś przekonana, czy ruszać się z miejsca.

A nadchodzi czas wędrówki. Oczywiście – jeżeli ci życie miłe.

Huta. Ogrodzenia zapewne sforsowano, wygasły ogromne piece konwekcyjne. Na pewno jednak pozostał żrący chemiczny strach, płynący pomiędzy burymi cielskami skrawarek, frezarek, pilarek, dźwigów, dźwigni i dźwigarów. Mechaniczny labirynt, w którym zbyt łatwo można się zgubić albo wpaść w śmiertelną zasadzkę. Czy zatem ruszać na poszukiwania? Podobno najlepszą obroną jest atak. Ale skoro atak, jak to przewidziałaś, już się odbył, pozostała ci wyłącznie obrona.

Pieprzyć to. Tym razem nie popełnię błędu.

Tym razem nie dam się zepchnąć do defensywy.

Cokolwiek mnie czeka, wyjdę temu naprzeciw.

Zegar wskazuje szóstą, kalendarz okolice środy.

* * *

Pod wieczór dopada cię zgaga. Wygrzebujesz węgiel z paleniska i kruszysz go w misce. Urobek wysypujesz na stół. Kopczyk dzielisz na cztery porcje, nabierasz jedną z nich łyżeczką i popijasz łykiem wody. Stary domowy sposób na niestrawność. Węgiel drapie w gardło. Łyżeczka pozostawia na dziąsłach posmak aluminium. Przypominasz sobie te wszystkie łakocie, którymi raczyła się Alicja w Krainie Czarów, ciasteczka i płyny – zjedz mnie!, wypij mnie! – dzięki którym malała lub rosła albo działo się z nią inne bógwieco. Naprawdę świetne wyjście z wielu niedogodnych sytuacji. Naprawdę kiepska zagrywka autora. Wystrychnąć czytelnika na dudka w momencie impasu, w którym cała rzecz nabierała rumieńców. Trzy porcje węgla odkładasz na później.

Lepiej chyba byłoby żyć w krainie baśni.

I jak byś sobie w niej poradziła? Baśń przypomina studnię bez dna; cokolwiek do niej wpadnie, nie będzie zapomniane. Baśń rządzi się odwiecznymi prawami, ma wstęp, rozwinięcie i zakończenie, swoją duszę, ciało i krew, i jeżeli tylko zakosztuje się w baśni, baśń przeżre kogokolwiek i cokolwiek jak rak. Spali w ogniu opowieści. Co ty na to?

Lepiej chyba byłoby po prostu żyć.

Dużo się nauczyłaś ostatnimi czasy. Lepiej późno niż wcale.

Nadszedł moment na wykorzystanie tej nauki.

Telefon dzwoni cały dzień, długimi, nieprzerwanymi sygnałami. Dygocąc ze strachu, który jest oczekiwaniem, ostrożnie unosisz słuchawkę i przykładasz ją do ucha. Plastik parzy.

Z niesłychanej dali, z niesłychanego miejsca, nadciąga głos:

— Witaj. Wiedziałem, że w końcu odbierzesz.

pomiędzy

1

Zaczyna się niewinnie: klekocze obluzowana dachówka, rdza przegryza metalowy płot. Widzisz? Po ścianach domów spływają wodospady, od dachów aż po parter. Rozbite szyby opadają z masek samochodowych wraków. Widzisz to? Ukryte pod asfaltem korzenie drzew na razie odłożyły na później mozolną ucieczkę ku światłu, jedynie wybrzuszenia w jezdni wciąż zdradzają ukryte pod nią napięcie. Opadłe liście butwieją i kisną, mętna woda w kałużach staje się przejrzysta. Poszturchiwane przez strumyczki wody kamienie zaokrąglają się niedostrzegalnie. Na metalu skrapla się rosa. Widzisz? W oddali zerwane kable wysokiego napięcia powiewają na słupach trakcyjnych na kształt zmierzwionych włosów. Powietrze uchodzi z miliona nieruchomych opon, z kolejnego miliona przedziurawionych i oklapłych wyłania się splątane siatkowanie. Podzwaniają tablice ogłoszeniowe. Skrzeczą niedomknięte furtki. Niepokryte bejcą deski komórek chłepcą wilgoć, pęcznieją i rozsadzają okiennice. Widzisz? A na koniec każda z tych rzeczy zamarza.

Mroźna ciemność za oknami podnosi się – bezgłośnie – niczym bazaltowe wieko, potem przygniata ziemię, obraca w lód. Jeszcze kilka tygodni temu w S. to zagrożenie w świetle dnia było tym gorszym rodzajem trwogi, noc sprzyjała wytchnieniu. Biernych nie widziałaś od dawna, po zapadnięciu zmroku psy posłusznie wracały do swoich legowisk; noc chroniła. Gdy nastawała, niebezpieczeństwo wydawało się odległe.

Zegar wskazuje północ. Pojedyncza świeca oświetla wycinek piwnicznej posadzki. Chciałabyś wyjść na dach, przepatrzyć okolicę – księżyc świeci wyjątkowo jasno – nie znalazłaś w sobie dość siły. Kipi retorta lęku. W niej krystalizuje się straszny wniosek: to ty jesteś błaznem Królestwa.

Świeca wypalona jest do połowy. Część ciebie także ulega wypaleniu.

Przyznaj, kapitulujesz. Wytrzymałaś długo, bardzo długo, zapewne nikt inny nie wytrzymałby aż tyle, niestety nadchodzi kres twych zmagań. Nie oczekuj jednak pochwał i wyróżnień. Wyobraźnia podsuwa ci obraz samej siebie jako pilota kamikadze w kokpicie z papier-mâché. Wyposażono cię w bilet w jedną stronę, sprzęt działa jak należy, niestety współrzędne celu to stek bzdur. Radio nie działa, nie zgłosisz tej pomyłki dowództwu. Odpowiadasz sama przed sobą. Nie pisałaś się do tej roboty, ale skoro już trzymasz stery, daj z siebie wszystko, istnieją oczekiwania, którym musisz podołać. Wystartowałaś i nikt nie spodziewa się, że powrócisz, a ty mimo to szybujesz w poszukiwaniu miejsca do cichego wodowania. Halo, baza, halo, baza! Okoliczności okazały się niesprzyjające. Poszukiwania sensu spełzły na niczym.

Czego innego jednak uczepić się w rozpaczy, jeżeli nie odrobiny fantazji, skoro wartość i przeznaczenie otaczających cię rzeczy uległa tak drastycznej zmianie, że połapałyby się w nich dopiero pokolenia, które na nowo nadałyby im nazwy, zredefiniowały, użyły według swoich potrzeb. Świat stanął na głowie, świat to zgliszcza. Mogłabyś od nowa nauczyć kogoś, jak żyć w nowym świecie, linia spadkobierców została jednak przerwana. Spotkanie z drugim człowiekiem podkreśliłoby tylko obopólne beznadziejne położenie. Czy właśnie dlatego odnosisz wrażenie, że przeżywanie upadku w zupełnej samotności pozwoli ci na zachowanie resztek honoru?

Poza tym spadając w pojedynkę, trudno dostrzec, jak szybko się ten upadek odbywa.

Albo podejrzewasz, że zostaniesz wykorzystana.

Nie, to nie to. Byłabyś ostrożna. Nie boisz się powrotu ludzkiej podłości. Znasz ją. Znane lepsze jest od nieznanego. A jeszcze – ludzka podłość jak każda ciemna strona charakteru ma przeciwieństwo; od dawna uważasz, że każdy antagonizm prezentuje najwyższą wartość. Czarne i białe. Dobro i zło. Możliwość wyboru, na tym to właśnie polega. Gdyby tylko nie nękała cię obawa, że dusza człowieka, który wstanie z popiołów obecnej zagłady, pozbawiona zostanie jasnych i ciemnych zakamarków, będzie taka jak one – miałka, szara. Homo cinis. Człowiek popielny. Władca krainy, w której jak w urnie złożone zostały resztki dobra. Znak czasów. Tylko one się liczą: wymierne, natychmiastowe przyjemności. CYNIZM, słyszysz melodię tego słowa? Cinis. Cynizm. Cóż za zbieg okoliczności.

Niewielki agregat prądotwórczy, który przydźwigałaś ze śródmieścia, postękuje miarowo i stale. Dla niego liczy się tylko praca, zamknięty obieg. Jego obecność najbardziej przypomina towarzystwo zwiniętego w sześcian kota cudaka; powietrze wypełnia wyczuwalne drżenie, lecz samo ciepło pozostaje wyłącznie wewnątrz. Pogodziłaś się z tym. Oszczędzasz. Pół kanistra benzyny. Wskaźnik agregatu pokazuje minimum. Bryła lodu umieszczona na pokrywie silnika topi się od przeszło dwóch godzin. Cierpliwie poczekasz. Minimum to minimum.

Pół kanistra benzyny oddala przymus rozpalenia wolnego ognia. Czasowe niedocieplenie to konieczność, skoro w doborze agregatu preferowałaś nie moc, lecz rozmiar. Tak. Wybrałaś taki, by przeszedł przez właz do kanalizacji. Bo do miasta dotarłaś kanałami. W związku z tym ubranie cuchnie szlamem, który jak każdy szlam ma tę dziwną właściwość, że gdy raz wypełni koryto, cierpliwie w nim zalega. Nie wysycha, nie szlachetnieje, nie zmienia się w nic innego, jakby w szerszej perspektywie był ostateczną formą materii, esencją, niepodatną i nieustępliwą; śliskim i cuchnącym zwieńczeniem. Deptałaś go, a on i tak zaraz zrastał się za twoimi plecami. Okropne, okropne uczucie. Obok kuchenki suszy się para brudnych butów.

Pół kanistra benzyny.

Myślisz o połowie kanistra benzyny. O ogromnych emblematach Orlenu, Shella, Bliskiej, Neste, podniesionych do nieba na niedosiężnych słupach. Pomniki minionej chwały. Podkradłaś się do jednego z nich. Sama nie wiesz, czego tam szukałaś, skoro pompy nie działają – upewniłaś się o tym jeszcze latem. Tym razem odkręciłaś jednak pokrywę podziemnych zbiorników. Lustro cieczy kilka metrów poniżej wydzielało ostry, niepokojący zapach. Wspomnienie napędzanych paliwem radosnych rzeczy: kosiarek, motorowerów, zdalnie sterowanych samolotów. Niestety, metoda podbierania paliwa za pomocą butelki i sznurka okazała się zbyt mało wydajna, aby można na niej polegać. Kolejny orzech do zgryzienia. Wąchasz śmierdzące etyliną palce.

Kilka łyków benzyny definitywnie załatwiłoby pewne sprawy.

Myślisz, że kilka łyków benzyny definitywnie załatwiłoby pewne sprawy?

Myślisz, że – raczej, prawdopodobnie, na pewno – nie dasz nikomu satysfakcji.

Nacierasz zmarznięte stopy. Szelest skóry przypomina ci, że nic nie jest wieczne. A skoro nic nie jest wieczne, nie należy przejmować się rzeczy końcem – schyłek nazbyt spowszedniał, aby ronić nad nim łzy.

Tak, masz rację. Ostatnia linijka brzmi jak fragment ballady country drugiego sortu.

W S. przebywa nieznany mężczyzna. Nie wiesz, kim jest, nie masz pojęcia, jakie są jego zamiary. Z wrażenia ledwie pamiętasz, co do ciebie mówił. Próba kontaktu nie dowodzi jednak chęci pokojowej współpracy. Za broń do tej pory służył ci własny spryt. Lecz ciało masz zbyt zużyte, nie nadaje się do walki. Uzbrojenie? Do cholery, rynsztunek leży na ulicy, ale jesteś już za stara, wyrządziłabyś sobie tylko krzywdę. Sprowadziła na głowę prawdziwe kłopoty. Poza tym pozostaje pytanie: czy potrafiłabyś pociągnąć za spust, uderzyć naprawdę mocno? Nie masz już dość śmierci?

Przed ciosem byłoby was dwoje, a po nim pozostałaby samotna sylwetka mordercy. Zabiłabyś połowę ludzkości.

Dopala się resztka knota; płomyk tak nikły, że na granicy blasku mrok zacieśnia się i zamyka. Wiele zgryzot pozostających poza nawiasem żółtawego migotania także zbliża się ku tobie, wywiera odczuwalny nacisk. Na barkach osiada mdlący ciężar, grząski osad zwątpienia. Przemieszany, zatęchły. Zwątpienie to luksus, którego sobie odmawiasz. W swej naiwności jesteś taka śmieszna.

Świeca gaśnie.

Postanowiłaś. Pomaszerujesz do huty.

2

Poranek, przelotne zachmurzenie. Jasnobłękitny kontynentalny wyż.

Od świtu w drodze. Opłotkami miasta, wytrwale i wciąż na zachód i południe; do huty przez Jeleniowe Wzgórze. Kierunkiem marszu nie musisz się przejmować, wyznacza go gęsty pionowy słup dymu. Huta znów płonie.

Krok, skrzyp, skrzypi. Krok, a pod nosem dynda smark – ocierasz go co chwila rękawem – a rękaw lśni, a śnieg błyszczy, plecak obija plecy. Zatrzymaj się, weź głęboki oddech, policz do trzech. I idź dalej. Wysoka po kolana białość. Mozół. Oddychaj. Równo. Pogoda w sam raz na spacer. Oddychaj.

Pięknie, słonecznie.

A między nami mówiąc – zbyt pięknie i zbyt słonecznie. Widoczność zatrważająco dobra: sto pasów. Zapasy benzyny na wyczerpaniu. Kiedy ostatnimi czasy niebo wydawało się tak bliskie i przejrzyste? Sto pasów. Co oznacza, że będziesz widzieć daleko wokół, lecz zarazem będziesz także WIDZIANA. Niebo jak podane na tacy. A powietrze tak bardzo słodkie.

Słońce świeci, przewierca. Światło o tej porze wydaje się pewne siebie, syte.

* * *

Po mniej więcej dwóch tysiącach kroków pierwszy popas. Oparta plecami o pień samotnej brzozy przegryzasz garść cukru. Wilgoć schnie na skórze. Podczas gdy dreptałaś z nosem tonącym w zaspach, znikły resztki chmur. Wcale ci to nie w smak.

Ale niewiele masz w tej sprawie do powiedzenia.

Poprawiasz plecak, naciągasz rękawiczki i idziesz dalej, ktoś jednak, kto widziałby, jak dziarsko poruszałaś się do tej pory, dostrzegłby w twoich ruchach nowy rytm: źle skrywaną nerwowość. Przygarbienie pleców. Wszystko dlatego, że manewry na otwartej przestrzeni budzą mimowolny przestrach.

W związku z tym truchtasz od domu do domu, od zaułka do zaułka, wykorzystując każdą nadarzającą się osłonę. Nadrabiasz drogi. Tracisz o wiele więcej sił, niżbyś chciała. Dokucza ci niewielka zadyszka.

I co z tego?

Niewielka zadyszka to nic w porównaniu na przykład z rozległym zawałem serca. Albo obrzękiem płuc. Albo siekierą podstępnie wbitą w plecy.

Przed siebie.

Więc maszerujesz. Przed siebie.

* * *

Popękane usta drętwieją od mrozu, a nos sinieje i tracisz węch. Po kolejnej godzinie w niewielkim zagajniku na obrzeżach supermarketu ogłaszasz odpoczynek. Kształt detalicznego molocha bardziej niż kiedykolwiek przypomina pudło zestawu „Zrób to sam”, jakby supermarkety od zawsze oferowały własny, gotowy do kupienia i złożenia niby-świat.

Pusty parking, poprzewracane koszyki. Limbo. Teraz rozumiesz – supermarkety musiały być otwierane przez siedem dni w tygodniu, ponieważ gdyby choć na jeden dzień ukazały swe prawdziwe, płaskie, wyludnione oblicze, żaden człowiek przy zdrowych zmysłach już nigdy by do nich nie przyszedł.

Słup dymu na horyzoncie wciąż mierzy prosto w polerowaną niebieskość. Ssąc kulkę śniegu, wyjmujesz z plecaka miksturę przygotowaną na wypadek okoliczności takich jak obecne. Skład tej wykonanej od ręki, gęstej zawiesiny nawet dla ciebie stanowi tajemnicę, choć jeżeli dobrze pamiętasz, wykorzystałaś w niej między innymi litr zaprawy murarskiej. Nałożona na ubranie, w kilkanaście sekund gęstnieje. Widziałaś kiedyś komandosów z zimowych patroli. Bielutkich i cichych. W twoim wykonaniu taki kamuflaż to raczej nieporadna próba mimikry, najważniejsze jednak, że daje poczucie spełnionego obowiązku. Obowiązek, powtarzasz w myślach. Kichasz. Obowiązkowi żyją dłużej. Ciesz się, że przewidziałaś drobne niedogodności. Diabeł tkwi w szczegółach. Polegasz na własnej zapobiegliwości.

Skorupa bieli na przegubach rąk i nóg wysycha, kruszy się i miejscami opada.

Lepsze to niż brak kamuflażu.

Idź. Już idź.

Za osiedlem domków jednorodzinnych, skarpą nad rzeką, wzdłuż rozkopanego wału przeciwpowodziowego, w kierunku dworca. San tworzy tam płytkie zakole i odbija na wschód, podcinając wzniesienie, w innych okolicznościach teren wręcz stworzony do wędrówki na przełaj, urokliwy, łagodny i niezalesiony. Na wysokości zjazdu na obwodnicę, w miejscu, w którym urywa się bity trakt, odgałęzia się od niego wąska ścieżynka. Dokładnie tam, gdzie sterczą resztki porzuconej budowy molo, przecinkę znaczy polowa toaleta robotników sezonowych. Wiesz o tym przejściu jeszcze ze szkoły. Niektórzy twoi uczniowie palili tam marihuanę. Prowadzi przez zarośla, na szczyt Wzgórza.

Przeciskasz się przez gąszcz krzaków. Gałąź ostrokrzewu odskakuje i boleśnie rani cię w policzek. Ból przyjmujesz ze spokojem. Zarośla to głównie dzikie róże i głóg. Pozostałości po plantatorskich rezydencjach z przełomu wieków, sady, niskie zdziczałe akacje, którym stromy teren skutecznie odebrał szansę na podniesienie się z ziemi. Kolczaste zamki, cierpkie owoce, dom dla dzikich ptaków i ruchliwych nienasyconych gryzoni.

Kurtka wisi w strzępach. Twe przypuszczenia co do przyrody są słuszne. Do tej pory ściany schludnych domów i ulice pełniły rolę tamy, chroniącej cię przed naporem tego, co NIEUREGULOWANE.

Rana na policzku piecze, jakbyś wtarła w nią sól.

W cieniu rozłożystego głogu kucasz, nalewasz odrobinę wody w zagłębienie dłoni, przecierasz twarz i czoło. Drapiesz się po karku, wyczuwając pod palcami zaognione grudki. Odrastające włosy szczypią, swędzą. Każdy zamarznięty krzew przypomina plamę skrzepłej krwi: jest brązowy i twardy. Góra, na którą się wspinasz, kipi ukrytym życiem, niczym wulkan. Nic cię to nie obchodzi. Sapiąc i klnąc, roztrząsasz różne scenariusze nadchodzącego spotkania.

Powiem mu: witaj. Powiem: co tu robisz? Jakie masz zamiary?

Doprawdy? Czasami wydaje się, że spotyka cię niewyobrażalne szczęście.

To bardzo niecierpliwa siła.

Żadna siła nie zna cierpliwości.

Po krótkim odpoczynku znów brniesz poprzez sztywną, sfilcowaną gęstwinę. Kolce tną do krwi. Nie ma na nie rady.

Na szczyt docierasz dwie godziny przed zapadnięciem zmroku. O wiele później, niż zakładałaś. W związku z tym popełniłaś grzech niechlujstwa.

Grzech – gdzie też ostatnio zetknęłam się z tym słowem?

Czasami wydaje ci się, że nie zdarza się nic, a to, co się wydarzyło, wymyślasz na poczekaniu.

Pośrodku wieńczącej wzniesienie polanki sterczy głaz narzutowy, upstrzony litanią imion i deklaracji słomianych miłości naniesionych farbą olejną. Dawne miejsce schadzek chłopców jeżdżących w klekoczących wozach kupowanych z drugiej ręki i dziewczyn w ciuchach z dyskontu, które jak jedna uważały, że o powodzeniu świadczy okrucieństwo okazywane pryszczatym adoratorom. Tak cudownie nieczuli na nieuruchomione jeszcze pułapki samowiedzy.

Niewiele tu śniegu. Wokół szklany gruz, puszki, butelki, doskonała sceneria dla nieodbytych pierwszych razów, niewypowiedzianych wyznań i nieskradzionych pocałunków, z jakich, w przeważającej części, składa się młodość. Wyczuwając palcami szorstką fakturę farby, oddajesz kochankom cichą cześć. KOCHAM. MARTA TU DAŁA. BYLIŚMY, RYPALIŚMY, POSZLIŚMY. Dym nad fabryką pochyla się raz w jedną, raz w drugą stronę, jak gdyby ze swej wysokości ostrzegał cię przed tanim sentymentalizmem.

Do zapadnięcia mroku zostało półtorej godziny, co oznacza, że powinnaś ukrócić liryczne zapędy i zająć się rozpoznaniem.

Polana ma około sześciu metrów średnicy, głaz półtora metra wysokości. Z jednej strony spłaszczony przez czoło lodowca, będzie raczej nietrudny do zdobycia. Dasz sobie z nim radę, to dobrze. Po przeciwnej stronie od miejsca, przez które się tu dostałaś, biegnie wśród drzew kręta, świeżo wydeptana ścieżka. To gorzej. Powinnaś się mieć na baczności. To miejsce już zdobyto.

On je odnalazł.

Ścieżka prowadzi do kilku kostropatych leśnych karp w wieńcach żywicy. Ślepy zaułek. Odkrycie, które cię wcale nie dziwi. W punkcie, do którego dotarłaś zarówno psychicznie, jak i fizycznie, niewiele pozostało ci do stracenia. Woda w termosie wystygła. Podwójne skarpety dają coraz mniej ciepła. Śmierć przez zamarznięcie wydaje się niemal tak samo prawdopodobna jak śmierć w wyniku indolencji.

Szybciej, szybciej, myślisz, zerkając przez lornetkę. Pozostało tak niewiele czasu. Przytupujesz, szczękasz zębami. Pozostawione za plecami miasto tchnie protoplazmatyczną stagnacją: widziane od połowy w górę szare kominy huty są jakby jego rodnymi wypustkami, jak gdyby to miasto stworzyło zakłady, a nie zakłady miasto. Jedno przelało się w drugie, rozdęło, rozpłynęło. Wyrosło. Sama już nie pamiętasz, jak się rzeczy miały. I grzech. Słowo, które nie daje ci spokoju.

Ile ich było, tych głównych, zastanawiasz się dla przełamania doskwierającego zimna. Siedem? Osiem? Chyba siedem. Postaraj się je sobie przypomnieć. Lenistwo już zaliczyłaś. Pychę też. O, nawet nieumiarkowanie w jedzeniu i piciu. Pozostały: chciwość, nieczystość, zazdrość i gniew, przy czym co do tego drugiego nie upierałabyś się, że nie osiągnęłaś w nim pewnej wprawy.

Tymczasem nagrzany zachodzącym słońcem kamień taje. Musisz na niego wejść. Tylko z podwyższenia, z głową ponad chaszczami, obejmiesz całość przemysłowego kompleksu huty. Tego ci właśnie potrzeba – szerokiego spojrzenia. Po namyśle ustalasz taktykę: żeby zapobiec poślizgowi, posypujesz niski brzeg głazu piachem, potem tym piachem napełniasz kieszenie i ostrożnie posuwasz się po śliskiej stromiźnie. Kolejna garść piachu i zdobyte kilka cali. Właśnie w takim tempie. Stawiaj na wytrwałość.

Jeżeli wykorzystam wszystkie grzechy, przejdę do cnót.

Oto nad wyraz waleczny duch.

A cztery kardynalne cnoty Teresy Szulc to: tchórzostwo, zachowawczość, tępy upór i lęk.

Jakże wybrać inne, skoro wciąż żyjesz dzięki nim?

3

Temperatura bez zmian. Zmrok zapada powoli.

Księżycowy krajobraz huty, podwojony soczewkami bushnella, napręża się i błyszczy. Zabudowania – zwarte hangary i warsztaty – wyrastają jedne z drugich, bez widocznego porządku, niemniej w sposób, który świadczy, że poddane zostały żelbetonowej regule. Na placu, będącym częścią dawnego parku maszyn, pękate cielsko koparko-ładowarki tkwi przechylone na jednej z gąsienic. W rowie, wyrytym nieopodal w nagiej ziemi, pełga płomień. Okna maszyny przesłaniają płaty brudnej jutowej tkaniny. Ciepłe powietrze z rowu poszturchuje je, unosi. Ze wzrokiem wlepionym w przednią szybę szoferki spędzasz kilka minut na beznadziejnej próbie podejrzenia, co też się za nimi znajduje, a kiedy obserwacja nie przynosi skutków, wyostrzasz obraz i spoglądasz w lewo. Tam zaś…

O cholera.

… na przyprószonym śniegiem rozkopie sztywnieje długi rząd psiej padliny i ludzkich ciał. Rów ciągnie się na kilkadziesiąt metrów, rów okolony żywopłotem zamarzniętych łap, rąk i nóg, powykręcanych, porzuconych, piętrzących się pojedynczo i w stosach, sterczących pod każdym kątem. Doliczyłaś się czterdziestu trupów, co najmniej dwa razy tyle zwierzęcych trucheł. Na początku i końcu makabrycznego pokotu stoi dwustulitrowa beczka ropy, z jakich zwykle zasila się ciężki sprzęt; dwie następne, sprytnie ułożone na drewnianych kozłach, leżą w pobliżu zębatej łychy maszyny. Przy każdej beczce ustawiono spore wiaderko. Ścieżki paliwa ciągną się wprost pod rozkop i dalej, w jego głąb.

Po lewej, w cieniu koparko-ładowarki, w dwóch przepełnionych kojcach miotają się psy. Metr od ostatniej klatki zauważasz dwa kolejne czworonogi, uwiązane do palika, lecz straceńczo spokojne. Trzymają się niby prosto, ale ich bezruch jest pozorny – zaparte w śniegu, odpoczywają tylko, by po krótkiej przerwie zacząć kopulować jak szalone. Z tego, jak drżą im tylne łapy, wywnioskować można, że robią to od dawna; z podłużnych śladów i zrytego śniegu – że robią to także po to, aby się ogrzać. Z pysków unosi się żółta para, w takt pompowania chudych miednic ślinią się purpurowe paszcze.

Co tu się dzieje?

W tle sceny z piekła rodem łopocą oprawione skórki dzikich króli.

Więc dotarłam na miejsce.

Słup dymu nad placem wznosi się coraz wyżej i wyżej, niczym piekielna axis mundi, pompowana sadzą mityczna wieża Babel. Fabryczne baraki przypominają przy nim garść nieporadnie rozrzuconych klocków. Wydają się nierealne.

Wiatr zmienia kierunek. Psy w klatkach rozpoczynają zbiorowy gwałt. Uczepione siebie po trzy, po cztery, niezależnie od swej rasy i przodków, niezależnie od rozmiaru i chęci, jakby w tym ostatnim paroksyzmie śmiertelnego smutku chciały uciec, schronić się w ciele towarzysza, jakby na moment przed śmiercią darowano im świadomość i wszechwiedzę i z przerażeniem przewidziały, że są tylko naczyniem dla mnożących się genów. Nie ma zatem innego ratunku prócz rozpaczliwe losowego roztrwonienia siebie. Nie dzieje się to bez powodu, albowiem przeczuły: żółte drzwi kabiny uchylają się, wydyma się brudne, pokryte sadzami płótno, i objawia się ich oprawca, najlepszy z długiej linii katów, ten, który przewidział wszelkie drogi ucieczki. Kolos, który wstaje.

TO ON!

Najpierw głowa. Potem ramiona i szeroki tułów. Oto on.

Telefoniczny terrorysta.

Opuszcza nogę na stopień, zeskakuje na ziemię. Podkuty but stuka, stuk dociera do ciebie z opóźnieniem, nieznajomy mężczyzna w jednoczęściowym roboczym kombinezonie przeciąga się. Około pięćdziesiątki, zaspany. Podchodzi do płonącego rowu, tam wyciąga przed siebie ręce i ogrzewa je. Dwa metry wzrostu, na głowie burza siwych włosów. Ciemna skóra, długie ręce i ogromne dłonie. Ruchliwe dłonie. Nabierając ciepła, budzi się – ziewa, uchem łowi harmider; ogląda się przez ramię. Zauważa sczepione ze sobą kundle przy paliku, bierze się pod boki niczym przekupka, odrzuca głowę w tył i wybucha śmiechem. Tanecznym krokiem halsuje do prowizorycznej psiarni. W jego obecności psy kulą się, nieporadnie przywierają do ziemi. On sam długo oddaje na ich grzbiety mocz.

Zwierzęta, otrząsając się pod deszczem uryny, ani na chwilę nie przestają się parzyć. To rozbawia go jeszcze bardziej. Krzyczy coś. Pod wpływem krzyku spętane psy rżną się odrobinę szybciej, podrygując komicznie, jak gdyby chciały za wszelką cenę zdążyć przed nieodwołalnym. Zadowolony z siebie mężczyzna strzyka ku nim ostatnią żółtą strugą, zapina rozporek, przechyla głowę i, po krótkim namyśle, rozdziela kochanków jednym potężnym kopniakiem.

Powietrze wypełnia gardłowy skowyt.

Samiec ląduje na łopatkach, pomiędzy jego tylnymi łapami pulsuje krwawy strzęp. Krocze suki także broczy obficie. Zdezorientowane, oszalałe z bólu zwierzęta tarzają się, wyją, skamlą; wreszcie zwracają się przeciw sobie, rzucają do gardeł.

Co tu się dzieje?

Sam mężczyzna, pogwizdując, wskakuje na powrót do kabiny koparki, zamyka za sobą drzwi. Grzmi zapłon. Obudzona do życia ładowarka warczy i pluje spalinami – dwa ogromne halogeny celują w płonący rów, podkreślając i prześwietlając ogień. Unosi się hydraulicznie wspomagane ramię nabieraka. Jeden z uwiązanych psów skonał; drugi, wciąż żywy, opętańczo trze brzuchem o śnieg, pozostawiając za sobą krwawą spiralę. Nieznajomy podkręca obroty. Miarowy klekot diesla hipnotyzuje.

Przyglądasz się więc, zahipnotyzowana.

Przyglądasz się temu, jak długą linką podczepioną do łyżki ostrożnie oplata klatkę i następnie, do wtóru zmiennej melodii wysokoprężnego silnika, przeciąga ją w pobliże rowu. Tam zmyślnie umieszcza na pochylni i od razu spuszcza w ogień.

Przyglądasz się, jak klatkę ogarniają płomienie. Jak uwięzione w niej zwierzęta rzucają się z obnażonymi kłami na więżący je drut. Jak płoną. Jak zapalają się jeden od drugiego. Jak pod wypływem gorąca konstrukcja rozpada się. Jak psy, pozbawione sierści i z wypalonymi ślepiami, rozbiegają się po dnie tej gehenny. Jak niektórym udaje się wdrapać na skarpę, wydostać, jak rozbiegają się po okolicy. Jak po zdobyciu niewielkiego odcinka wolności padają i dopalają się powoli, sczerniałe i pokurczone niczym zwęglony papier. Z oddali wydają się tak lekkie, że mógłby je poderwać byle podmuch.

Widziałaś już takie psy. I ty też jesteś taka lekka; wiesz, że jeżeli czegoś się nie przytrzymasz, wzlecisz jak bańka mydlana i jak bańka mydlana pękniesz. Pyk.

* * *

Palenie klatek trwa godzinami. Ty – niezmiennie – patrzysz. Nie przychodzi ci do głowy nic innego prócz patrzenia. Cała stałaś się wzrokiem. Czystym postrzeganiem. Jakby resztę zmysłów amputowano.

Czerwone słońce zniża się za twoimi plecami, dotyka horyzontu, tak wielkie i rozpalone, że aż dziw bierze, że ziemia nie odskakuje od niego z wrzaskiem. Smród pieczonego mięsa nasila się tak, że dociera nawet na Wzgórze. Śnieg dookoła rowu stopił się, żar rozmroził ziemię. Niespodziewanie mężczyzna wykręca koparką i odjeżdża w stronę pobliskich hangarów. Szerokie gąsienice mielą rzadkie błoto.

On mówił o tym. Niech no sobie przypomnę. Wtedy, przez telefon. Że żyje w płomieniach. Jestem Heroldem i obwieszczam nowinę. Mówię o ogniu.

Herold.

Teraz sobie przypominam.

Tyle tylko, że ten typ wcale nie wygląda na kogoś wieszczącego dobrą nowinę. Raczej na samozwańczą jednoosobową armię zbawienia. Z naciskiem na słowo „samozwańcza”. Z pominięciem „zbawienia”.

Przyznaj się. Przeraża cię ogrom brutalności, której byłaś świadkiem. Przyznaj się. Pora wiać. Lecz oto, rycząc i podskakując, żółta koparka znów manewruje na placu; tym razem pędząc na złamanie karku w charakterze ciągnika.

I niedowierzanie usadza cię w miejscu. Kolibie się średniej wielkości naczepa na sztywnym holu – chałupnicza przeróbka wygląda na coś pomiędzy ruchomym domem a cyrkowym namiotem, od góry przykryta brezentową płachtą. Wnętrze – kilka foteli i stół – rozświetla kaskada lampek choinkowych. Sterujący tą kupą złomu Herold wydaje się wcieleniem patriarchalnej dumy. Kręci kierownicą i z nieukrywaną pasją ryje głębokie koleiny.

Za naczepą, wlokąc pomalowaną na błękitno wiejską furę, człapie kilkanaście uwiązanych do dyszla osób.

Na każdej głowie tkwi czarny worek.

Na każdych rękach zapięto kajdanki.

Na boku fury jaśnieje srebrny odręczny napis: GALERA TWOJEGO ZBAWIENIA.

Jak to możliwe?

Koparka nawraca na krótkim łuku, zatrzymuje się i gaśnie. Tłumek więźniów, jakby nie zdając sobie z tego sprawy, prze dalej, mija naczepę.

Co to jest?

Dopiero gdy Herold interweniuje i grubym kijem zaczyna wymierzać razy – fura, do wtóru jęku spoin, staje. Żaden z worków nie ma otworów na oczy. Każde kajdanki połączone są z kajdankami sąsiada.

Obraz w lornetce wydaje się płynny, faluje, jakby pod jego powierzchnią coś wierzgnęło. Coś, co – prawie na pewno – czyha na twoją skórę. Przeczuwasz to. Znasz tego gada. Prawda?

Miałam już z tym czymś do czynienia. Poradzę sobie.

A to, co widzę, nie może być prawdą. Ludzie. L U D Z I E.

A słońce zachodzi i nie może zajść, zupełnie jakby i ono celowo opóźniało swe odejście, podglądało zza węgła nocy. Nie dziwisz mu się. Jest na co patrzeć.

Po tylu miesiącach samotności – ludzie!

Czemu więc bushnell tak niepokojąco ciąży ci w dłoniach?

Herold wskakuje na furę, sięga i zarzuca sobie na ramię wielkokalibrowy karabin. Po co mu karabin?

Przecież wiesz po co.

Na nich.

Na Biernych? Czemu więc kieruje go w stronę tych skutych?

Błękitno-srebrny powóz pełni rolę zaplecza logistycznego. Burty uginają się pod ciężarem żywności: są tam skrzynie z emblematem czerwonego krzyża, wielopaki czystej wody i sproszkowanych dań oraz masa wojskowego wyposażenia w maskującym kolorze zgniłej zieleni; istna góra przedmiotów złożonych na sobie bez ładu i składu. Ciągnięcie takiej landary wymaga ogromnego wysiłku, a w zaprzęgu doliczyłaś się jedynie pięciu mężczyzn i trzech kobiet. Czwórki dzieci. Dwie z tych osób idą całkiem boso. Jedna z kobiet – wnioskując po figurze, nastolatka – wydaje się być w zaawansowanej ciąży. Co najmniej dwóch mężczyzn nosi na ciele ślady niedawno przebytej walki. Ich ubrania przesiąknięte są krwią. Dzieci słaniają się na nogach.

Jak ten tuzin nieszczęścia mógł dać sobie radę?

Ucz się, patrz.

Pierworódka w sukni i rozciągniętym płaszczu ma największe kłopoty z utrzymaniem równowagi. Drepcze w miejscu. Wykręca głowę to w lewo, to w prawo, szarpie za dyszel. Mężczyzna tuż za nią chyba stracił przytomność, bo zawisł na szelkach zaprzęgu. Pochylony pod dziwnym kątem kiwa się statecznie.

Z bronią gotową do strzału Herold okrąża zaprzęg i ostrożnie odpina nieprzytomnego, następnie, ciągnąc za skute przedramiona, przesuwa się z nim na bezpieczną odległość. Tam kuca, rozluźnia i zsuwa czarną tkaninę… i nagle wiesz, kto w tym korowodzie pełni rolę narzędzia. I opuszcza cię wszelka nadzieja. Być może ów Herold naprawdę chce nieść pomoc, lecz jego pomoc nie jest dla żywych. Na ziemi, w błocie, to Bierny unosi ramiona.

Huczy wystrzał, suchy i płaski, jak nieporadnie wymierzony policzek. Głowa odskakuje do tyłu. Śmiech. Noc.

Ruszasz w drogę powrotną.

4

Ostrożnie uniosłam słuchawkę, przyłożyłam do ucha. Nadciągnął GŁOS.

Witaj… Wiedziałem, że w końcu odbierzesz. A teraz – weź sobie na wstrzymanie. Nie odzywaj się. Nie chcę wiedzieć, z kim mam do czynienia. Nie interesuje mnie, czy jesteś kobietą, mężczyzną czy porzuconym dzieckiem. Nie mów, jak bardzo się cieszysz, że mnie słyszysz. Jedyną rzeczą, jaka mnie interesuje, jestem ja sam i to, co czynię. Wielkie dobro, rozumiesz? Ty stoisz mu na drodze.

Nie martw się, nie ma w tym twojej winy. Po prostu znalazłaś się w nieodpowiednim miejscu i czasie. Nie ufam nikomu z zasady. Tobie też nie zaufam. Kusisz. A wiesz, kto wodzi na pokuszenie? No właśnie.

Jestem Heroldem i obwieszczam nowinę. Mówię o ogniu. Żyję w płomieniach. Jak ten, kto w średniowiecznych miastach dotkniętych morem ogłaszał nowinę o śmierci.

Teraz, kiedy cię odnalazłem, uświadomienie konieczności pozostaje kwestią czasu. Musisz zrozumieć, że jesteś zbędnym naddatkiem do cudu. Rozprawiałem się już ze zbędnymi naddatkami. Bez litości. Ty też na nią nie licz. Nie uciekaj. Nie ukrywaj się. Nic ci to nie da. Widzisz? Oto słabość. Połączenie odebrane już na drugi dzień. I co ty na to? Czuję cię – więdniesz. Nawet teraz słuchasz moich słów z ulgą, choć te słowa powinny napełnić cię przerażeniem. Bo umrzesz. Ja o to zadbam. Nie uchroni cię nic. Żadne błaganie, żaden fortel. Śmierć cię uwolni. Uwolni nas. Tak mi zostało objawione.

Jestem Heroldem i nie jestem zły. Po prostu poznałem wszystkie mroczne zakątki duszy.

Słyszysz mnie. Słuchaj. Wąż słucha zaklinacza, gdy ten odpowiednio mu zagra. Wygłaszałem wiele kazań. Słuchały mnie opuszczone miasta, wypalone łąki, porzucone ulice, przedzielone nimi przestrzenie. Słuchały ptaki rozdziobujące stosy poległych, ciała niepochowane, ponieważ ziemia odmówiła przyjmowania trupów. Słuchały lwy, które wyszły z lasu i zjadły wszystkie owce, i wściekłe hieny, które wreszcie opuściły klatki; słuchały, gdy udzielałem ostatniego namaszczenia światu, stojąc na budkach telefonicznych i idąc w zawody z morem. Gdy wdrapywałem się na najwyższe budynki, jakie znała ludzkość, schodziłem do najgłębszych nor. Zaanektowałem ten świat wzdłuż i wszerz. Nikt mi go nie odbierze.

Posłuchaj dlaczego.

Mówił, mówił, mówił. A ja przecież ten głos rozpoznałam.

Każdy wyjątek rodzi się z morza banałów. Oto historia chłopca, jakich wiele, którego cały świat to był emaliowany garnuszek. Garnuszek jagód, które zbierał, a potem sprzedawał na wiejskich targach, aby samemu mieć co jeść. Chłopca wyczekującego na litość obcych. Wychowującego się w takich pipidówach jak Limanowa albo Potok, wśród ludzi żyjących z powszechnej żebraniny, społecznej renty. Wśród rówieśników wysiadujących przy drogach krajowych z kamieniem w dłoni, nienawidzących uśmiechniętych cwaniaków z centralnej Polski, grubasów z Zagłębia.

Kamienie służyły do zabawy w „zbijanego”.

Zbijaliśmy nimi tylne szyby aut przemykających przez nasze zadupia.

Myślisz, że ktoś się zatrzymał i zapytał: dlaczego? Nie przystawali.

Na wyrodzonych pastwiskach ten chłopak przez krótkie dzieciństwo wyzbierał tych kamieni całe kopy, aż dłonie stwardniały od nabitego w nie żwiru. Aż matka powiedziała: „Zrób coś z sobą”, aż ojciec nazwał darmozjadem. Jak myślisz, jakie perspektywy mógł mieć ten chłopiec? Uznał, że skoro utwardził knykcie, przyszła pora na kark. I serce. Wstąpił do armii. Armia przyjęła go z ochotą.

Jego głos brzmiał jak głos tęgiego mężczyzny, który ocierał się o mnie lubieżnie wiele lat temu, gdy jako dziecko wracałam autobusem ze szkoły podstawowej. Był tak samo paraliżujący.

Nieugięty, władczy i zły.

Afganistan, Kosowo, Irak. Leć tam, powiedzieli, do Afganistanu, Kosowa, Iraku. Leć. Za kontrakt damy ci tyle i tyle. Odłożysz na coś własnego. Warunki nie najgorsze. Przeżyjesz, będzie premia. Tyle tylko, że ten chłopiec już na pierwszej zagranicznej misji wpadł pod ostrzał i okazał się tchórzem; i zesrał się w kombinezon.

Żeby zatem oszukać innych, zmyć upokorzenie, które go dławiło, w bardzo krótkim czasie stał się najstraszniejszym, najbardziej bezwzględnym żołnierzem. I robił rzeczy niewyobrażalne, takie, których wstydziłyby się zwierzęta. I wiesz co? Znaleźli się tacy, którzy to docenili. Nikt nie chce mieć na usługach mięczaków. Ci, którzy tych usług potrzebują, bardzo łatwo mylą oddanie z pokrytym siłą brakiem pewności. Dla nich wystarczy, że bijesz mocno i nie oglądasz się za siebie. Bił więc mocno, ile się dało, i nigdy nie spoglądał wstecz. Kiedy jednak skończyła się wojna, podziękowano mu, przypięto do klapy order i kazano pocałować ojczyznę w dupę.

Głos lekarza dokonującego na mnie aborcji, zapewniający, że wszystko będzie dobrze, a przecież nic dobrze nie było.

Zrobiłeś swoje, żołnierzu, rzekli. Po wojnie ten chłopak, teraz już mężczyzna, wrócił zatem do swojej dziury. Miał plany na przyszłość. Dom, kobieta, praca, konto w banku. Szukał szansy. Niestety, wojując, nie nauczył się niczego innego. Etatu nie znalazł. Bank odmówił kredytu, do kobiet nie miał cierpliwości, praca go nudziła. Zabrał się więc do czegoś, co umiał najlepiej, i walczył dalej.

Rok po roku prowadził jednoosobowy ponury batalion przez bary, przez mordownie, przez ciemne zaułki, zdobywając jeden biedny przyczółek za drugim, jakby biedę, jakby rozpacz można było rzeczywiście pokonać w otwartym starciu. Zamiast twarzy dorobił się pyska, na pysku kolekcji szpetnych blizn. Proponowano mu przystąpienie do rządowych programów pomocy. Odmówił. Stał się niepożądany. Omijano go na ulicy, nikt nie przystawał zapytać, jak się czuje, nikogo nie interesowało, co u niego słychać. Ludzie schodzili mu z drogi.

Powiem ci, że być nędzarzem to już o jeden krzyż do noszenia za wiele. Ale jeżeli jesteś nędzarzem z mordą zakapiora, miej się na baczności. Zaczepi cię każdy żul. Zatrzyma każdy patrol.

Czy potrafisz wyobrazić sobie smutek tak wielki, że przekracza ciebie i rozlewa się wokół? Oblepia i naznacza każdą rzecz? Nie odpowiadaj. Nie chcę cię słyszeć.

Tak bywało. Aż przyszedł do niego anioł w przebraniu demona. Miał płomienną koronę i zęby kalibru 22. Powiedział mu, żeby był cierpliwy. Zatem – czekał. I na niebie i Ziemi wyglądał znaków powtórnego przyjścia. Rozdał cały swój dobytek, bo go wybrano; gdy przyjdzie czas, obdarzony zostanie po dwakroć. Przybrał nowe miano, zaczął głosić nowinę o ogniu. Zamknięto go za to w więzieniu, później w szpitalu psychiatrycznym. Zadawano mnóstwo pytań, sugerowano całą masę odpowiedzi. Mówiono o zaburzeniach osobowości, PTSD i nadużywaniu stymulantów. Był odwiedzany przez lekarzy, wojskowych i prawników. Ci pierwsi słuchali, ci drudzy zakazywali mówić cokolwiek, ci trzeci nakazywali mówić jak najwięcej. Nie słuchał nikogo. Milczał i wyglądał przyjścia, aż lekarze uznali, że jego zachowanie jest klasycznym objawem stresu pourazowego, wojsko umyło ręce, a węszący wokół adwokaci znudzili się czekaniem i powrócili do robienia pieniędzy na znacznie lepiej rokujących sprawach.

Aż nagle, pewnego dnia, przepowiednia się spełniła.

Głos znajomego policjanta telefonującego do mnie do domu, który mówił, żebym nie przychodziła do pracy, ponieważ w szkole z nieznanego powodu wybuchły zamieszki. Zniecierpliwiony, kompetentnie agresywny. Właściwie zamieszki trwają wszędzie, chrypiał głos. Są ranni.

Szczęście. Czyste szczęście.

Szedł więc przed siebie, bo opadły kraty jego więzienia i otworzyły się wszystkie zamki. I śpiewał. Na cały głos. Nikt mu nie wchodził w drogę, Ci, których starał się zatrzymać – płakali i błagali o litość. Ofiarowywał im ją zatem, chociaż zwykle nie rozumieli, jak wielką przysługę im oddaje. Nawet ci, których wziął na pokład swojej Galery. Nawet oni. Lecz gdy dowiedzieli się, że miłosierdzia ma tyle co kul w magazynku, postanowili zostać i zasilić jego szeregi. Strach to uczucie dobre jak każde inne, jeżeli zawraca na drogę zbawienia. Wiesz o tym?

Głosy, których zupełnie nie obchodziłam, przekazywały tylko suchą informację.

Pewnie już wiesz. Pewnie posługujesz się strachem, by przeżyć. Tchórzliwi żyją dłużej, tak myślisz, prawda? Tak myślisz. Ja wiem.

Martwe głosy.

Od zarania dziejów kieruje nami strach. Strach przed śmiercią w wielu postaciach: od żywiołu, z rąk innego plemienia, z powodu niespłaconych rat we frankach. Sam bałem się od dziecka, teraz osiągam spokój. Ty boisz się teraz.

Tak różnią się ścieżki życia ludzi pozbawionych perspektyw od tej waszej klasy średniej. Życie wypłukuje nas z uczuć, podczas gdy was nimi zatruwa. Martwicie się o takie rzeczy jak powodzenie, pieniądze, zdrowie i czy wasze dzieci poproszą kiedyś o operację plastyczną nosa. Gówno. Nic z tego nie istnieje. I nie istniało. Były tak samo ulotne jak popularne, sfabrykowane przez radio i telewizję łże-wspomnienia.

Same głosy. Bez ciał i sumienia.

Nie zrozum mnie źle. Nie winę cię za to, kim jesteś. Winię cię za to, że jesteś.

Jeszcze wiele pracy przede mną. Czas nagli. Mam więc propozycję. Przyjdź do mnie. Obiecuję, że nie będziesz żałowała.

Wyjdź na światło.

Zaopiekuję się tobą, ogrzeję i nakarmię. Jeżeli brakuje ci głosu człowieka, będę szeptał najczulsze słowa z dawnych czasów; jeżeli doskwiera samotność – przytulę. Nie bój się. Pamiętaj o jednym. W ostatecznym rozrachunku – umrzesz. Umrzesz i tak.

Ile ty masz lat? Chyba nie jesteś już pierwszej młodości. Słyszę, jak świszczy ci w płucach. Wyjdź. Inaczej poproszę zimę, aby zajęła się tobą w moim imieniu. Znajdę cię, okrążę i wezmę głodem. A głód w twoim przypadku to zapewne drugie oblicze strachu. Głód i strach prowadzą do szaleństwa. Przypatrywałem się ich pracy. Dziesiątki, setki razy.

Przyjdź.

Nie będziesz pierwszą osobą, która oddała się w moje ręce. Żadna z nich nie żałowała tej decyzji. Z pełnym brzuchem. Posłuchaj mnie.

Albo wyjdź na złość. Przynajmniej nareszcie kogoś porządnie ukarzesz. Bo przecież tyle wokół jest winy, a kary nie ma żadnej. Nie doskwiera ci ta świadomość? Nie ma winnych tego, co się stało. Są sami pokrzywdzeni.

Myślisz, że już spotkało cię najgorsze? Najgorsze dopiero przed tobą. Jeszcze do wczoraj świat należał się tobie. Dzisiaj wiesz, że ja tu jestem. Niemiła to świadomość, przecież wiem.

Wyjdź.

Co za paradoks – gdy były nas miliardy i wchodziliśmy sobie nawzajem na głowę, ocieraliśmy na każdym kroku, w kinie, w kolejce, na ulicy, prawie się nawzajem nie zauważaliśmy, a w tej chwili, choć odlegli, napieramy na siebie z siłą tak wielką, że aż trzeszczą przewody.

Im jest nas mniej, tym potężniej na siebie oddziałujemy. To najpierwsza zasada. Bo najważniejsze rzeczy wydarzają się zawsze i wyłącznie między dwojgiem ludzi. Nie ja to wymyśliłem. Te słowa nie należą do mnie. Ukradłem je komuś. Ukradłem – czy jednak istnieje jeszcze kradzież?

Przemyśl to sobie.

Byłem tam. Wróciłem z pustymi rękami. To czyściec, to niebo, to piekło – pewnie przerobiłaś wszelkie stadia zwątpienia. Nic z tego. Znaleźliśmy się w czwartym, nieznanym miejscu. My musimy mu nadać nazwę. Dookoła nas roztacza się bezgraniczny punkt zero. Nowy początek.

Wyjdź zatem.

Pamiętaj. Bydlę nie ma szans, by zdecydować o rodzaju własnej śmierci.

Wyjdź.

Przyjmę cię z wszelkimi honorami, należycie, niczym ustępującego władcę. Ziemia stwardniała na kość, nie sposób wykopać grobu. Jeżeli umrzesz, dobiorą się do ciebie psy. Rozwloką, przeżują. Ja cię nie porzucę. Ogień jest tak ciepły.

Posłuchaj mnie.

Przyjdź.

I spotkaj się ze mną.

5

Pod kołdrą – pluszowy spokój. Otula cię niczym pościelowy wigwam, w jakim uwielbiały ukrywać się dzieci; pachnie ostro tą inną, śpiącą tobą.

Potrzebujesz odrobiny wyciszenia. Do końca rejestru pozostało kilka stron. Ostatni ołówek dziś rano złamał się; w słoiku z przyborami do pisania pozostały ogryzki. Kopiec nieczystości w kącie sutereny zamarzł. Zima skończy się najwcześniej za miesiąc lub dwa. Kompendium medycyny uspokaja – odmrożenia nie są tak niebezpieczne, jak się powszechnie utrzymuje. Gorzej, że nie przeżyjesz następnego zapalenia płuc. Temperowanie ołówków to precyzyjna robota. Szczególnie wykonywana na mrozie. Zapasy pożywienia na wykończeniu. Nie przejmuj się niczym, na niczym niech ci nie zależy. To nie ty zdobyłaś Jeleniowe Wzgórze, ono zdobyło ciebie.

Utraciłaś kontrolę.

Mimo wszystko za bardzo zależy mi, aby pozostać człowiekiem.

Od dzisiaj nie cierpisz nicości.

Dlatego z latarką i kilkoma prostymi narzędziami ukryłaś się pod kołdrą, zamierzasz przeprowadzić naprawę zegara. Zdemontowany kurant wraca na miejsce. Skupiona i ze ściągniętymi brwiami, z palcem wskazującym na wskazówce, śledzisz czas i gamy kół zębatych, aż do początku, do pierwszego uderzenia wahadła – schowana, szczelnie odcięta.

Oto świergoce sprężynowe serce, odgłos-źródło. Nikt ci go nie odbierze.

Nikt.

Postawmy bowiem sprawy jasno: człowiek to niezmiernie chytre stworzenie, a sztuczką, którą opanował do perfekcji, jest udawanie, że zła nie ma. Właściwie – dlaczego wcześniej nie przyszło ci to do głowy – zło można by podporządkować zasadzie nieoznaczoności: im bliższe wydają się jego motywy, tym dalej się ono materializuje. I na odwrót: świadomość jego obecności, gwałtownie opresyjna bliskość, zwykle wyklucza gruntowne zrozumienie.

Trzeba pomyśleć o przeprowadzce.

O ucieczce – bim-bom – wygrywa zegar smętnie.

Bim-bom.

Zauważyłaś, jak często ostatnio rozmyślasz? O Bogu, boskich ścieżkach i boskich emanacjach?

Doprawdy?

Powiedz, Tereso… Czy wiara nie miała być czymś, czego dopiero przyjdzie ci się nauczyć?

To niesprawiedliwe. A jeżeli istnieje jeszcze coś takiego jak sprawiedliwość, to, proszę, Boska interwencja mile widziana.

Nie zauważyłaś, że zbyt mocno czciłaś DRUGĄ SZANSĘ? Nie ma drugich szans.

Sprawiedliwość zaś wydaje się stanem tak samo subiektywnym jak teologiczne halucynacje – każdy przeżywa je na swój sposób. Dobroć zaś nigdy i nigdzie nie wydawała się opłacalna. Nie znajdziesz gorszej klątwy. I czemu tak narzekasz na cynizm, skoro nader chętnie używasz go jako tarczy?

Ciemno i zimno.

Wygrzebujesz się z kokonu kołdry. Agregat trzęsie się niczym w febrze, kotłując mętne resztki z dna kanistra. Wyje, pluje, parska. Nie produkuje ciepła – grzechoce. Ręce ułożone na obudowie drżą.

W sprawie paliwa – Herold zdobył go aż nadto, lecz nie będzie się nim dzielił. Ty o nie nie poprosisz. Ale wydaje się, że znalazłaś pewien sposób.

Podczas powrotu, przecznicę stąd, na terenie niewielkiej podstacji przesyłu wysokiego napięcia natknęłaś się na pęknięty transformator. Żaden z ciebie nafciarz, ale wydawało ci się, że jego żebrowany tubus wypełniał olej. Tym je właśnie kiedyś chłodzono – olejem. Bardzo cenne znalezisko. Metr na półtora. Przy tak pokaźnej kubaturze mogłabyś liczyć na kilkaset litrów paliwa.

Wystarczy brać.

Wystarczy chcieć. Niemniej to dość ryzykowne przedsięwzięcie: tym razem nie ze względu na psy, włóczące się wokół wraków samochodów, z których gdyby nie one, mogłabyś pozyskiwać paliwo, ale z powodu labiryntu kabli, w jaki musiałabyś się zapuścić. Gdyby się jednak powiodło, zadbanie o ciepło przestałoby być twoim podstawowym problemem.

A za oknami zawieja. Podkręcasz odrobinę pokrętło agregatu. Brzęk przechodzi w stukot. W każdym pomieszczeniu rozstawiłaś zdobyczne termometry okienne, tak by jak najlepiej określić biegun zimna. Salon i kuchnia jak do tej pory utrzymują temperaturę. Suterena wyziębiła się znacznie. Martwi cię stan strychu i piętra. Otwarta przestrzeń pod dachem powinna spełniać funkcję izolacyjną, ale przy takiej pogodzie i nieszczelnym goncie…

Drwa do kominka przymarzły jedno do drugiego, ułożone w kącie; szklą się brunatnie.

Nie będzie trudno ich rozmrozić.

Pytanie brzmi, czy zaryzykujesz i rozpalisz ogień.

Poradzę sobie.

Jeżeli tylko odkryjesz się, nie da ci spokoju, otoczy, znajdzie. Jest młodszy od ciebie, silniejszy. Uzbrojony. Poszczuje cię – nie psami – czymś o wiele gorszym.

Ale słupki rtęci opadają równo. Najniższy wskazuje teraz dwa stopnie, najwyższy trochę ponad pięć. Okno na tyłach domu przepuszcza przeciągi. Jedyne, co przychodzi ci do głowy, to prowizoryczne zabezpieczenie szpar od wewnątrz. Mogłabyś to zrobić starymi szmatami, gazetami, za pomocą odpowiednio rozmoczonej gliny. Znalazłoby się trochę tego surowca w hałdzie piachu obok zbiornika z wodą. Niemniej na razie nie robisz nic.

Czasami wydaje mi się, że dziecinnieję.

Nie zawracaj sobie tym głowy. Na razie czerpiesz z tego same korzyści, czyż nie?

* * *

Po wyjściu z domu gdzieś po sąsiedzku parokrotnie łupie przemarznięty pień drzewa. Spod śniegu obok hałdy wystają plastikowe nogi i ręce manekinów. Łamiesz u podstawy męskie przedramię i posługując się nim jak szuflą, dobierasz się do gliny. Na pół wiaderka skawalonego materiału zużywasz pół litra wody pitnej. Co za rozrzutność.

Gra wydaje się warta świeczki.

Po uszczelnieniu i zaimpregnowaniu ramy kontrolujesz stan ziemianki. Schronienie do połowy wypełnia lód. Przez niebieskawą, podobną bryle krochmalu taflę prześwieca pęknięty baniak z wodą i zarys zamrożonej podręcznej apteczki. A więc pat. Ziemianka nie nadaje się do użytku co najmniej do kolejnych roztopów.

Pod samą powierzchnią lodu tkwi wycinek z gazety i zdjęcie. Tekst i fotografia nieczytelne, słowa poznajesz po zarysach, osoby po sylwetkach oraz miejscu zajmowanym w rzędzie jasności i cieni. Gdy zamykasz oczy, nie różnią się od siebie prawie wcale, każda ma dwa metry, kombinezon roboczy i burzę siwych włosów nad głową. W tle fotografii pokłony bije kolumna krwiożerczych koparek.

Czas rozważyć wszelkie możliwe scenariusze ucieczki.

6

Mroźno. Stały opad. Spodziewane nasilenie zawiei.

Agregat prądotwórczy zatarł się. Bezcenne doświadczenie – benzyna oraz olej opałowy nie idą ze sobą w parze. Podlany mieszanką jeden do jednego przepracował mozolnie pół dnia, aż wreszcie na najniższych obrotach wydusił na odchodne parę marnych woltów, po czym stanął. Promiennik gasł powoli przez godzinę niczym umierające słońce. Próby przywrócenia go do życia spełzły na niczym; wyzionął ducha, obwieszczając to gromką salwą z gaźnika.

Jakoś to będzie.

Słupki rtęci w termometrach niedługo skryją się w pojemnikach u podstawy skali. Nie wyjrzą z nich zapewne aż do wiosny. Wiosny, której nie doczekasz. Ramki pamiątkowych zdjęć w sypialni rodziców pokrył szron.

Bywało gorzej.

W najdalszym kącie spiżarni odnalazłaś kilka deko mąki z brukwi, szczelnie zamknięte w starej puszcze po kawie. Ile to czasu minęło od dnia, gdy utarłaś soczysty korzeń, susz odkładając na czarną godzinę? Ile już takich czarnych godzin przeżyłaś? Która z nich była najczarniejsza?

Co cię nie zabija, to cię wzmacnia.

Brukiew należy do rodziny kapustowatych, co ciekawe, nie rośnie dziko, występuje tylko w uprawie. Naprawdę wierzysz w te wszystkie truizmy?

Prowizoryczne palenisko do wypieku podpłomyków w salonie składa się z wypełnionej olejem puszki, trzech polnych kamieni i ułożonej na nich blachy – pomysł tyleż prymitywny, co skuteczny. Przecierając oczy łzawiące od olejowych wyziewów, rozprowadzasz na blasze rzadkie ciasto. Starczy go akurat na tyle, abyś zakończyła wypiek pozbawionych smaku, cienkich i przypalonych opłatków. Po jednym na dzień, co da ci tydzień. Najbliższą miejscowość od S. dzieli jakieś czterdzieści kilometrów. Dwa lub trzy dni na dotarcie do niej, potem ostrożny rekonesans, ustalenie przyczółków i zabezpieczenie tyłów; oczywiście jeżeli wszystko pójdzie według planu. W gruncie rzeczy niewiele. Ale musi wystarczyć.

Niewiele więcej da się zrobić.

Placki zawijasz w gazetę. Poza tym od świtu dzwoni telefon. Nawet się do niego nie zbliżasz. Plecak pomieści wyłącznie same niezbędne rzeczy.

Woda, woda jest najważniejsza.

Telefon odzywa się WYŁĄCZNIE w twoim domu. UWAŻAJ.

Najlepiej w termosie.

Spakujesz latarkę i zapas baterii, kilka awaryjnych pochodni, dodatkowe ciepłe ubrania, mapę, lornetkę, garść leków, resztkę benzyny, młotek, drut na sidła, płaszcz przeciwdeszczowy, sznurek, ołówki, rejestr. Ruszysz przed siebie.

Same śmieci, marny dobytek.

Uważaj. Słyszysz?

Niepotrzebnie odebrałam połączenie.

Niepotrzebnie się ujawniłaś. Ale dopóki dzwoni telefon oznacza to, że Herold pozostaje w bezpiecznej odległości, w hucie. Wciąż jeszcze próbuje cię przekonać. Nie wie, że go przejrzałaś. Dzwoni, bo wierzy w twój strach.

Strzeż się.

Zapałki, prześcieradło do zużycia na prowizoryczne opatrunki. Nóż, kołdra zwinięta w rulon, para butów na zmianę.

Dopiero gdy telefon zamilknie, powinnaś zacząć się bać.

* * *

Pakowanie idzie jak po grudzie. Mogłabyś ukończyć je o wiele szybciej, ale mniej więcej w połowie w suterenie rozlega się trzask. Nadal obowiązują cię pewne priorytety; w pierwszej kolejności należy rozpoznawać zagrożenia, dokonywać napraw. Gdy schodzisz po schodach, uderza cię azotowe tchnienie mrozu, wbite klinem w piwniczny smrodek. Ale to tylko liche szkło świetlika nie wytrzymało naporu śniegu.

Podczas dopasowywania tekturowej łaty z opakowania po płatkach śniadaniowych wyglądasz na zewnątrz. Wystarczy jedno spojrzenie na ulicę, żeby rozmiary śnieżycy poddały w wątpliwość skrupulatne plany ewakuacji. Widoczność bardzo zła, na oko najwyżej pięć pasów. Marsz w taką pogodę oznacza pewną śmierć.

Dzwonek telefonu oznacza śmierć, jego brak oznacza śmierć, pozostanie w domu oznacza śmierć, wyruszenie przed siebie także śmierć oznacza.

Trzeba by poczekać do rana.

Albo trzeba ruszyć natychmiast, licząc na to, że być może warunki poprawią się na tyle, by udało się przemierzyć dziś choć część zaplanowanej drogi.

Że Herold ruszy w pościg, w to nie wątpisz.

Wyruszenie natychmiast, mimo niedogodności, zapewniłoby ci przewagę wynikającą z zaskoczenia. Zapewne po drodze zyskałabyś także przydatne okazje: na odpoczynek i uzupełnienie zapasów.

Ryzyko. Trzeba je podjąć. Śnieg topi się w palcach, smakujesz go – nie ma smaku.

* * *

Z powrotem w salonie przymierzasz ekwipunek. Wciągasz kilka warstw koszul i swetrów, trzy pary spodni, rękawice wełniane, skórzane i jednopalczaste, czapkę i kapelusz, szal. Ubrania krępują ruchy, lecz w stopniu dopuszczalnym, zresztą nie ma co stawiać na wygodę, kiedy istnieje ryzyko spędzenia nocy w zaspie. Następnie plecak. Ciężar na barkach rozkłada się raczej znośnie. Kucasz, wstajesz, robisz szybki przysiad, sprawdzając, czy coś w nim zbytnio nie klekocze. Trzeba uważać na każdy dźwięk i ruch.

À propos dźwięków – telefon zamilkł.

Na razie jestem bezpieczna, śnieżyca blokuje ruch każdej ze stron.

W taką śnieżycę wyruszyłby wyłącznie ktoś, komu brak piątej klepki.

Równo z zapadnięciem zmroku wdrapujesz się na strych, ale żeby wydostać się na dach, klapę musisz już odmrozić pochodnią.

Na zewnątrz łuna unosząca się nad fabryką rozmacza światło nielicznych gwiazd. Nie rozpoznajesz rozpiętych ponad miastem wyblakłych konstelacji.

Na podeście bocianiego gniazda pozostał nieoblodzony skrawek, akurat takiej wielkości, żebyś podparła na nim pośladki. Przyzwyczaiłaś się do S., co tu kryć. Nie będzie ci łatwo odejść.

Muszę odejść.

Zmuszona do eksodusu, i to nie przez głód czy chorobę, nie przez psy i nie przez Biernych – lecz przez drugiego człowieka.

A S. to ty.

Czasem mam wrażenie, że S. to ja. Głupie.

Srebrna pustka ulic, domy w oczekiwaniu, przyczajone, wychłodzone. Jak je pożegnać?

Kiedy odejdę, nic z tego miasta nie pozostanie. Przemieni się w anonimową ruinę.

Z dachu spoglądasz na trawnik, na którym nie tak dawno temu wypisałaś wołanie o pomoc. Ani śladu. Burczy ci w brzuchu. Odwijasz z papieru i nadgryzasz pierwszy z placków. Smakuje znacznie lepiej, niż wygląda. Odczuwasz lekki zawrót głowy. Dziwne uczucie: pożerać myśli przekształcone w słowa, słowa, które stały się częścią pożywienia.

Na twoich oczach doszło do przypadkowej transmigracji idei, przeniesienia ze sfery „rozumieć” do sfery „smakować”. Co w ewolucyjnym porządku świadczy o regresie. Ale czy nie o to chodziło ludziom, zanim zostali wytrzebieni? O zastąpienie złożonych zmysłów mniej skomplikowanymi, takimi, które łatwo dawałyby się wchłonąć? Prościej zjeść placek, szepcząc nad nim magiczne formuły, niż przeniknąć sens tych formuł o głodzie i chłodzie. Na początku XXI wieku myślenie nabrało cech negatywnych, zaczęło kojarzyć się z działaniem równie nieprzyjemnym jak lewatywa. A teraz ty…

Byleby nie myśleć. Wypiąć się na wszystko.

Wiem przecież: czasami wydaje ci się, że nie miał miejsca żaden cud, że nie doszło do inwazji, że ciał nie spustoszył żaden fantastyczny wirus, a zaledwie, w skali wszechświata i jego prawdopodobieństwa, masowo osiągnięto nowy etap rozwoju, zrzucono wylinkę sumienia i porzucono pozory w świecie, w którym slogan „żryj i nie daj się zeżreć innym” ukryto za eleganckim hasłem dynamicznej konkurencji.

Czasami nie wiesz, co wybrać, myślenie czy przyszłość.

* * *

Przed księżycem przesuwa się cień. Przejaśnienie minęło. Znowu zaczyna padać. W głowie dudni. Zaspy rosną, rzeczy wydają się bardzo małe i bardzo odległe.

Przypomina ci się zabawka z dzieciństwa, zalana wodą miniaturka osiedla za szkłem.

Być może o to w tym wszystkim chodzi. Żyliśmy wszyscy uwięzieni w szklanej kuli, którą z założenia należało od czasu do czasu potrząsnąć.

Łysy grzbiet Jeleniowego Wzgórza. Najeżone nagie pniaki.

Jutro. Ruszę jutro. Przed zaśnięciem ogrzeję się, rozpalę w kominku niewielki ogienek, nikt go nie zauważy. By nabrać sił.

Spotkaj się z nim. Przyjdź.

Ucieknę. Dam sobie radę. Moja noga więcej tu nie postanie.

I kiedy schodzisz po schodach, naprawdę w to wierzysz.

7

Poranek. Gołoledź. Pełne zachmurzenie. Gwałtowne łomotanie do drzwi. Ryk.

Ogromny kształt przesłania okno i nagle ściana pęka, dom otwiera się niczym muszla, Przez wyrwę w murze, czerwonobrunatną od pokruszonej cegły, do salonu wpada żółta błyskawica. Podrywasz się z posłania, wstrząśnięta i oślepiona, ale wtedy nadchodzi kolejne uderzenie, o wiele silniejsze od poprzedniego, zadane z taką pasją, że aż jęczą fundamenty. Otwarta ceglana rana powiększa się, teraz nie ma już wątpliwości – to rana śmiertelna.

Znalazł mnie.

Eksplozja gruzu zmiata cię w kąt. UCIEKAJ. Część dachu zapada się z niskim pomrukiem. Pryska szkło. Szukając oparcia, mimo tylu warstw okrycia, plecami wyczuwasz każdą nierówność tapety, każde jej załamanie, każdy wyblakły kwietny deseń, jakbyś oczekiwała, że przesiąknięta wydychanym przez lata doświadczeniem tkanina udzieli ci pomocy. Żadnej pomocy. A umysł trzepoce, lekki, podkręcony, wieczny ćpun uzależniony od niedowierzania. Spod tapety garściami sypią się karaluchy i pluskwy. Ich czarne oczka świdrują, zabarwione pierwotną obojętnością.

Znalazł cię.

Zgrzyta nabierak koparki. Podczas drugiego uderzenia zaklinował się pośród desek parkietu, teraz zarzuca do góry, na podobieństwo tryka, co trafił na równego rywala, do wtóru wizgów hydraulicznego wspomagania. Łyżka uwalnia się za trzecim szarpnięciem. Rozdygotany nienawiścią korpus wycofuje się, skręca, przesuwa w kierunku werandy. Dyszą osmalone podwójne wydechy. Miękkie szarpnięcie gąsienic.

Pozostało niewiele czasu.

Woń sośniny z werandy nadciąga zaraz po tym, jak drewniane oszalowanie idzie w drzazgi. Uderzenie w wannę przypomina pojedyncze uderzenie dzwonu, razem z głębokim klangiem roznosi się charakterystyczny zapach żeliwa, metaliczna słodkość. Śpiwór, pod którym spałaś, tli się, nie wiesz, co zaprószyło ogień, niebawem zapłonie. Stary dom nie zdoła długo przeciwstawiać się natarciu. Musisz zareagować. Szybko.

Buty, plecak. Gdzie one są?

Buty i plecak – ubierane na kolanach, na boku, rozpaczliwie, na brzuchu. Ręce przekładasz przez szelki, wreszcie wstajesz, ale plecak ciąży, wczoraj wydawał się lżejszy albo ty byłaś silniejsza, nie pobiegniesz ugięta pod takim ciężarem. Zrozpaczona, wytrząsasz część ekwipunku na podłogę, nie patrząc, czego się pozbywasz.

Gdzie teraz? Dokąd?

Śpiwór dymi, plecak waży o wiele mniej.

Tymczasem szesnastocylindrowa koparka zajmuje pozycję od strony ogrodu. Być może uda ci się zatem wymknąć drzwiami frontowymi. W przedpokoju orientujesz się jednak, że przewidziano ten manewr: furtkę tarasuje bok Galery Zbawienia. Przy odrobinie szczęścia mogłabyś przesadzić parkan, lecz furmanka stanowi najmniejszy problem: po trawniku, w charakterze zwiadu, sennowłóczy się puszczone wolno ścierwo Biernych – przekrocz próg, a wpadniesz prosto w ich łapy.

Postanawiasz wycofać się na piętro. Myśli grzebie huk.

W połowie schodów dociera do ciebie, że piętro to zły pomysł, jeżeli Bierni wejdą do domu, znajdziesz się w pułapce. Zatem zbiegasz do tylnego wyjścia. W przelocie chwytasz za obsadzoną na długim stylisku kosę, przygotowaną tu dawno temu, choć nigdy tak naprawdę nie wierzyłaś, że kiedyś okaże się potrzebna. Porzucasz ją już po chwili, to broń tak samo nieporadna, jak byłaby twoja próba odparcia nią jakiegokolwiek ataku.

Kuchnia okazuje się częściowo zawalona. Więc z powrotem do przedpokoju.

Gdzieś na lewo bezdenny nabierak po raz kolejny szarpie mur i sufit pęka, przecięty głęboką rysą. Ścianki działowe tracą pion. Osypuje się tynk.

Koparka krąży. Tuż obok. Za blisko.

Bierni kołyszą się niemrawo. Jeszcze cię nie poczuli, jeszcze nie musisz się nimi martwić. Ogień w salonie – palą się zasłony, dymi plastik. Herold wkrótce rozniesie budynek na strzępy. Jeżeli nie wyjdziesz na zewnątrz, zginiesz pod zawaliskiem. Żaden ruch nie wydaje się dobry.

Znalazł mnie.

Cierpliwości, nic nie zostało przesądzone. Ucieczka wciąż jest możliwa, musisz tylko poczekać na odpowiedni moment. Lepiej nie tracić głowy. Wali się, pali się, nic na to nie poradzisz. Walą się i palą rzeczy ważne, stąd jest to bolesne. Zapomnij o nich. Oczyść umysł. Weź się do roboty. Przetrwanie to ciężka praca, to wiesz. Z nisko pochyloną głową poszukaj swojej szansy. Stopa za stopą.

Niemcy, Japonia…

Na wysokości Kanady zerkasz przez okno. Trawnik rozjeżdżony, rozdarty. Wnętrze kabiny ładowarki zaparowało od oddechu, Herold co chwila przeciera szyby mankietem kombinezonu, a wtedy jego profil na moment wyłania się zza spotniałych okienek i widać jego ramiona, z pasją szarpiące pęk dźwigni. Dyrygent symfonii zniszczenia.

Zabrał się do tego metodycznie, podciął każdy z narożników domu w strategicznych miejscach, uderza wprost w ściany nośne.

Na ciebie już czas.

Podciągasz się na parapecie. Do granicy posesji jest dwadzieścia kroków, skakałaś już przez okno, i dwadzieścia kroków z plecakiem, w biegu, też przetrzymasz. Ale wtedy Herold szarpie sterem w lewo i zupełnie niespodziewanie stajecie ze sobą twarzą w twarz. Obrót kół czasu zostaje wstrzymany.

Znalazł mnie.

Znalazłem cię.

To koniec.

Jakiś nowy hałas zmusza cię do szybkiego zerknięcia przez ramię. Bezładne szuranie w przedpokoju. Bierni przekroczyli próg. Krąg oblężenia ulega zacieśnieniu. Ale mijają sekundy, a mężczyzna czeka. Uśmiecha się. Wydaje się, że przez moment macha drwiąco na pożegnanie, lecz to złudzenie, jedynie po raz kolejny przeciera przednią szybę.

Jakby w obawie, że spłoszy cię zbyt gwałtownym ruchem, powoli sięga w bok. Śledzisz ten ruch – gotowa na najgorsze – na wystrzał, który rozłupie ci głowę, na coś równie potwornego jak to, czego jest posłańcem, on jednak przyciąga do ust słuchawkę interkomu. W zamontowanym na szczycie kabiny głośniku przeskakuje wyładowanie, suchy trzask.

Powinnaś uciekać. Ciekawość zwycięża. Powietrze drży od gorąca promieniującego z obudowy silnika, lecz tobie wydaje się, że faluje w oczekiwaniu na niewypowiedziane słowa. Nie spuszczacie z siebie wzroku.

Ciekawość przypomina wykładniczą funkcję samotności. Zwłaszcza w twoim przypadku, zwłaszcza w przypadku twojej samotności. Jeśli jednak tak się dzieje, to tylko kolejne równanie do rozwiązania. Ogarnia cię spokój. Problem: jak mają się porozumieć dwie istoty na chwilę przed unicestwieniem jednej z nich? Co wiąże oprawcę i ofiarę? Dwoje ostatnich niezdarnych uczniów losu, którzy nie zapamiętali nic z jego krwawych nauk i teraz znów, jak dawniej, stoją po przeciwnych stronach barykady. Pewni, że są całkowicie bez szans na porozumienie.

Ktoś z nas zginie. Czy ja pragnę, żeby on zginął?

Czeka cię nieunikniona konfrontacja z człowiekiem, który wyparł się wszystkiego co żywe. Już wiesz, że istnieje wiele rodzajów istnienia: żywi, zmarli, Bierni, martwi za życia i umarli zmarli, ci ostatni – nic nieznaczący ludzie, o których zapomina się, gdy umrą. Który z tych stanów przeraża cię najbardziej? Którym jesteś? Jeżeli to ty zginiesz, nie zostanie po tobie żadna pamiątka.

Przedłużający się szum w interkomie przeczy chęci porozumienia. We wzroku Herolda nie ma miejsca na wątpliwości. Nie tego się spodziewałaś: odkłada interkom bez słowa. Rusza. Koparka jakby na to czekała, staje dęba, niepowstrzymana, rwie po linii prostej, ogrom mielący przestrzeń.

Cofasz się o krok, bo krok w tył wydaje się rzeczą odpowiedniejszą niż krzyk. Cokolwiek trafia pod hydrauliczny taran, zamienia się w pył, jednak gdy na drodze koparki staje kopiec z piaskiem, wydarza się coś niespodziewanego. Ciężki sprzęt powinien poradzić sobie z taką przeszkodą, lecz po wściekłym okrążaniu domu stalowe płyty gąsienic nabite są błotem pośniegowym; wystarczy odrobina nierówności, zmrożonej ciemnej grudy, aby delikatnie zmienić ich kurs. Akurat na tyle – tak, wyraźnie to widzisz, to kopiec, z którego brałaś glinę – by koparka zdryfowała na zamarznięty dół z wodą. By przesunęła się na CZĘŚCIOWO zamarznięty dół z wodą.

Koparka jedzie – naciska, gniecie – aż tafla załamuje się. Do przechyłu dochodzi tak nagle, że Herold nie ma szans zareagować, porwany siłą odśrodkową rozbija skronią boczne okienko. Jego bezwładna głowa zwiesza się, tęczówki pulsują oszołomieniem, kryją się pod górną powieką. Z chrzęstem i pluskiem żółte cielsko grzęźnie w ziemi. Praca silnika ustaje. Zapada cisza, w której słychać jedynie uspokajający się chlupot.

W której słychać rosnący trzask.

Ogień.

W której słychać rumor.

Bierni.

Która pochłonie cię, jeżeli pozwolisz, aby dopadł cię płomień lub Bierni. Herold ocknie się, zatłucze cię, zadźga, udusi.

Rozpoczynasz ostatnią podróż. Bez biletu, na gapę. Bez stacji docelowej.

Gardłowe rzężenie w salonie jasno daje do zrozumienia, że najwyższy czas na odjazd. Bez ckliwych pożegnań. Opuszczasz się na zmarzniętą ziemię. Mijasz grządki, na nich gorący wiew. Pożar rozszerza się nad wyraz szybko, od chwili zaprószenia zdążył objąć parter i piętro. Płomienie na całej długości wpełzły pod podcienie, osmaliły pierwszy rząd płyt eternitu. Nic tu po tobie.

Nic tu po mnie.

Dym napełnia powietrze, przesłania okolicę. Drapie w gardle. Świt niezauważalnie przeszedł w poranek. Płomienie mają kolor czerwony, słońce nad nimi pomarańczowożółty. Zimne słońce.

Środkiem ulicy, tej samej, która dzieli S. na dwie części, biegniesz przed siebie, a w miejscach, gdzie spod śniegu prześwitują zamarznięte kałuże, migają pasy drogowe. Jak ruchomy cel.

Niech cię to jednak nie dziwi. Człowiek całe życie pozostaje ruchomym celem, dla uczuć i emocji, drobnoustrojów i kul. Należy stosować uniki. Uniki służą do przedłużenia istnienia. Właściwie powinnaś czuć do Herolda głęboką wdzięczność.

Jemu naprawdę na tobie zależy.

Patrzysz w dal w poszukiwaniu wskazówki, kierunku, znaku – dokąd iść. Masz wrażenie, jakby za twoimi plecami coś szczęknęło metalicznie. Czy tak właśnie brzmi dźwięk przeładowywanego karabinu?

Dzień odsłania się przed tobą niczym zagadka, o której istnieniu wiedziałaś, ale w twojej naturze nie leżało jej zgłębienie. I po chwili zastanowienia oddalasz się w kierunku jedynego źródła czystego światła.

Czy kiedykolwiek do niego dotrzesz – tego nie wiesz.

?

S. płonie. Ogień przemyka po kostropatych winoroślach, pnie się po zwojach bluszczu – zdobywa garaże i przybudówki, psie budy i pergole, dachy, drzwi i altany. Na tle śnieżnej bieli trwa całopalenie umęczonych przedmiotów. W oknach, polerowanym kamieniu i blasze, w nitach, klamkach i kogutach na dachach, w ozdobnych gwoździach i rynnach pociągniętych srebrzanką ogień odciska swoje nietrwałe piętno, trzepoce, odbija się z taką mocą, że można by ulec złudzeniu, iż to nieludzkie ręce, a w nich kruszywo i skała. Wiatr jest raz ciepły, a raz zimny, w zależności od tego, czy się unosi, czy opada. A unosi się i opada bez przerwy, jakby i jego w końcu ogarnął śmiertelny paroksyzm, jakby i on wzbijał się do ostatniego lotu.

Między nami mówiąc, nawet wiatr płonie.

Palą się całe kwartały.

Piekarnia i punkt bukmacherski idą z dymem spokojnie, statecznie. Wypełniona przesyłkami poczta dmucha swoją zawartością wprost w niebo. Rzędy domków jednorodzinnych wystrzeliwują kompozytowe dachówki niczym kiście fajerwerków. Pomiędzy nimi obudzony na nowo żółty kształt koparki bije pokłony; gdy skłania się, padają mury, jedne po drugich. Jedne po drugich. Jeszcze tylko stacje benzynowe niecierpliwie czekają na temperaturę zapłonu – i one chcą eksplodować, cylindryczne brzuszyska, rozpęknąć się, ogłuszyć blaskiem.

Tylko ciebie brak.

Gdzie jesteś, Tereso?

* * *

Herold czeka. Jego misja nie skończy się nigdy. Zrównał to miasto z ziemią, tak jak wiele przed nim. Zrówna każde, które napotka. Wiedzie go mroczna tęsknota.

Ogień. Powoli zaczyna dogasać. Trzeba mu nowego.

W S. nie ma już nic do roboty. Przed nim cały świat i ani chwili do stracenia.

Spękaną krajówką powoli rusza na północ. Trzeszczą koła Galery. Jej zaprzęg nie zna zmęczenia.

Widział wszystko, nic go nie dziwi. Mija pola uprawne, szorstkie i skołtunione. Ogromną mazowiecką sawannę. Zdziczałe przedmieścia, w których korzeń i powój upomniały się o swoje, tak że z oddali przypominają geometryczne ogrody. K., gdzie na stadionie obozuje stado dzikich krów. Górę Kalwarię, tamtejsze ciemne sady.

Przed nim kolejne miasta. Niczym cesarz przekracza granicę, triumfujący, wyprostowany. Wypatrujący.

Tylko ty, Tereso – gdzie jesteś?

Bo my jesteśmy tutaj. Z Heroldem. Zostaliśmy porzuceni. A on nas odnalazł.

Dlaczego nie poczekałaś, Tereso? Dlaczego nie poczekałaś, aż żar zmiękczy plastik, tak że staniemy się miękcy i gorący?

Z wysokości jego Galery przyglądamy się mijanym krajobrazom. Mówimy, szepczemy cicho sny, albowiem nie milkniemy nigdy.

Jaki jesteś piękny – gdy troskliwie zbiera swoją rodzinę i każdemu jej członkowi zakłada kaganiec.

Jaki jesteś mądry, gdy całuje nasze zwęglone czoła.

Jaki jesteś zaradny, gdy niczym galion mocuje nasze stopione ze sobą ciała na przedzie powozu.

Będziemy teraz jego oczami i uszami.

W końcu i on nas posłucha.

A wtedy przybędziemy. Także i do ciebie.

Patroni medialni: